Geri Dön

XI. yüzyıl Basra Mu'tezilesi'nde ma'dûmun şeyiyyeti ve ezelîlik problemi

Thingness of the ma'dum and the problem of eternity in the 11th century Basrian Mu'tazila

  1. Tez No: 712113
  2. Yazar: HAKAN BALTA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MAHMUT AY
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: 11. yüzyıl, Ezelilik, Eş`ari, Kelam, Kur'an-ı Kerim, Mutezile, Yokluk, İslamiyet, 11. century, Eternal, Eş`ari, Islamic theology, Koran, Mutazila, Absence, Islam
  7. Yıl: 2022
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Kelam Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Kelam ve felsefe tarihinde; varlığın yanı sıra yokluk (adem) da tartışma konusu edilmiştir. Basra Muʻtezilesi Ekolü'nün; maʻdûmun (var olmayanların) da nesne ve şey olduğuna yönelik iddiası; Eşʻarîlerin şiddetli itirazlarıyla karşı karşıya kalmıştır. Eşʻarîlere göre bu iddia; âlemin ezelîliği düşüncesini de içinde barındırmaktadır. Oysaki kelam düşüncesinde Tanrı'dan başka ezelî varlık kabul etmek mümkün değildir. Bu tez; Eşʻarîlerin âlemin ezelîliği yönündeki itirazını hem Muʻtezilî hem de Eşʻarî kaynaklardan yararlanarak ele almıştır. Çalışma boyunca; maʻdûmun şeyliği düşüncesinin âlemin ezelîliği anlamına gelip gelmediği tartışılmıştır. Bu tartışmada, XI. yüzyılda yaşamış Muʻtezilî ve Eşʻarî düşünürlerin eserleri ana odak noktası seçilmiştir. Yokluk ve ezelîlik ilişkisi; bu konuyla irtibatlı olan“varlığın doğası”,“yoktan yaratma”,“ilahî bilgi”ve“ilahî zât”konularıyla koordineli bir şekilde tartışılmıştır. Bu minval üzere tezimiz; yokluk konusunu önce ontolojik, sonra da teolojik bağlamda incelemiştir. Bu analizler neticesinde; yokluk düşüncesinin Muʻtezile'nin Tanrı ve âlem tasavvuruyla bütünlük ve uyumluluk arz ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Var olmayanların da bir tür gerçekliğe sahip olması; Muʻtezilî kelam sisteminde âlemin ezelîliği gibi bir sonuca götürmemektedir. Maʻdûmun şeyiyyeti; onların ezelî varlık olduğunu değil, Tanrı'nın ilim ve kudretinin nesnesi olarak ezelden beri var olma imkânını taşıdığını ifade eder.

Özet (Çeviri)

In the history of kalâm and philosophy, non-existence (adam) is a subject of discussion as well as existence. The claim of Basrian School of that the ma'dum (non-existent) is also an object and a thing has faced strong objections from the Ashʻarites. According to the Ashʻarites, this claim also contains the idea of the eternity of the universe. However, in the concept of kalam, it is not possible to accept an eternal existence other than God. This thesis discussed the objection of the Ashʻarites to the eternity of the universe by making use of both Muʻtezilite and Ashʻarite sources. Throughout the study, it has been discussed whether the idea of thingness of the ma'dum implies the eternity of the universe. In this debate, the works of Muʻtazilite and Ashʻarita thinkers who lived in the 11th century were chosen as the main focus. The association between non-existence and eternity has been discussed together with the relevant topics such as“nature of being”,“creation out of nothing”,“divine knowledge”and“divine essence”related to this subject. Thus, our thesis examined the subject of absence first in an ontological and then theological context. As a result of these analyzes; It has been concluded that the idea of absence presents integrity and compatibility with Muʻtazila's conception of God and the universe. The fact that non-existence ones also have some kind of reality does not lead to a conclusion like the eternity of the universe in the Muʻtazilite kalam system. The fact that maʻdûms are shay (things), does not mean they are eternal entities. It means that maʻdûm has the opportunity of existing from eternity as the object of God's knowledge and power.

Benzer Tezler

  1. İzometriler ve diferansiyel geometri

    Başlık çevirisi yok

    NEJAT EKMEKÇİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    MatematikGazi Üniversitesi

    Matematik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HASAN HİLMİ HACISALİHOĞLU

  2. Regresyon denklemlerinde varyansların eşitsizliği ve düzeltme yöntemleri

    Başlık çevirisi yok

    E.ŞEBNEM YOLSAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    Ekonomiİstanbul Üniversitesi

    Ekonometri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MEHMET GENCELİ

  3. Kesikli üretim sistemlerinde simülasyon ile programlama

    Başlık çevirisi yok

    ERTAN KANDEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    İşletmeİstanbul Üniversitesi

    Üretim Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MEHMET GÜNEŞ GENÇYILMAZ

  4. Halı ipliği yapımında kullanılan yünlerin teknolojik özellikleri üzerinde araştırmalar

    Investigations on the technological properties of wools which are used in woollen carpet yarn production

    BEKİR YILMAZ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1985

    Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge Üniversitesi

    Tarım Ürünleri Teknolojisi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA HARMANCIOĞLU

  5. S4 uzayında genişletilmiş gürsey spinor modeli

    Başlık çevirisi yok

    TEVFİK AÇIKTEPE

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1986

    Fizik ve Fizik MühendisliğiTrakya Üniversitesi

    YRD. DOÇ. DR. JAN KALAYCI