Eğitimde kalite yönetimi: Kırgızistan yüksek öğretim kurumlarının örneği
Менеджмент качества образования: на примере высших учебных заведений кыргызской республики
- Tez No: 657679
- Danışmanlar: PROF. DR. ANARKÜL URDALETOVA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Eğitim ve Öğretim, Business Administration, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Kalite yönetimi, eğitimde kalite yönetimi, Kırgızistan üniversiteleri, Kırgızistan'daki eğitim sektörü, Eğitim, Eğitim kalitesi, Kalite, Kırgızistan, Yükseköğretim, Yükseköğretim kurumları, Üniversiteler, Education, Education quality, Quality, Quality management, Kyrgyzstan, Higher education, Higher education institutions, Universities
- Yıl: 2020
- Dil: Kırgızca
- Üniversite: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde eğitim önemli göstergelerden biri olarak, dünyadaki toplumun gelişiminde öncelik taşıyan doğrultu olduğu düşünülmektedir (Meyer, 1977). Toplumun doğru gelişmesi ve insan potansiyelinin gelişimi için fırsatlar yaratmada, eğitim sistemi yüksek kalitede olması gerekmektedir. Küresel ekonomide eğitimin gelişmesine ve eğitimde yeni teknolojilere olan ilginin artması nedeniyle, ekonominin etkinliği kaliteli eğitim ve bilimin gelişmesine daha fazla bağımlı hale gelmiştir. Öncelik olarak maddi değerler değil, insan potansiyeli ve eğitimin gelişmesine daha çok önem verilmektedir (Петров, Аристова, 2010:45-51). Eğitim, kalite, kalite yönetimi ve eğitim kalitesi yönetimi gibi anahtar kelimeleri kullanan bir masa başı çalışmanın yanı sıra bu alandaki bilimsel çalışmaların analizi, kalite yönetimi konusunun araştırmacılar ve yöneticiler için önemli bir ilgi olduğunu ortaya koydu ve bu alanda bir çok çalışmaların yapıldığına sebep olmuştur. Son zamanlarda, eğitim alanında, yetkinlik temelli bir yaklaşım popülerlik kazanmaktadır; bu, öğrencinin ve mezunun yalnızca bilgi ve verilere sahip olma becerisini değil, aynı zamanda bu verileri bilgiye dönüştürme ve kendi alanında uzman olmaları ve işverenler tarfından talep edilmesi için kullanma yeteneklerini de ifade. Eğitim alanında yeni paradigmaların ortaya çıktığını not etmek de önemlidir: uzmanlar yaşam boyu öğrenme (life-long learning), yeni iletişim becerilerinin kullanımı ve potansiyellerini geliştirme ilkelerine geçiyorlar (Пономарев vb., 2016: 2-3). Aynı zamanda, uzmanlar ve eksperleri, yüksek kaliteli ve güçlü akademik personel eksikliği ve az gelişmiş altyapı eksikliği ile karakterize edilen yüksek öğrenim kalitesindeki yaygın bozulma konusu endişelendirmektedir etmektedir (Cardoso vb., 2016; De Wit, 2017). Eksperlere göre, yukarıdaki faktörler ülkenin kalkınmasına katkıda bulunamayan mezunların bolluğuna yol açabilir. Ayrıca, ilgilenen toplum tarafından bu soruna duyulan ilgi, yüksek öğretim kurumlarının sayısındaki artıştan kaynaklanmaktadır (Abdus Samad, Thiyagarajan, 2015: 2). Kuznetsova'nın çalışmasında (Кузнецова, 2009:8-9) kalite, bir insanın ve toplumun yaşam tarzını ve sosyo-ekonomik temelleri belirleyen ana kategorilere dahil edilir,“kalite yönetimi, kurumun kalite seviyesini artırmaya yönelik politikaları, sistemleri ve süreçlerinden başka bir şey değildir”(Csizmadia, 2006:24).“Uzun süre kalitenin somut olmadığı düşünüldü, ancak günümüzde kalitenin”ölçülebildiği“, ”kalitenin“izlenmesi ve kalitenin yönetilebileceği”kanıtlandı (Massy, 1997:4), bu nedenle eğitimin kalitesini değerlendirmede benzer ilkeler de uygulanabilir. Dünyada yükseköğretim kalite yönetimi konusunun popülerliğine rağmen, bu tez araştırması sırasında bu konunun Kırgız Cumhuriyeti'nde pratik olarak hiç çalışılmadığını ortaya koydu. Kaynaklarda, eğitim alanı, Kırgız Cumhuriyeti'nde 2012-2020 Eğitiminin Gelişim Stratejisi'nde, Kırgız Cumhuriyeti'nde eğitim alanında reformları teşvik etme ve izleme" Avrupa Birliği hibe projesinin analitik incelemeleri ve raporlarında (2016), Kırgız Cumhuriyeti Ulusal Stratejik Araştırmaları Enstitüsü'nün raporlarında (2013), Kırgız Cumhuriyeti Ulusal İstatistik Komitesi'nin raporlarında (2014) ve Dünya Bankası'nın desteğiyle (2014) yürütülen araitırma raporlarında ele alınmıştır. Yukarıda bahsedilen kaynaklarda, okul öncesi eğitimle başlayıp yüksek öğrenimle sona eren genel eğitim sistemi bir bütün olarak tanımlanır. Bir masa çalışması Kırgız Cumhuriyeti'nin yüksek eğitim kurumlarında kalite yönetimi alanında bilimsel bir çalışmaların olmadığını göstermiştir. Kırgız Cumhuriyeti için uygun bir modeli belirlemek ve oluşturmak için aşağıdaki modeller analiz edildi: genel kalite yönetimi modeli (Total Quality Management Model), Avrupa Kalite Yönetimi Vakfı (EFQM Excellence Model), Eğitimin bütünsel gelişim modeli (Holistic educational development model), üç boyutlu kalite modeli (Three quality dimensions model) ve bir eğitim kurumunda kalite sistemi modeli (Csizmadia, 2006:61-80). Ayrıca, eğitim kalitesi yönetimine matematiksel yaklaşımlar da ele alındı (Граничина, 2006:2-5); bunun içinde eğitim süreci yönetiminin matematiksel modeli, regresyon analizi, derecelendirmelerin hesaplanmasında normatif bir sınıflandırma modeli, referans modeli, nesne sıralama modeli ve bulanık küme teorisi de yer aldı (Хаптахаева vb., 2004:1-5) Kırgız Cumhuriyeti'nde yükseköğretim kalitesinin analizi tez çalışması sırasında ülkedeki en prestijli ve en büyük altı üniversitesinde elde edilen verilere dayanarak yapıldı. Yöntem, nitel ve nicel araştırma yöntemleri kullanılarak yapılan analizleri içermektedir. Sonuç ve öneriler veri analizine dayanarak yapılmıştır. Tez yazımı sırasında ikincil bilgi kaynakları analiz edildi ve hipotezler oluşturuldu, değerlendirme kriterleri ve çalışmanın kapsamı belirlendi ve üniversitelerde eğitimin kalitesini değerlendirmek için uygun bir model geliştirilerek inşa edildi. Ayrıca analize dayalı sonuçlar çıkarıldı ve öneriler geliştirildi. Gelecekte, eğitim kalitesinin algılanması bir kişinin psikolojisi ve bilişsel işlevleriyle yakından ilişkili olduğu için, artan popüler bulanık kümeler teorisi (Fuzzy sets) ve bulanık kümeler lojiği (Fuzzy logic) (Yager, Zadeh, 2012) kullanılarak toplanan verilerin analiz edilmesi planlanmaktadır.
Özet (Çeviri)
На сегодняшний день образование, являясь одним из важных показателей развития, во всем мире считается приоритетным направлением в развитии общества (Meyer, 1977). Для правильного развития общества, а также создания возможностей для развития человеческого потенциала, система образования должна предоставлять образовательные услуги высокого качества. Как известно, исследователи в области экономики считают, что эффективность экономики стала в большей степени зависеть от получения качественного образования и развития науки. На приоритетное место выходят не материальные ценности, а человеческий потенциал и развитие науки (Петров, Аристова, 2010:45-51). Кабинетное исследование с использованием таких ключевых слов как образование, качество, управление качеством и управление качеством образования, а также анализ научных трудов в этой области выявили, что тема управления качеством вызывает немалый интерес со стороны исследователей и менеджеров, что, в свою очередь, является причиной увеличения многочисленных исследований в этой области. В последнее время в области образовании приобретает популярность компетентностный подход, что подразумевает способность студента и выпускника не просто владеть информацией и данными, а возможность переводить эти данные в знания и использовать в работе для того чтобы быть специалистами в своей сфере и быть востребованными со стороны работодателей. Также важно отметить, что в сфере образования зарождаются новые парадигмы: специалисты переходят на принципы обучения в течение всей жизни (life-long learning), использования новых коммуникативных навыков и наращивания своего потенциала (Пономарев жб., 2016:2-3). В то же время специалистов и экспертов волнует повсеместное ухудшение качества высшего образования характеризуемого отсутствием качественного и сильного академического состава и слаборазвитой инфраструктурой в системе образования (Cardoso и др., 2016; De Wit, 2017). Вышеперечисленные факторы, по мнению экспертов, в свою очередь могут привести к обилию выпускников которые не смогут внести свою лепту в развитие страны. Также со стороны заинтересованной общественности интерес к данной проблеме подогревается увеличением количества высших учебных заведений (Abdus Samad, Thiyagarajan, 2015:2). В работе Кузнецовой (2009:8-9) качество входит в основные категории определящие образ жизни человека и общества и социально-экономические основы, тогда как“управление качеством есть ничто иное как проводимая организацией политика, системы и процессы с целью повышения уровня качества в организации”(Csizmadia, 2006:24).“В течение долгого времени качество считалось нематериальным, но в наше время доказано что качество можно ”измерять, проводить мониторинг качества и управлять качеством“ (Massy, 1997:4), поэтому схожие принципы также применимы в оценке качества образования. Не смотря на популярность темы управления качеством высшего образования во всем мире, в ходе исследования выяснилось, что данная тема практически не исследована в Кыргызской Республике. В доступных источниках сфера образования рассматривается в Стратегии развития образования в Кыргызской Республике на 2012-2020 годы, в аналитических обзорах и отчётах грантового проекта Европейского Союза ”Стимулирование и мониторинг реформ в сфере образования в КР" (2016), в отчётах Национального института стратетических исследований КР (2013), в отчётах Национального статистического комитета КР (2014) и в отчётах исследований проведенных за счет поддержки Всемирного банка (2014). В вышеперечисленных источниках описывается система образования в целом, начиная с дошколного образования и заканчивая высшим образованием. Кабинетное исследование показало что отсутствуют научные исследования в области управления качеством в ВУЗах КР. Для определения и построения подходящей Кыргызской Республике модели в этой диссертации были проанализированы следующие модели: модель всеобщего управления качеством (TQM), модель Европейского фонда по менеджменту качества (EFQM Excellence Model), модель целостного развития образования (Holistic educational development model), модель трехизмеримого качества (Three quality dimensions model), а также модель качественной системы в учебном заведении (Csizmadia, 2006:61-80). Более того, были рассмотрены математические подходы в управлении качеством образования (Граничина, 2006:2-5), которые включили в себя математическую модель управления образовательным процессом, построение регрессии, нормативно-классификационную модель расчета рейтингов, эталонную модель, модель ранжирования объектов и теорию нечетких множеств (Хаптахаева жб., 2004:1-5). Анализ качества высшего образования в Кыргызской Республике был проведен на основе данных полученных в ходе исследования в шести наиболее престижных и крупных университетах республики. Методология включила анализ с использованием качественных и количественных методов исследования. Выводы и рекоммендации были сделаны на основе проведенного анализа данных. В ходе написания диссертации были проанализированы вторичные источники информации и построены гипотезы, определены критерии оценки и масштаб исследования, разработана и построена подходящая модель оценки качества образования в ВУЗах. Также на основе анализа были сделаны выводы и разработаны рекоммендации. В дальнейшем, в виду того что восприятие качества образования тесно связано с психологией и когнитивными функциями человека, планируется провести анализ собранных данных с использованием приобретающей все большую популярность теории нечетких множеств (Fuzzy sets) и нечеткой логики (Fuzzy logic) (Yager, Zadeh, 2012) . Ключевые слова: Управление качеством, управление качеством образования, университеты Кыргызской Республики, сектор образования в Кыргызской Республике.
Benzer Tezler
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Hizmet sektöründe hasta memnuniyet algısını etkileyen faktörlerin analizi: Bişkek örneği
Кызмат көрсөтүү секторунда бейтаптардын канааттануу кабылдоосуна таасирин тийгизүүчү факторлордун анализи: бишкек шаарынын мисалында
TURDUKAN KIŞTOBAYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KASIM BAYNAL
- Eğitimde toplam kalite yönetimi ve sosyalleşme
Total quality management and socialing in education
MEHMET EMİN GÜNBATTI
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
SosyolojiSakarya ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZEYNEP GÖKÇE AKBÜR BİLGE
- Eğitimde toplam kalite yönetimi - istanbul milli eğitim yöneticilerinin eğitimde kaliteyi algılayış düzeyleri
Total quality management on education- perspection level of quality on education of administrators of istanbul ministry education
REFİKA ZEYNEP ÇAKIL
- Eğitimde toplam kalite yönetimi: Beşiktaş ilçesindeki ortaöğretim kurumlarında bir uygulama
Total quality management of education: An application in secondary education in Besiktaş
ERKAN ARIBAŞ