Түрк орток мурасында инсан модели
Ortak Türk mirasında birey modeli
- Tez No: 614384
- Danışmanlar: PROF. DR. KADİAN BOOBEKOVA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Belirtilmemiş.
- Anahtar Kelimeler: birey modeli, ortak miras, pedagoji, eğitim-öğretim
- Yıl: 2012
- Dil: Kırgızca
- Üniversite: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Изилдөөнүн предмети – Жусуп Баласагындын «Куттуу билим», Махмуд Кашгаринин «Түрк тилдеринин сөздүгү», «Коркут Ата» китеби аттуу чыгармалары негизги булак болуп эсептелет. Аталган чыгармалардын негизинде орток түрк инсанынын моделин түзүү максаты көзөмөл тутулат. Изилдөөнүн максаты – Түрк дүйнөсүнүн маданият, тарых, адабият, саясат жана таалим-тарбиясында классикалык шедеврдин жаратуучусу Жусуп Баласагындын «Куттуу билим», улуу ойчул Махмуд Кашгаринин «Түрк тилдеринин сөздүгү», «Коркут Ата» китеби аттуу чыгармалардан инсанда боло турган эң жакшы жана жаман сапаттарды талкуулап, талдап, инсан моделин түзүү. Орток түрк мурасындагы инсан моделин изилдөө жана аны азыркы мезгилдеги модель менен салыштыруу, айырмачылыктар менен окшоштуктарын талдоо; Керектүү инсандык сапаттарга, улуттук аң-сезимге, түрк элдеринин биримдигине жана жетишкендиктерине басым жасоо; Улуу ойчулдарыбыздын идеологиялык ойлорун топтоо; Инсан моделин өнүктүрүү боюнча жаңы ойлорду ортого коюу; Изилдөөнүн натыйжасында жыйналган маалыматтарды бул багытта изилдөө иштерин жүргүзүп жаткан жаш илимпоздор, студенттер, мектеп мугалимдери үчүн керектүү булак катары колдоно турган абалга алып келип, жазылган изилдөө ишин мектеп окуучуларына“Адам жана коом”сабагын окутууда методология катары колдонууга жана адабият сабагында педагогикалык багытта колдонуусуна кошумча маалымат катары салым кошуу. Жогоруда аталган чыгармалардагы инсандык сапаттар учурдагы талаптарга канчалык даражада жооп бере ала тургандыгын аныктоо жана анализдөө. Жогоруда аталган чыгармаларды учурдагы педагогикалык өңүттөн талдоо. Замандын талаптарына жооп бере турган инсандык сапаттарга басым жасоо, негизинен жалпы түрк элдерине тийиштүү инсан моделин аныктоо аркылуу Кыргызстандын улуттук педагогикасына салым кошуу негизги максатыбыз болуп эсептелинет. Диссертациялык изилдөөнүн курамы киришүүдөн, түйүндүү түшүнүктөрдөн, үч бөлүмдөн, корутундудан, библиографиядан турат. Жалпы көлөмү 133 бет. Изилдөө үч бөлүмдөн туруп, Жусуп Баласагындын «Куттуу билим», Махмуд Кашгаринин «Түрк тилдеринин сөздүгү», «Коркут Ата» китеби аттуу чыгармалардын анализи өз өзүнчө бөлүм болуп берилди. Ал эми ар бир бөлүм үч параграфтан туруп анда аталган чыгармалардын түрк элдеринин орток руханий-педагогикалык мурасы катары жалпы белгилери, алардагы инсан түшүнүгү, инсан модели жана анын курамы изилденген. Ачкыч сөздөр: инсан модели, орток мурас, педагогика, таалим-тарбия.
Özet (Çeviri)
Araştırma konusu – Yusuf Balasagun'un“Kutadgu Bilig”, Mahmut Kaşgarlı'nın“Divani Lugat-it Türk”,“Korkut Ata”kitabı adlı eserlerdir. Bunlar temel kaynaklar olarak sayılır. Sayılan eserlerin temelinde ortak Türk birey modelini oluşturma amacı belirlenmiştir. Araştırmanın amacı – Türk dünyasının medeniyetinde tarih, edebiyat, siyaset ve eğitimin klasik şaheseri olan, yenilikçi, devlet adamı Yusuf Balasagun'un“Kutadgu Bilig”, ünlü düşünürü Mahmut Kaşgarlı'nın“Divani Lugat-it Türk”adlı eserlerden bireyde olması gereken en iyi ve kötü sıfatları tartışarak, inceleyerek, şahıs modelini oluşturmaktır. Ortak Türk miraslarındaki birey modelin inceleme ile günümüzdeki birey ile karşılaştırmak, farklarını ve benzerliklerini ortaya koymaktır. Bireyde olması gereken sıfatları, milli kimliği, Türk halklarının birliğini ve kazanımlarını vurgulamaktır. Büyük düşünürlerin ideolojik düşüncelerini toplamaktır. Birey modelini geliştirme konusunda yeni düşünceleri ortaya atmaktır. Araştırma sonucunda toplanan bilgileri bu yönde inceleme yapan genç bilim adamlarına, öğrencilere, ortaokul öğretmenleri için gerekli kaynak ve ders aracı olarak kullanmasına yardımcı olmak. Yapılan araştırmanın ortaokul öğrencilerine“İnsan ve toplum”dersi içeriğinde yöntem olarak ve edebiyat dersinde eğitici yönde kullanılmasını sağlamaktır. Yukarıda sayılan eserlerdeki birey sıfatlarını çağımızın taleplerine ne kadar uygun olduğunu belirlemek ve analiz etmek. Bu eserleri çağımızın eğitim ilke ve yöntemlerine göre değerlendirmek. Günümüz taleplerine uygun olan bireysel özellikleri vurgulamak, genel olarak tüm Türk halklarına ait şahıs modelini belirlemek ve Kırgızistan'ın milli pedagojisine katkıda bulunmak önemli amacımız olarak sayılır. Yüksek Lisans Tezi girişten, üç bölümden ve onlardan çıkan özetten, öneriden, bibliyografyadan olmak kaydıyla toplam 133 sayfadan oluşmaktadır. Araştırma üç bölümden oluşarak, Yusuf Balasagun'un“Kutadgu Bilig”, Mahmut Kaşgarlı'nın“Divani Lugat-it Türk”,“Korkut Ata”kitabı adlı eserler hakkında incelemelere yer verilmiş olup, Türk halklarının ortak miraslarındaki eğitim görüşleri karşılaştırılmıştır. Her bölüm üç paragraftan oluşmakta ve genel özellikler, eğitim bilimine ait fikirler, eğitim-öğretim hakkında düşünceler, öğütler, şahıs kavramı ve ana fikri, şahıs modelleri incelenmiştir.
Benzer Tezler
- коркут-ата китеби түрк калктарынын орток педагогикалык мурасы катары
Türk halklarının ortak eğitim mirası olarak dede korkut kitabı‟nın incelenmesi
NAZİMA SULAYMANOVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2013
Eğitim ve ÖğretimKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AKMATALİ ALİMBEKOV
- “манас”эпосундагы тарыхый түрк тилдерине таандык тилдик каражаттар
Manas Destanında tarihî Türk lehçelerine аit dil unsurları
AYCAMAL ASKARBEK KIZI
Yüksek Lisans
Kırgızca
2018
Türk Dili ve EdebiyatıKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURDİN USEEV
- Чүй өрөөнүнүн этносаясий тарыхы (XVIII кылымдын экинчи жарымы – XIXC кылым-дын аягы)
Çüy bölgesinin etno─siyasi tarihi (XVIII yüz-yılın ikinci yarısı─XIX yüzyılın sonu)
İSLAMBEK SULAYMANOV
Yüksek Lisans
Kırgızca
2015
TarihKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DÖÖLÖTBEK SAPARALİYEV
- Жусуп баласагындын“кутадгу билигдеги”“тил”концептинин азыркы кыргыз тилиндеги эквиваленттүүлүгү
Yusuf Has Hacib'in“Kutadgu Bilig”Adlı Eserindeki“Dil”Kavramının Çağdaş Kırgız Türkçesindeki Eşdeğerliliği
AYKERİM KUBATBEK KIZI
Yüksek Lisans
Kırgızca
2019
DilbilimKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURUL SAGINBAYEVA
- XIX. yüzyılda doğu Türkistan Uygurlarında sosyal ve kültürel hayat
XIX кылымда чыгыш туркстандагы уйгурлардын коомдук жана маданый жашоосу
BAHATTİN GENCAL
Doktora
Türkçe
2012
TarihKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAYRAM KODAMAN