Kriminal ve krimonolojik yönden vergi kaçakçılığı
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 7244
- Danışmanlar: PROF. DR. FERİDUN YENİSEY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Mali hukuk, Vergi kaçakçılığı, Fiscal law, Tax evasion
- Yıl: 1989
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mali Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
BZET İnsanlar -tarihin ilk devirlerinden beri topluluk halin- yaşamışlardır. Her topluluğun ortak yaşamdan doğan bir takım ihtiyaçları olmuştur.Siyasal iktidarlar ilk başlardaibu ih tiyaçları savaşlar yoluyla karşılamış, kendi teb' alarindan zora dayalı yardımlar talep etmemişlerdir.Ancak zamanla top lumların genişlemesi »ihtiyaçların artması sebebiyle vatandaş lardan alınan gönüllü ve geçici nitelikteki ödemeler, mecburi ve devamlı bir şekil almıştır. Siyasal iktidarların vatandaşlarından aldığı vergi ve benzeri edimlere karşı bazı kişiler ilk direnmeleri göster mişlerdir.Devletin varlığını devam ettirebilmesi için gerek li olan vergileri sağlıklı ve eksiksiz toplıyabilmesi için yergi vermeyen veya eksik verenlere karşı bir takım cezai müeyyideler koyma zorunluluğu o -zamanlardan beri kendini hissettirmiş, bugün de hisettirmektedir. Ancak zaman göstermiştir ki koyulan müeyyideler ne kadar ağır olursa olsun insanların vergi vermemeye, hileli hareket lerle vergi kaçırmaya yönelik girişimleri önlenememiştir. Bizim hukukumuzda vergi kaçakçılığına karşı ilk düzenle meler yirminci yüzyılın hemen ilk yıllarında başlar. 1907 ta rihli Temettü Vergisi Nizamnamesi ile başlayan yasalaştırma hareketleri »Cumhuriyetin ilk yıllgrında çağdaş bir vergi ce za sistsminin kurulmasıyla devam etmiş, 1926' da Kazanç Vergi si Kanunu, 1927' de Muamele Vergisi Kanunu, 1931' de ise İktisa di buhran vergisi ile ana şeklini almıştır. Önceleri dağınık ve sistematikten uzak olan vergi ceza ları, 1949 yılında 5432 sayılı kanunla bugünkü şeklini almaya başlamış, 1961' de 213 sayılı Vergi Usul kanunu ile kaçakçılık,VI ağır kusur, kusur ve usulsüzlük olarak dörde 'ayrılmıştır. Kuşkusuz bu cezaların içinde, inceleme konumuz olan, ver gi kaçakçılığı en önemli yere sahiptir.Vergi kaçakçılığı, 4 Ocak 1961 tarih 213 sayılı Vergi Usul KanunüVıun dördüncü kitabı olan“ceza hükümleri”nin ikinci kısmında 344 île 347. maddeler arasında düzenlenmiştir. 344. maddede“kaçak çılığın tarifi”başlığı altında dokuz bentte vergi kaçakçı lığı alarak kabul edilmiş durumlar açıklanmıştır. 344. maddeyi incelediğimizde kaçakçılığın üç bölümde incelenebileceğini görüyoruz. Bunlar ; 1-Hileli hareketlerle vergi ziyama neden olmakCm. 344/1-6},2-0b jektif ölçülerle tanımlanan FiillerCm. 344/7-8],3-Her ne şekilde olursa olsun kasten vergi ziyama neden olunan hallerCm. 344/9]dir. İlk gru ba giren vergi kanunlarına aykırı eyİBmler için 359 ve 360. maddelerde hürriyeti bağlayıcı ceza öngörülmüştür. Bu nedenle ilk altı bende giren Fiiller ceza mahkemelerinde yargılanır. İki ve üçüncü grubu oluşturan 7,8,9. bentlerdeki Fiillere sadece 345. madde uyarınca para cezası verilebileceği için son üç bentteki hükümler“idarece cezalandırılan kaçakçılık Fiilleri”olarak açıklanmıştır.Ancak önemle belirtilmelidir- ki 344. maddedeki eylemİBr hakkında cezai müeyyidelere baş vurulması, bu eylemler hakkında idari müeyyideCyaptır ımDlerin uygulanmasına engel değildir. 344. madde uyarınca bir mükelleF veya sorumluyu cezalan dırabilmemiz için, kanuna aykırı eylemin yapılmış olması ye terli değildir, ayrıca eylemin vergi ziyama neden olması ge rekir. Vergi ziyaı en genel anlamda, verginin kayba uğratılma sı, gizlenmesi, kaçırılması suretiyle ya hiç tahakkuk ettiril memesi, ya da eksik tahakkuk ettirilmesidir. Bu şart gerçek leşmeden suç tamam olmaz. Vergi kaçakçı Lığı suçuna göre cezaya hükmedilebilmesiVII için vergi ziyamın olması kadar önemdi bil" başka özellikte suçta ve cezada kanunilik ilkesinin gerçekleşmesidir. Her ne kadar hileli vergi suçunun.suç ve cezayı tarif eden maddele ri Farklı yerlerde İsb de, suç ve cezanın niteliğinde bir de ğişiklik meydana gelmez. 1 Ceza mahkemelerinde yargılan 344. maddenin ilk altı benti belge düzenine aykırı davranışları cezalandırmaktadır.Örneğin çift defter kullanmak, sahte vesikalar düzenlemek, vesikaları tahrif etmek, defter ve kayıtları tahrif etmek veya yok etmek »gizlemek gibi... Bu fiilleri işleyenler hakkında para cezasın dan ayrı olarak, 3 aydan 3 yıla kadar hapis cezası ve bu kadar müddet ticaret sanat ve meslek icrasındaçı mahrumiyete hükmolu- nur. Ayrıca mahkûmiyet hükmü ilan edilir. İdarece cezalandırılan fiiller 344. maddede gösterilmiş tir. Belge düzenine aykırı hileli davranışlardan başka, 7. bent te yer alan, beyan esasına dayanan mükellefiyetlerde beyanna me verme süresi ve ek süre geçtiği halde ticari, zirai ve mes leki kazanç sahiplerinin faaliyetlerini vergi dairesinin bil gisi dışında bırakmaları ve- Svbentete yer alan, vergi dairesi ne verilecek beyannamelerde yazılı vergi matrahının belli o- ranlarda noksan bildirilmesi idarece cezalandırılan fiiller olarak kabul edilmiştir.Ayrıca vergi dairesinin mükellefin kasıtlı olarak vergi kaçırma girişiminde bulunduğunu ispat etmeleri halinde de 345. maddede gösterilen, kaçırılan verginin üa J<atı tutarında para cezası kesilir. Buna ek olarak Maliye ve Gümrük Bakanlığı' nca, kaçırılan vergi miktarına bağlı ola rak, durumun basın ve TRT yoluyla ilan edilmesine de karar ve rilir. Vergi Usul Kanunumuz bazı durumlarda vergi ziyaı meyda na gelse bile ceza vermekten vazgeçileceğine dair hükümler koymuştur.Cezayı kaldıran haller olarak adlandıracağımız buVIII durumların özelliği sadece idarece cezalandırılan vergi ce zasını gerektiren fiiller işin uygulanabilmesidir.Dar anlam da kaçakçılık suçu olarak kabul edilen hileli vergi suçları ceza usul kanununa bağlı olduğu için, bu hükümler ceza mahke melerince cezalandırılan kaçakçılık suçu için uygulanmaz. Ce za verilmesine engel olan haller ;ödeme, ölüm, zamanaşımı, ceza nın terkini »yanılma, pişmanlık, hata, cezada indirim ve uzlaşma dır. Yukarıda kriminal ve hukuki yönden Vergi Usul Kanunu' muz ca suç olarak kabul edilen vergi kaçakçılığını özetledik. Fa kat konulan ağır cezalara rağmen vergi kaçakçılığı miktarın da devamlı bir artış olması, bizi vergi kaçakçılığının derinin de yatan sebepleri incelemeye ve kanunkoyucunun vergi cezala rında gerekli düzenlemeleri yaparken bu nedenlerden hareket etmesi gerektiği sonucuna götürmektedir.Vergi kaçakçılığı gibi kronik bir toplumsal hastalığın kesin alarak neden ve Çözümlerini öğrenmeden belli müeyyideler koyarak ve bu müey yideleri zamanla arttırarak bir yere varmamız mümkün değildir. Kriminolojik açıdan vergi kaçakçılığına neden olan hal leri dört-beş grupta toplıyabi liriz. Bunlar } kişisel »ekonomik, hukuki ve idari nedenlerle sosyo-kültürel sebeplerdir. Kişisel nedenleri belli bir sayıyla sınıf landırıp, açık lamak çok güçtür. Çünkü her mükellefin vergi vermeye karşı bir tepki gösterirken dayandığı gerekçeler farklı olabilir. Mükel leflerin içine girmeden, derinlemesine araştırmalr yapılmadan kağıt üzeri-ıde sayılabilecek nedenler hem kısıtlı, hem de sağ lıksızdır.Bununla birlikte klasikleşmiş ölçüde bazı kişisel etkenlerin olduğu da bir gerçektir. Bu etkenlerin başlıcaları, vatandaşın vergi bilincinin zayıf lığı »verilen vergi kadar devletten yararlanılmadığı görüşü, galerin onu kazanana ait olduğu düşüncesi, dini görevlerle vatandaşlık ödevlerini bir birine karıştırmak, kötünün örnek alınması, iyi yaşama arzusuIX haksızlığa uğranılmış olma düşüncesi, eğitim yetersizliği gi bi nedenlerdir. Vergi vermemeye veya vergiyi eksik vermeye neden olan en önemli koşullardan birisi de ekonomik nedenlerdir.Milli gelirin düşük, vergi oranlarının yüksek olduğu ülkemizde kişiler ve kuruluşlar temel gereksinmelerini bile tam karşı- lıyamazken, kazançlarının bir hBülümünü devletle paylaşmayı istememektedirler.Enflasyonun da devamlı yüksek bir seyir takip etmesi ticaretle uğraşan kesimi büyük darboğazlara it mekte, enflasyon karşısında eriyen sermayelerini koruyabilmek için tek çlane olarak devletin vergi alacağına el koymayı bul maktadırlar.Yine enflasyona bağlı olarak^ kredi faizlerinin yüksek, vergi cezalarının düşük olması, sanayici ve tüccarları en ucuz finans kaynağı olarak kabul ettikleri vergi borçla rım ya hiç vermemeye, ya da yıllarca sonra paranın değeri düşöölc<SEweBineye sevk etmektedir. Bir başka ekonomik gerekçe de,şiketleşmenin az olmasıdır.Sayıları onbinleri bulan küçük esnaf ve işletmeyi vergi idaresinin kontrol edebilmesi »beyan namelerini inceliyebilmesi çok güç, bazen imkânsız olmaktadır. Buna karşın ortak sayısının fazla olduğu şirketlerde düzenli tutulması gereken muhasebe kayıtları sayesinde, verginin tam alarak tahsili sağlanmaktadır. Hukuki yönden vergi kaçakçılığına neden olan etkenlerden başlıcası vergi ceza hükümlerinin caydırıcılık niteliğinden uzaklaşmasıdır.Yavaş işleyen vergi yargısı yüzünden davalar yıllarca sürmekte, karar aşamasında, cezaların ağırlığından do layı hakimler cezaların en alt sınırına hükmetmektedirler. En- lasyonun da etkisele para cezaları çok küçülmekte, kaçakçılık risksiz hale geldiğinden, adeta teşvik edilmektedir. Buna ek alarak sık sık mali af kanunları çıkarılması dürüst mükellef leri cezalandırıp, vergi kaçıranları teşvik etmektedir.Ayrıca bir başka hukuki aksaklıkta verginin genelliği ilkesinden u- zaklaşacak tarzda, bazı mükellef gruplarına muaflık tanınması-dır. Bu gibi adaletsiz düzenlemeler -toplumsal gruplar arasın da kollektif direnmelere sebep olmaktadır.Yıllarca sürünceme de kalan Serbest Muhasebecilik ve Yeminli Mali Müşavirlik Ka nunu' nun bu yıla kadar çıkarılamamış olması yüzünden y beyanna melerin ancak %2-3'ünün incelenebilmesi »mükellef leri gerçek ten uzak beyanname vermeye teşvik ederek, vergi kaçırılmasına neden olmaktaydı. Son olarak mükelleflerin vergiden kaçınmasına veya ver gi kaçakçılığı yapmasına etkili olan nedenlerden biri olarak vergi idaresinin iyi örgütlenememesini sayabiliriz. Vergi be yannamelerinin incelenme oranının düşüklüğüne ilave olarak inceleme yapacak elemanların sayıca azlığı ve mesleki yeter lilikten yoksunluğu yapılan muhasebe hilelerinin fark edilme mesine sebep olmaktadır.Vergi idaresinde görevli olanlara düşük ücret ve sosyal haklar verilmesi yüzünden mesleki tec rübeye ulaşmış olanlar özel sektörde çalışmayı tercih etmek tedirler. Ayrıca yetersiz sayıda ve uzmanlaşmamış vergi dairele ri yüzünden işlemler uzamakta bürokreasi artnakta, mükellefleri kontrol etme imkânı azalmaktadır. İncelemeye dayalı tahakkuk un uzun sürede gerçekleşmesi vergi kaçakçılığını alışkanlık haline getirmekte, geç verilen vergi mükellef tarafından ser maye olarak kullanılmaktadır. Sonuç olarak denebilirki, vergi kaçakçılığı ile mücade le yapılabilecek en son şey, vergi cezaları ile mükellefleri suç işlemekten alıkoymaktır. Yukarıda kısaca değinilen olum suz etkenler giderilmeden mükelleflere ağır cezalar vermek, bir çok durumlarda haklı sayılabilecek gerekçelerle hareket eden mükellefleri haksız yere cezalandırmak olur.Sosyo-ekono- mik ve psiko-sosyal şartlar düzeltilmeden vergi kaçakçılığı ile kriminal yöntemler kullanarak mücadele etmek, kısa dönemde kendimizi avutmak olur.
Özet (Çeviri)
Özet çevirisi mevcut değil.
Benzer Tezler
- Kamu düzeninin sağlanması ve suçların aydınlatılmasında teknolojik gelişmelerin önemi ve yeri
Securing of the public order and the importance and status of the technological developments in the clarification of criminal offenses
İSMAİL BİLGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiElektrik Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İRFAN GÜNEY
- Adli vakalarda jeolojik kanıtların değerlendirilmesi ve karşılaşılan sorunlar
Başlık çevirisi yok
YUSUF YÜKSEKTEPE
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Adli Tıpİstanbul ÜniversitesiFen Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN YILMAZ
- Kriminal laboratuvar kimya bölümü pratik uygulamaları
Başlık çevirisi yok
OSMAN AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Adli Tıpİstanbul ÜniversitesiFen Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİL ATASOY
- Kriminal laboratuar akreditasyon başvurularında gözönüne alınması gereken kriterler
Başlık çevirisi yok
ERGİN TUNCAY
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Adli Tıpİstanbul ÜniversitesiFen Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİL ATASOY