Türkçe akademik yayınlar için yapısal öz çıkarım sistemi
Structured abstract extraction system for Turkish academic publications
- Tez No: 679329
- Danışmanlar: PROF. DR. UMUT AL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Bilgi ve Belge Yönetimi, Information and Records Management
- Anahtar Kelimeler: Bilimsel iletişim, bilgi erişim, metin özetleme, Bilgi erişim sistemi, Bilim iletişimi, Bilimsel yayın, Otomatik doküman özetleme, Yayınlar, Özetleme, Scholarly communication, information retrieval, text summarization, Information access, Information access system, Science communication, Scientific publication, Automatic document summarization, Publications, Summarizing
- Yıl: 2021
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilgi ve Belge Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bilgi teknolojilerinin yaşamın her alanında yaygın olarak kullanılır hale gelmesiyle araştırmacıların makale tam metinlerini okumaya yetişememeleri sorunu farklı bir boyuta ulaşmıştır. Araştırmacılar, elektronik ortamda eriştikleri geniş hacimli bilgi yığınını incelerken elektronik sürümlerin, çevrimiçi ortamın ve dijital ekranların doğası gereği yeni zorluklarla da mücadele etmektedirler. Özler, potansiyel okurların, bu elektronik bilgi yığını içinden ilgili tam metni seçerek okumalarını sağlayacak en önemli araçtır. Ancak, bir makalenin tam metnini taramada okura kolaylık sağlamak amacıyla üretilen makale özleri, çoğunlukla tam metinlerinden daha zor okunurluklu ve yapısal içerik olarak eksik üretilmektedirler. Bu tez çalışması ile teknolojinin insanın bilgi ile etkileşimini devamlı dönüştürdüğü günümüz koşullarında bilimsel makalelerin okur ile buluşma sürecine katkı yapmanın yolları araştırılmıştır. Bu doğrultuda çalışma kapsamında bilimsel makalelerin özlerinin otomatik yöntemlerle elde edilmesinde yapısal yöntemleri kullanmanın katkısı incelenmiştir. Geliştirilen sistem, makalelerin tam metinlerinin tüm yapısal bölümlerinden temsilci cümleler seçme prensibine göre çalışmaktadır. Elde edilen otomatik yapısal öz başarımları sistemin klasik öz çıktılarına göre daha üstündür. Tüm çıktıların hesaplanan okunurluk değerleri yazar özlerinin okunurluk değerlerinden belirgin bir şekilde daha kolay okunurluk seviyesindedir. Tez çalışması kapsamında geliştirilen özetleme sistemi veri setinden bağımsızdır. Söz konusu özetleme sistemi Türkçe başka doküman grupları için de kullanılabilir özelliktedir. Bu çalışmanın sonuçlarının ve kullanılan, Türkçe kütüphanecilik ve bilgibilim alanında yayımlanmış 421 makaleden oluşan derlemden elde ettiğimiz veri setinin başka araştırmalarda kullanılabileceği düşünülmektedir. Geliştirilen yapısal öz hazırlama sisteminin, klasik özlerle üretilen derlemler için daha iyi okunurluklu otomatik yapısal özler üretmek için kullanılabileceği gibi yazar ve editörler için yardımcı bir araç olarak da bilimsel iletişim sürecine katkı sunabileceği değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
With the widespread use of information technologies in all areas of life, the long-lasting problem of researchers' inability to read the full texts of articles has gained a different dimension. Researchers are also tackling new challenges while studying the massive amount of information they access in the electronic media due to the nature of electronic versions of texts, the online media, and the digital screens. Abstracts are the most important tools that will enable potential readers to select the relevant full texts from this huge stack of electronic information. However, whereas their primary aim is to facilitate the reading of the full texts, in most cases the abstracts are produced with more readability issues and structural deficiencies in their contents when compared the actual texts. In this dissertation, ways of contributing to the readers' experience of meeting scientific articles in today's conditions, where technology constantly transforms people's interaction with information, were investigated. Accordingly, the study focuses on the contribution of the use of structural methods in obtaining the abstracts of scientific articles through automatic methods. The system developed in the study was designed to operate with the principle of choosing representative sentences from all structural parts of the full texts of the articles. The automatically structured abstracts obtained are superior to the classical version of outputs of the system. The calculated legibility values show that all the outputs are significantly easier to read than those produced by authors. The summarization system, which was developed within the scope of the study, is independent from the data set. The summarization system can also be used for other Turkish document groups. It is believed that the results of this study and the data set, which was extracted from a total of 421 articles published in the field of Turkish librarianship and information science, can be used in other studies as well. It is considered that this structured abstract preparation system can be used to produce better readable automatic structural abstracts for the corpus produced with classical abstracts, and can also contribute to the scientific communication process as an auxiliary tool for authors and editors.
Benzer Tezler
- Eğitim ve Bilim Dergisi'nin bibliyometrik ve içerik analizi
The bibliometric and content analysis of Education and Science Journal
MUHARREM ALTUNIŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET OĞUZ AKTÜRK
- Hulki Aktunç'un öykücülüğü
The narration Of Hulki Aktunç
SÜLEYMAN KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Türk Dili ve EdebiyatıYüzüncü Yıl ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. A. MECİT CANATAK
- Carbon capture storage and utilization in the cement industry: Systematic literature review on methanol and urea production from carbon based emissions
Çimento endüstrisinde karbon yakalama ve kullanımı:Karbon kaynaklı emisyonlardan metanol ve üre üretimi hakkında sistematik literatür incelemesi
GÖKÇE YALIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VEDAT UYAK
- Palplanşlı yanaşma yapılarının kompüter destekli geoteknik analizi ve projelendirilmesi
Başlık çevirisi yok
EREN ÜLKÜDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Su ÜrünleriDokuz Eylül ÜniversitesiDeniz Teknolojisi Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Başlangıç düzeyi viyolonsel eğitimi için tonal ve modal temelli etüt önerileri
Tonal and modal-based etude proposals for beginner-level cello education
ARMAĞAN TEVFİK CANSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MüzikSakarya ÜniversitesiMüzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLGÜN SAZAK