Siirt halk kültürünün şifa dağıtıcıları: Kutsal unsurlar
Healing distributors of Siirt folk culture: Sacred elements
- Tez No: 715734
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE KÜBRA UYGUR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Halk Bilimi (Folklor), Turkish Language and Literature, Folklore
- Anahtar Kelimeler: Gelenekler, Halk bilimi, Halk hekimliği, Halk inançları, Halk kültürü, Kutsallık, Siirt, Türk edebiyatı, Yeni Türk edebiyatı, Şifa, Traditions, Folklore, Folk medicine, Public beliefs, Folk culture, Holiness, Siirt, Turkish literature, New Turkish literature, Healing
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mardin Artuklu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanoğlunun yaşamını sürdürdüğü dünyada ilkel zamanlardan günümüze kadar muhtelif birçok sorun ve hastalıkla karşılaşılmıştır. Bireysel veya toplumsal olarak insanın yaşamındaki en önemli unsurlardan biri sağlıktır. Hastalıklar sebebiyle yaşanılan sorunlar, hastalık-tedavi ilişkisini gerekli kılmış ve çeşitli çözüm yolları üretmeye çalışan insanın yaşam sürecinde alternatif tedavi yöntemleri oluşturulmuştur. Geçmişten bugüne tedavi yöntemleri bağlı olduğu kültürün bir yansımasıdır ve değişen inanç sistemleri, geçiş dönemleri, karşılaşılan milletler, yaşanılan göçler neticesinde de şekillenerek mevcut kültürün bir parçası haline getirilmiştir. Asırları bulan nesilden nesile aktarılan bu bilgi ve deneyimler bir toplumun mirası ve yaşanmışlığının ürünüdür. Siirt halk kültüründe kutsallık barındıran şifa unsurları ve dağıtıcıları bu mirasın bir parçası ve çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Eski Türk inanç sisteminde yer alan; atalar, ateş, ağaç, su, taş/kaya, gibi kutsal kabul edilen kült unsurlarla günümüzde çeşitli şifa arama yöntemlerine başvurulmaktadır. Geçmişten bugüne çeşitli ritüellerle şifa arayışında kültler tedavinin doğrudan veya dolaylı olarak bir parçası olmayı sürdürmüştür. Siirt ili evliyalar diyarı olarak adlandırılmakta ve şehrin muhtelif birçok noktasında türbeler yer almaktadır. İnsanlar karşılaştıkları kimi hastalıklar için bu türbelere gitmekte ve oranın kutsallığından şifa aramaktadır. Siirt yöresinde dinsel-büyüsel sağaltımlar yapan ve geleneksel tedavi yöntemlerini uygulayan şifacılara da tedavi amaçlı gidilmektedir. Kötülüklere ve hastalıklara karşı şifa bulunacağı inancıyla işlevsel birçok durum için geçmişten bugüne dinsel-büyüsel tedaviler gerçekleştiren şifacılara başvurulmaktadır. Gözlem ve görüşme yöntemi kullanılarak Siirt il merkezi ve ilçelerinde yer alan şifa unsurları ve dağıtıcıları üzerine alan çalışması gerçekleştirilmiştir. Aynı zamanda doküman analizi yöntemiyle Siirt sahasında araştırma konusunu içeren daha önce yapılmış çalışmalar incelenmiştir. Alan çalışması neticesinde; 112 kaynak kişi ile görüşülmüş, 53 türbe, 7 şifacı ve birçok kült unsur tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında tespit edilen kült unsurlar ve türbeler hastalıklar özelinde sınıflandırılarak değerlendirilmiştir. Şifacılardan elde edilen saha verileri ise her bir şifacı özelinde aktarılmıştır.
Özet (Çeviri)
Various problems and diseases have been encountered in the world where mankind has been living from primitive times to the present day. One of the most important elements in a person's life, individually or socially, is health. The problems experienced due to diseases necessitated the disease-treatment relationship and in the process of a person's life who is trying to produce various solutions, many alternative treatment systems have been created. From the past to the present, the methods of treatments are reflections of the culture to which it is connected and as a result of changing belief systems, transition periods, encountered nations, and migrations, they have also been shaped and made part of the current culture. These knowledge and experiences, which have been passed down from generation to generation for centuries, are the product of the heritage and life of a society. Healing elements and dispensers that contain holiness in the folk culture of Siirt are part of this heritage and the subject of this study. Various methods of healing are used today with cult elements that are considered sacred, such as ancestors, fire, tree, water, stone/rock, which are in the ancient Turkish belief system. Cults have continued to be a direct or indirect part of the treatment in the search for healing through various rituals from the past to the present. The province of Siirt is called the land of saints and there are shrines in various parts of the city. People visit these shrines for some diseases they encounter and seek healing from the sanctity of it. In Siirt region, healers who perform religious-magical treatments and apply traditional treatment methods are also visited for therapeutic purposes. In the belief that there will be healing against evil and diseases, healers who have been performing religious-magical treatments for many functional conditions from the past to the present are resorted to. Using the observation and interview method, a field study was carried out on the healing elements and distributors located in the provincial center of Siirt and its districts. At the same time, previous studies on the subject of research in the Siirt field were studied by document analysis method. As a result of the field study, 112 source people were interviewed, 53 shrines, 7 healers and many cult elements were identified. Cult elements and shrines were classified and evaluated in terms of diseases. The field data obtained from the healers were transferred to each healer.
Benzer Tezler
- Siirt'in Kurtalan ilçesinde halk hekimliği uygulamaları
Folk medicine practices in the Kurtalan town of Siirt
NERİMAN ALTINDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halk Bilimi (Folklor)Van Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELMA BAŞ
- Halk dini/dindarlığı olgusunun ziyaret fenomeni bağlamında Alevilik, Sünnilik, Süryanilik inançları açısından halkbilimsel incelenmesi: Diyarbakır, Siirt, Mardin örneği
An analysis of folk religion / religiosity in the context of the visiting phenomenon in terms of Alevism, Sunni and Syriac from the perspective of folklore: Example of Diyarbakır, Siirt, Mardin
ERDEM AKIN
Doktora
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZKUL ÇOBANOĞLU
DOÇ. DR. BÜLENT AKIN
- Ara nesilde tenkid
Başlık çevirisi yok
MAHMUT BABACAN
Doktora
Türkçe
1993
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİROL EMİL
- Tabîbnâme adlı tıp eserindeki bitkilerle divan şiirinde geçen bitkilerin mukayesesi
The comparison of the plants in a medicine work named as Tabîbnâme and the ones in Ottoman poems
HİLAL BAŞAK EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıKırıkkale ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHİTTİN ELİAÇIK
- Türk halk kültüründe baş ve baştaki uzuvlar: Siirt ve ilçeleri örneği
Head and limbs on the head in Turkish folk culture: The example of Siirt and its districts
HİLAL OTYAKMAZ AYDIN
Doktora
Türkçe
2024
Halk Bilimi (Folklor)Yıldız Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYNUR KOÇAK