H̬āliṣ İbrāhim Efendi ve Mecma'u'l-Ems̠āl'i
Khalis Ibrahim Afandi and His Work Majma al Amsal
- Tez No: 715376
- Danışmanlar: PROF. DR. HİCABİ KIRLANGIÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Dilbilim, Eastern Linguistics and Literature, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Deyimler, Deyimler sözlüğü, Fars edebiyatı, Farsça, Halis İbrahim-i Pozarefçevi, Mecma'ul-Emsal, Sözlük, Sözlükbilim, Çeviri, Idioms, Idiom dictionary, Persion literature, Persian, Halis İbrahim-i Pozarefçevi, Mecma'ul-Emsal, Dictionary, Lexicology, Translation
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fars Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
H̬āliṣ İbrāhīm Efendi'nin 1143/1764 yılında mensur olarak telif ettiği kelime, deyim, mazmun ve kinaye sözlüğü Mecmaʻu'l-Ems̠āl, 10.101 maddeyi kapsaması açısından kayda değer öneme sahip bir sözlüktür. Müellif sözlüğünü derlerken birçok Arapça ve Farsça kaynağı görmüş ve bunlardan iktibaslarda bulunmuştur. Maddeleri tanıklarken onların deyim ya da kinaye olduğuna dair açıklamalarda bulunarak bazen onların Arapça ve Farsça karşılıklarını vermiştir. Bu çalışmada giriş bölümünde“Farsça Sözlük Yazarlığına Genel Bir Bakış”başlığı altında sözlük yazarlığı, en eski sözlükler ve onların yazılış amaçları hakkında bilgiler verilmiştir.“Deyim Sözlükleri”kısmında ise Anadolu, İran ve Arap sahasında yazılan önemli deyim sözlükleri üzerinde durulmuştur. Hemen akabinde müellifin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Bu bölüm içinde Mecma'u'l-Ems̠āl'in yapısı, muhtevası ve önemi, daha sonraki bölümde biçim, içerik ve mana gibi değerlendirmeler kapsamında H̬āliṣ İbrāhīm Efendi'nin sözlükçülüğü ve sözlükçülük anlayışı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Son bölümde ise çeviri-yazı sistemi uygulanarak ve Arapça-Farsça bölümler Arap harfleriyle dizilerek Mecmaʻu'l-Ems̠āl'in metni sunulmuştur. Bu çalışma Türk dili ve Fars dili ve edebiyatları başta olmak üzere sosyal bilimlerin tüm alanlarında çalışma yapan veya yapacak olan kişilere başvuru kaynağı olarak büyük destek sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Majma al Amsal the words, idiom, mazmun and cynicism dictionary, which Khalis Ebrahim Afandi wrote prophetically in 1143/1764, is a dictionary of considerable importance in terms of covering 10,101 articles. While compiling the author's dictionary, he saw many Arabic and Persian sources and made quotations from them. While witnessing the articles, he sometimes gave their Arabic and Persian equivalents, making statements that they were idioms or trophies. In this study, information about lexicography, the oldest dictionaries and their spelling purposes was given under the title of“An Overview of Persian Dictionary Writing”. In the“Idiom Dictionaries”section, important idiom dictionaries written in Anatolia, Iran and Arabian fields are emphasized. Immediately afterwards, information was given about the life and works of the author. Detailed information about Majma al Amsal is given in this section. Within the scope of these evaluations, we aimed to reveal Khalis Ebrahim Afandi's lexicography and his understanding of lexicography. In the last part, the text was presented by applying the translation-writing system and arranging the Arabic-Persian parts in Arabic letters. This study will provide great support as a reference source to those who work or will work in all fields of social sciences, especially Turkish and Persian language and literatures.
Benzer Tezler
- Tercüme-i Mezâminül-Emsâl (İnceleme-Metin)
Translation Mezâminü-l-Emsâl (Review-Text)
AHMAD AL-FARAJ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Türk Dili ve EdebiyatıGaziantep ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM YAKAR
- Tercüme-i Mezâminü'l-Emsâl (vr. 126-253) (İnceleme – metin)
An analysis and contextual transcription of the Tercüme-i Mezâminü'l-Emsâl (2)
EYÜP HALİFE
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıGaziantep ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL İBRAHİM YAKAR
- Fâ'iz Efendi ve Şâkir Bey Mecmuası'nın daha önce çalışılmayan kısımları (Edisyon kritik)
Previously unstudied parts of Fâ'iz Efendi and Şâkir Bey Mecmua (Edition critical)
HİLAL AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıAmasya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. METİN HAKVERDİOĞLU
- الأربعونات الحديثية في الذكر والدعاء في العهد العثماني:تحفة النبي لإبراهيم فطري أفندي والذكر الجميل لمصطفى داية زادة أنموذجاً (دراسة وتحقيق)
Osmanlı döneminde zikir ve duayla ilgili kırk hadisler: İbrahim Fıtri Efendi'nin Tuhfetü'n-Nebî ve Mustafa Dâyezâde'nin ez-Zikru'l-cemîl'inin tahkik ve tahlili
THAİR ALATALLA
Yüksek Lisans
Arapça
2022
Dinİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FAHREDDİN YILDIZ