Geri Dön

Eski Türk mitoloji ve destanlarına göre Türklerde Anahanlık'ın (Anaerkillik) ve Şamanizmle ilişkisi

According to ancient Turkish mythology and epics the relation of matriarchy to Shamanism in Turks

PDF İndir

  1. Tez No: 568867
  2. Yazar: HABİBE KARAKAYA
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEFER SOLMAZ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Tarih, History
  6. Anahtar Kelimeler: Anaerkil, Destanlar, Dinler tarihi, Kadınlar, Kutsallık, Mitoloji, Türk tarihi, Türk toplumu, Türkler, Şamanizm, Matiarchal, Epics, History of religions, Women, Holiness, Mitology, Turkish history, Turkish society, Turks, Shamanism
  7. Yıl: 2019
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Selçuk Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Geniş bir coğrafi hâkimiyet alanına sahip olan Türkler; çeşitli kültür unsurlarıyla birlikte, farklı iktisadi faaliyetlerde de bulunmuşlardır. Sosyo-kültürel ve iktisadi yapının farklılığını mit ve destanlarda da görmekteyiz. Şamanizm'de olduğu üzere Kadın egemenliğine dayanan bir başlangıç, sonraki dönemlerde erkek egemen toplum yapısına kendisini bırakmıştır. Kadın; Ulu Ana'dan Ötügen ile Vatan Kültü'ne, Şamanizm'de de göksel bir şaman iken, yer altı dünyasına görevlendirilmiştir. Türk toplumunun, kültür hazinesini oluşturan Şamanizm, kuzeyde anaerkil toplum yapısını meydana getirirken, bozkırlarda Tengricilik merkezinde topluma etki etmiştir. Şamanizm'deki kutsallık bölgelere göre değişim göstermektedir. Şamanizm Tayga ormanlarıyla kaplı Kuzey Sibirya'da doğa karşısında savunmasız olan insan için, koruyucu bir zırh görevi üstlenmektedir. Atlı süvari devrimiyle ve demircilik mesleğinin ortaya çıkmasıyla Bozkırda Şamanizm, Gök Tanrı dininin içinde mezhepsel görev yürütmüştür. Bu değişimler kadının hâkimiyet alanını da daraltmıştır. Toplumda tek başına söz sahibi olan, kutsallığı tek başına taşıyan kadın, yalnızca evinin kutsalı, bazı bölgelerde de şeytani vasıfları bulunan kötü-kara ruh sahibi olarak kabul edilmiştir. Yönetme gücünün el değiştirmesi hem Şamanizm'i hem de kadın yapısını etkilemiştir.

Özet (Çeviri)

Turks, who dominated large territories, engaged in different economic activities together with various cultural elements. These economic differences revealed the position of women in society. While the hunting-gathering Turks had a religious and mythical matriarchal structure, the agriculturist Turkish society, which possessed steppe economy, provided the environment for the formation of the male-dominated society structure by realizing the state formation process. Geographically the difference between north and south was reflected in the myths and sagas. The Great Mother Motif that created the world first was a male ancestor in the south. Although in the belief systems which shaped humans' spiritual world, the most powerful women shamans and goddesses were in the north, males took over these duties from them when they started to forge and shape iron and the concept of ownership occurred in the south. In the conflicts between the sexes, as a result men's acquiring the dominance based on the physical power, women were left into the underworld in the myth and belief systems. While women were the centre of the society and sustained the descendants in the hunter-gatherer economy, as a result of the production of agricultural equipment and the concepts such as herd ownership caused women to care for children at home. While it was the Great Mother motif that gave life to the soil, it turned into the cult of Yer-sub, the protector of the soil and preserved its importance. This situation was an important reason why woman motif formed the alp woman type as the protector and assistant of man in the sagas.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    777962

    Güney Sibirya Türk destanlarında mekân ve zaman sembolizmi

    Symbolism of space and time in epics of South Siberian Turks

    BERNA ÖZPINAR

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Kültür Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYNUR KOÇAK

  2. Tez No

    775729

    Altay, Tuva ve Hakas destanlarında tabiat kültleri

    Natural cults in Altay (Altai), Tuva (Tyva) and Khakass epics

    HAVVA YILDIZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Türk Dili ve EdebiyatıKırşehir Ahi Evran Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SALAHADDİN BEKKİ

  3. Tez No

    622457

    Türk Kültüründe Ağaç (Orman) Kültü

    The Tree (Forest) Cult in Turkish Culture

    PERVİN ERGUN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2002

    Halk Bilimi (Folklor)Selçuk Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. PROF. DR. SAİM SAKAOĞLU

  4. Tez No

    711434

    Anadolu halk hikâyeleri ve kültüründe, mit algısı ve sanat eserlerinde kültürel imgelerin analizi

    Myth perception in Anatolian folktales and culture and analysis of cultural images in artworks

    FADİME PEKTAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Güzel SanatlarDokuz Eylül Üniversitesi

    Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TUBA GÜLTEKİN

  5. Tez No

    709197

    Azerbaycan folklorunda tabiat kültleri ile ilgili inançlar

    Nature cults in the Azerbaijan-Turkey folklore

    RÖVŞEN ALİZADE

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2008

    Halk Bilimi (Folklor)Azerbaycan Mıllı Elmler Akademıyası

    Folklor ve Müzikoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEYFEDDİN RZAYEV

Geri Dön