Geri Dön

Okul öncesi dönem gelişimsel disleksi risk değerlendirmesinde altta yatan genetik nörolojik ve bilişsel faktörlerin yordama güçlerinin incelenmesi

Investigation of underlying genetic neurological and cognitive predictors of developmental dyslexia at preschool

PDF İndir

  1. Tez No: 703902
  2. Yazar: SEMA ACAR ÜNALGAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ŞÜKRÜ TORUN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Psikiyatri, Education and Training, Psychology, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Gelişimsel Disleksi, Erken Tanılama, Endofenotipik Yaklaşım, MMN, Ailesel Yatkınlık Riski, Biliş, Bilişsel işlevler, Disleksi, Nöroloji, Okul öncesi dönem, Okuma güçlüğü, Yordama, Developmental Dyslexia, Early Diagnosis, Endophenotypic Approach, MMN, Familial Risk of Developmental Dyslexia, Cognition, Cognitive functions, Dyslexia, Neurology, Preschool period, Reading difficulty, Predict
  7. Yıl: 2021
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Anadolu Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç, genotipik, endofenotipik ve fenotipik değişkenlerin gelişimsel disleksi riskini/tanısını yordama güçlerini incelemektir. Erken okuryazarlık becerilerine göre gelişimsel disleksi riski yüksek ve düşük olarak gruplandırılan 60-72 ay yaş aralığındaki 20 katılımcı ile 2-3. sınıf gelişimsel disleksi tanılı ve tipik gelişim gösteren 22 katılımcının (i) genotipik boyutta ailesel yatkınlık riski, (ii) endofenotipik boyutta eşleşmeyen negativite (Mismatch Negativity; MMN) ve pozitivite (Mismatch Positivity; MMP) latans ve genlik değerleri, (iii) fenotipik boyutta; hızlı isimlendirme, sesbilgisel farkındalık, çalışma belleği, harf-bilgisi, dinlediğini anlama, dil becerilerinin okul öncesi gelişimsel disleksi riskini ve okul çağı gelişimsel disleksi tanısını yordama güçleri ile seçicilik ve duyarlılık yüzdelikleri incelenmiştir. Sadece genotipik ve fenotipik değişkenlerden oluşan modellerin yordama güçleri, endofenotipik ölçümlerin dâhil oldukları ile karşılaştırılmıştır. Önemlilik sırasına göre, sesbilgisel farkındalık (β=0,942), harf-bilgisi (β=0,877), MMP latans (β=0,559), dil (β=0,474), çalışma belleği (β=0,118) değişkenleri birlikte okul öncesi dönemde erken okuryazarlık becerilerini anlamlı şekilde %100 oranında yordamaktadır. Dil (β=1,127), hızlı isimlendirme (β=-0,892), MMN latans (β=-0,586), dinlediğini anlama (β=0,429), çalışma belleği (β=-0,372), sesbilgisel farkındalık (β=0,305), harf-bilgisi (β=-0,191), ailesel yatkınlık (β=-0,020) değişkenleri beraber okuma hızı performansını anlamlı şekilde %99 oranında yordamaktadır (seçicilik-duyarlılık %100). Bulgular sadece genotipik ve fenotipik değişkenleri içeren modellerin yordayıcılık (okul öncesi %86; okul çağı %85) ve seçicilik (okul öncesi %89) yüzdeliklerinden yüksektir. Sonuçlar, erken tanılamada endofenotipik yaklaşımın önemini vurgulamaktadır. Nörofizyolojik ölçümlerin diğer psikometrik ölçümleri destekleyici nitelikte klinik uygulamalara yön verebilecek potansiyelde bir yordayıcı olduğuna işaret etmektedir. Ancak bulgular kısıtlı örneklem sayısı nedeniyle ön bulgu niteliğindedir. Öte yandan tez çalışması endofenotipik yaklaşım çerçevesinde ailesel yatkınlık riski, bilişsel/dilsel ve nörofizyolojik değişkenlerin gelişimsel disleksi riskini/tanısı yordama güçleri hakkında Türkçe alanyazınına bilgimiz dâhilindeki ilk bulguları sunması adına değerlidir.

Özet (Çeviri)

It is aimed to examine predictive power of possible genotypes, endophenotypes, and phenotypes in the early identification of developmental dyslexia (DD). Twenty preschool children (60-72 months) grouped as high or low risk of DD according to early literacy skills and 22 primary-school children (7-8 years) diagnosed with/without DD were included. Predictive power and specificity and sensitivity of (i) familial risk (genotype) (ii) MMN and MMP latency and amplitudes (endophenotypes), (iii) rapid-naming, phonological awareness, working-memory, letter-knowledge, listening comprehension, language skills (phenotypes) at preschool and school-aged children were investigated. The predictive power of models with the genotype and phenotypes were compared to the ones with the endophenotypes. Phonological awareness (β=0,942), letter-knowledge (β=0,877), MMP latency (β=0,559), language skills (β=0,474), working-memory (β=0,118) together significantly predicted early literacy skills (100%). Language (β=1,127), rapid-naming (β=-0,892), MMN latency (β=-0,586), listening comprehension (β=0,429), working-memory (β=-0,372), phonological awareness (β=0,305), letter-knowledge (β=-0,191), familial risk (β=-0,020) together significantly predicted reading speed (99%; specificity and sensitivity 100%). The findings indicated that neurophysiological, familial risk, and cognitive/linguistic skills together more strongly discriminated the groups. The findings underline that the neurophysiological measurements are an important predictor in the diagnosis of DD and have the potential to guide clinical applications in support of the psychometric measurements. Findings point to the importance of endophenotypic approach in diagnosis. However, the findings should be interpreted with caution due to small sample size. Nonetheless, it is valuable as presenting the first findings in the Turkish literature on the predictive power of the familial risk, cognitive/linguistic, and neurophysiological predictors in preschool and school-aged diagnosis of DD within the framework of the endophenotypic approach.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    742510

    Okul öncesi dönemde gelişimsel dil bozukluğu olan çocukların fonolojik işlemleme becerilerinin incelenmesi

    Examination of phonological processing skills of preschool children with developmental language disorder

    YEŞİM GÜNERİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    DilbilimÜsküdar Üniversitesi

    Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ŞAZİYE SEÇKİN YILMAZ

  2. Tez No

    961462

    Tipik gelişim gösteren veya gelişimsel gecikmesi olan okul öncesi dönem çocukların annelerinin eğlence eğilimlerinin karşılaştırılması

    The comparison of entertainment tendencies of mothers of preschool children with typical development or developmental delay

    ELİF AÇIKGÖZ SÖĞÜT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimSakarya Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA BETÜL KÖLEMEN

  3. Tez No

    286826

    Gelişimsel yetersizlik gösteren çocuklara okul öncesi dönem akademik becerilerin öğretiminde küçük grup öğretim düzenlemesiyle sunulan sabit bekleme süreli öğretimin etkililiği

    The effectiveness of constant time delay procedure in teaching pre-school academic skills to children with developmental disabilities in small group arrangement

    ÖZGÜL ALDEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    Eğitim ve ÖğretimAnadolu Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. OĞUZ GÜRSEL

  4. Tez No

    298620

    Okul öncesi dönem çocuklar için yeme davranışı değerlendirme ölçeğinin Türk çocuklarına uyarlanması

    Adapting the children?s eating behavior inventory in preschool period for Turkish childern

    HATİCE ÜNLÜ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesi

    İlköğretim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YILDIZ GÜVEN

  5. Tez No

    870618

    Okul öncesi dönemde gelişimsel gecikme gösteren çocukların oyun davranışları ve normal gelişim gösteren akranları ile karşılaştırılması

    Play behaviors of children with developmental delays in the preschool period and their comparison with their peers with normal development

    FATMA TOKER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Eğitim ve ÖğretimÇankırı Karatekin Üniversitesi

    Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAN FEYMAN GÖK

Geri Dön