Geri Dön

İslam astronomisinde kullanılan zerkâlîyye adlı aletin yeri ve önemi (Merrakuşî örneği)

The role and importance of the zerkâlîyye instrument used in the Islamic astronomy(Merrakuş sample)

PDF İndir

  1. Tez No: 594238
  2. Yazar: SALİHA BÜTÜN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA KAÇAR
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Astronomi ve Uzay Bilimleri, Tarih, Astronomy and Space Sciences, History
  6. Anahtar Kelimeler: Aletler, Astronomi, Astronomik gözlem, Bilim tarihi, Merrakuşi, Türkçe çeviri, Zerkaliyye, Ölçüm yöntemleri, İslam alimleri, İslami bilim, Tools, Astronomy, Astronomical observation, History of science, Merrakuşi, Turkish translation, Zerkaliyye, Measurement methods, Islamic scholars, Islamic science
  7. Yıl: 2019
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Bilim Tarihi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Bilim Tarihi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmada İslam astronomisinde kullanılan zaman ölçüm aletlerine özellikle usturlaplar bağlamında gelişimsel ve tarihsel bir sırayla yer verildikten sonra usturlabın özel bir türü olan ve her enlemde ölçüm yapmaya olanak tanıyan, evrensel usturlap ya da evrensel levha olarak isimlendirilen alet tanıtılmıştır. Evrensel usturlabın Zerkali (ö.1100) tarafından imal edilmiş bir türü olan zerkaliyye ve onun daha sadeleştirilmiş bir modeli olan şekkaziyye isimli aletlerin detaylı tasvirleri ve İslam medeniyetinin doğusu ve batısında kullanılan türleri ele alınmıştır. Çalışmamızın temelini ise XIII. yüzyılın büyük astronomlarından Merrakuşi'nin (XIII. yüzyıl) ansiklopedik eseri Cāmiʿu el-mebādī ve el-ġāyāt fī ʿilm el-mīḳāt'ta (A'dan Z'ye Mîḳāt İlmi Ansiklopedisi) yer alan zerkaliyye aletinin yapım kısmının Arapça aslından Türkçeye yapılmış çevirisi ve bu çevirinin yorumu oluşturmaktadır.

Özet (Çeviri)

ABSTRACT In this study, the time measurement instruments used in Islamic astronomy are presented in a historical and developmental order, especially in the context of astrolabs, and then a special type of astrolab which is called a universal astrolabe or a universal plate is introduced. Zerkaliyye, a type of universal astrolabe manufactured by Zerkali (d. 1100), and a more simplified model of şekkaziyye, and detailed descriptions of the instruments used in the east and west of Islamic civilization are discussed. The basis of our study is the translation of the construction part of zerkaliyye instrument in, one of the great astronomers of the 13th century, Merrakuşi's encyclopedic work, Cāmiʿu el-mebādī ve el-ġāyāt fī ʿilm el-mīḳāt (From A to Z Encyclopedia of Mīḳāt), from Arabic origin into Turkish and its interpretation.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    765922

    XVI. yüzyıl Osmanlı minyatürlerinde astronomi, kozmoloji ve astroloji

    Astronomy, cosmology and astrology on Ottoman miniatures in XVI. century

    SALİHA ÇELİK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Sanat TarihiAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Tarih Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SIDDIK ÇALIK

  2. Tez No

    417870

    On altıncı yüzyıl Osmanlı astronomisi ve Memluk etkisi

    16th century Ottoman astronomy and the Mamluk influence

    TAHA YASİN ARSLAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    Bilim ve Teknolojiİstanbul Üniversitesi

    Bilim Tarihi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FEZA GÜNERGUN

  3. Tez No

    685508

    İslam astronomisinde yenilikçi Merkür modelleri: Ali Kuşçu örneği

    Analysis of innovative Mercury models in İslamic astronomy: Ali al-Qushji sample

    MERVE MUTLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    TarihFatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi

    Bilim Tarihi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA KAÇAR

  4. Tez No

    766170

    Antik çağ astronomisinin Sâsânîler Dönemi astronomisine etkileri

    The effects of ancient astronomy on Sasanian Period astronomy

    İPEK KEÇELİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    TarihBilecik Şeyh Edebali Üniversitesi

    Tarih Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AHMET ALTUNGÖK

  5. Tez No

    99694

    Trabzon İl Halk Kütüphanesi`ndeki Arap dili ve belagatı alanındaki yazmalar ve Ali Kuşçu`nun“Risale fi`l-Mecaz ve`l-İsti`are”sinin edisyon kritiği

    The manuscripts of Arabic languange and rhetoric in Trabzon Public Library and Ali Kushchu`s "Risale fi`l-Mecaz ve`l-İsti`are`s critical editionare

    MURAT SULA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2000

    DinDokuz Eylül Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MEHMET REŞİT ÖZBALIKÇI

Geri Dön