Psikolojide insanın failliği meselesi: Rom Harré düşüncesi çerçevesinde bir değerlendirme
The problem of human agency in psychology: An investigation on Rom Harré's thoughts
- Tez No: 677292
- Danışmanlar: PROF. DR. SEVİM CESUR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Eleştirel gerçekçilik, Eylemlilik, Harre, Rom, Nedensellik, Paradigma, Sosyal inşaa, Sosyal psikoloji, Rom Harré, agency, social constructionism, critical realism, linguistic turn, discursive psychology, paradigm shift, Harre, Rom, Causality, Paradigm, Social construction, Social psychology
- Yıl: 2021
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanın failliği felsefe, sosyal teori ve sosyal bilimlerin pek çok alanında incelenen önemli meselelerin başında gelmektedir. Bu araştırmada, Rom Harré'nin düşünce sistemine odaklanılarak insanın failliğinin psikolojide nasıl ele alındığı incelenmiştir. Harré faillik meselesini sadece psikoloji alanında kalarak ele almamış, bu meseleyi felsefe, özellikle de sosyal teorideki tartışmalarla ilişkilendirerek tartışmıştır. Bu geniş perspektif sayesinde faillik problemi Harré'nin psikoloji için önerdiği yeni paradigma teklifinin de en önemli bileşenlerinden biri hâline gelmiştir. Bu bağlamda çalışmada Harré'nin faillik problemine ilişkin kaynakları, failliğe ilişkin görüşlerindeki kuramsal ve metodolojik dönüşümler paradigma teklifi ile irtibatlandırılarak ele alınmıştır. Nihayetinde Harré'nin sosyal inşacı pozisyonunun failliğe ilişkin bütüncül bir perspektif sunamadığı, bununla irtibatlı olarak paradigma teklifi olarak sunduğu argümanların ana akım psikoloji paradigmasından ancak epistemolojik düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimler: Rom Harré, faillik, sosyal inşacılık, eleştirel realizm, dile dönüş, söylemsel psikoloji, nedensellik, paradigma değişimi
Özet (Çeviri)
Human agency has been one of the pioneering topics in philosophy, social theory, and social sciences. The present study aims to investigate how the problem of human agency has been handled in psychology by focusing on Rom Harré's thoughts. He has examined the problem of human agency not only in psychology but also in philosophy and especially in social theory in a very broad spectrum. By means of this broad perspective, the problem of agency has become one of the most important components of Harré's new paradigm conception for psychology. In this regard, linking together with his new paradigm conception, this study investigates Harré's theoretical resources regarding the problem of agency and theoretical and methodological transformations in his thoughts on the agency. In the end, this study argues that Harré's social constructionist and discursive perspective has not provided a holistic perspective on human agency, as he has proposed. Moreover, it is seen that his new paradigm conception differs from the mainstream psychology paradigm in regard to the epistemological level, not from the ontological level.
Benzer Tezler
- Varoluşçu felsefe ve varoluşçu psikolojide özgürlük kavramı üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
Comparative study on the concept of freedom in existential philosophy and existential psychology
BURCU GÜZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiHaliç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU PEHLİVAN
- Sâmiha Ayverdi'nin kurgu evreninde insanın içsel gelişimi ve dönüşümü
Human beings' inner development and transformation in Sâmiha Ayverdi's fictitive universe
YASEMİN ALPER
Doktora
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıSüleyman Demirel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELAMİ TURAN
PROF. DR. NURULLAH ÇETİN
- Duygusal boyutlar kuramının sinirsel terapilerde olası kullanım alanları
Possible uses of emotional styles approach in neurotherapy techniques
AYŞE MÜGE DOĞAN
- Tasavvufta nefsin sıfatlarından öfke
Anger from attributions of nafs in sufism
HALİDE UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinOrdu ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ÇUBUKCU
- Üniversite öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığı ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki
The relationship between smart phone addiction and personality characteristic in university students
PELİN KARAHANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜZİN MUKADDES SEVİNÇER