Osmanlı'da tek hadis şerhçiliği: Kâfiyecî 879/1474 örneği
Single hadith commentaries in the ottoman empire the Kâfiyecî example
- Tez No: 580295
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEYİT ALİ GÜŞEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Hadis, Kur'an-ı Kerim, Osmanlı Dönemi, İslamiyet, Şerh, Hadith, Koran, Ottoman Period, Islam, Commentary
- Yıl: 2019
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hadis Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hadis rivayetleri, yapı itibariyle Hz. Peygamber'in bir anını aktaran metinler olması sebebiyle genellikle olayın bağlamını içermezler. Bu da Hz. Peygamber'in vefatından hemen sonrasında bu tür rivayetlerin açıklanması ihtiyacını doğurmuştur. Nesillerin olayın bağlamından uzaklaşması nedeniyle başlayan sözlük formundaki çalışmalar, ilerleyen zamanlarda muhtevası genişleyen açıklama metinlerine dönüşmüş ve böylece ilk yazılı hadis şerhleri ortaya çıkmıştır. Gereksinimlerin farklılığı şerh faaliyetlerinin çeşitlenmesini etkilemiş, hicrî IV. asırda ortaya çıkan şerh çalışmaları içerisindeki tek hadis şerhçiliği, hadis literatür tarihinde erken dönemden itibaren yerini almıştır. Osmanlı Dönemi ve Coğrafyası dâhilinde yoğun olarak kaleme alınan tek hadis şerhlerini genel bir değerlendirmeye tabi tutmak, bu çalışmanın merkezini oluşturmaktadır. Osmanlı'da bir gelenek halini alan tek hadis şerhçiliğinin gelişim çizgisini ve öne çıkan hususlarını incelemek, aynı zamanda döneme hakim olan fikrî akımları tanımamıza olanak sağlayacaktır. Osmanlı'da bilinen ilk tek hadis şârihi Kâfiyecî (ö. 879/1474), çeşitli alanlardaki birikimini, diğer eserlerinde olduğu gibi telif ettiği Hulâsatu'l-akvâl fî hadîsi“İnneme'l-a'mâl”adlı risalesine de yansıtmıştır. Söz konusu şerhin muhtevası ve yazımında takip edilen metodun irdelenmesi, bu araştırmanın amaçları arasında yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
Since they are structurally the texts that convey a moment of the Prophet, the hadith narrations usually do not include the context of the referred event. This inevitably led to the need to explain such narrations immediately after the death of the Prophet. The studies in the form of a glossary, for which started with the gradual divergence of generations from the context of the referred event, turned into explanatory texts whose contents were expanded in later times; and thus, the first written hadith commentaries emerged. The diversity of requirements influenced the diversification of commentary activities; emerging in the tenth century commentary tradition, the single hadith commentaries have taken its place in the history of hadith literature from the early period. A general evaluation of the single hadith commentaries written extensively in the Ottoman period and geography constitutes the center of this study. Examining the development line and its prominent aspects of the single hadith tradition, which became a tradition in the Ottoman Empire, will also enable us to recognize the intellectual movements that dominate the period. The first known single hadith commentator in the Ottoman Empire, Kâfiyecî (d. 879/1474), as in various fields to his treatise, reflected the accumulation of knowledge to his work titled Hulâsatu'l-akvâl fî hadîsi“İnneme'l-a'mâl”. This study precisely aims to understand his method applied in content and writing of this tract.
Benzer Tezler
- 16. yüzyılda Osmanlı'da tek hadis şerhçiliği: Ahmed Çelebi (ö. 927/1520-21) örneği
16th century Ottoman single hadith commentarism: The case of Ahmed Çelebi (d.927/1520-1521)
ELİF DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinDokuz Eylül ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDÜLKADİR PALABIYIK
- Osmanlı dönemi hadis şerhçiliği -16. yüzyıl-
Ottoman period hadith commenting -16. century-
GÜLSÜM KORKMAZER
Doktora
Türkçe
2024
TarihSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDİNÇ AHATLI
- Cemâl-İ Halvetî'nin Habbetü'l-Mehabbe isimli eserinin tahkiki ve eserdeki hadisin tahlili
Critical edition and analysis of the hadith in Cemâl al-Khalwatî's work“Habbah al-Mahabba”
EBRAR ARACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
BiyografiMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA GENÇ
- Fusûsu'l-Hikem şerhi çerçevesinde Dâvûd-i Kayserî'nin hadis kullanımı
Dawūd al-Qaysarī's use of hadith in the framework of Fusūs al-Hikam commentary
IZMIR SOLTANZADE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TAHA ÇELİK
- İsmail Ankaravi'nin Mesnevi Şerhi Mecmuatü'l-Letâif ve Matmuratü'l-Mearif'te Hadis (altıncı cilt örneği)
Tradition of the prophet in Ismail Ankaravi's Mesnevi explanation Mecmuatu'l-Letaif ve Matmuratu'l-Mearif (the sample of the sixth binder)
AYŞE GÜLTEKİN
Doktora
Türkçe
2006
DinSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ALİ OSMAN KOÇKUZU