Premenopozal kadınlarda sağlık inanç modeline dayalı, osteoporozdan korunma müdahalesinin kalsiyum alımı ve egzersiz üzerindeki etkisi
The effect of osteoporosis prevention intervention based on health belief model on calcium intake and exercise in premenopausal women
- Tez No: 568376
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TOLGA GÜNVAR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Fiziksel aktivite, Kadınlar, Kalsiyum, Menopoz, Osteoporoz-postmenopozal, Physical activity, Women, Calcium, Menopause, Osteoporosis-postmenopausal
- Yıl: 2019
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osteoporozun önlenmesinde premenopozal dönemdeki kadınların kalsiyum alımlarını ve fiziksel aktivite düzeylerini arttırmak hem osteoporoz hem de komplikasyonlar açısından koruyucudur. Bireyin sağlıkla ilgili davranışları hastalık ve hastalığın sonuçlarına ilişkin inançlarından etkilenir. Bu amaçla geliştirilen Sağlık İnanç Modeli (SİM) sağlığı koruyan ve geliştiren davranışların yanında pek çok sağlık probleminde hastanın tedaviye uyumunu neyin motive ettiğini ya da engellediğini açıklar. Amacımız; SİM bileşenlerini hedef alan bir müdahalenin premenopozal kadınların kalsiyum alım ve fiziksel aktivite düzeyine etkisini belirlemektir. Randomize kontrollü deney olarak gerçekleştirilen çalışmanın katılımcıları 1 Ocak–28 Şubat 2018 tarihleri arasında İzmir Karabağlar Halk Eğitim Merkezi'nde çeşitli kurslara katılan premenopozal dönemde olan kadınlardan seçildi. Çalışmaya katılmayı kabul eden ve dahil etme ölçütlerini karşılayan 180 kadın kapalı zarf yöntemi ile müdahale ve kontrol gruplarına randomize edildi. Müdahale, SİM bileşenleri ile ilgili farkındalık geliştirmeyi hedefleyen ve seminer şeklinde planlanan yaklaşık 60-90 dakika süren bir eğitim programıdır. Eğitim 7-10 katılımcıdan oluşan gruplara araştırmacı tarafından verilmiştir. Kontrol grubuna ise sadece yazılı eğitim materyali (broşür) verilmiştir. Hem çalışmaya katılım sırasında hem de katılımdan 3 ay sonra tüm katılımcılara sağlık inançlarını, öz-yeterlilik algılarını, egzersiz düzeylerini ve üç günlük ortalama kalsiyum alımlarını belirleyen ölçekler uygulanmıştır. Müdahale grubunda, kontrol grubuyla karşılaştırıldığında, osteoporoz sağlık inanç ölçeği (p<0.05), osteoporoz öz-etkililik-yeterlik ölçeği (p<0.05), egzersiz puanları (p<0.001) ve kalsiyum alım ortalamalarında (p<0.001) anlamlı artış saptanmıştır. Ancak sağlık motivasyonu puanında (p=0.127) ve öz-etkililik-yeterlik ölçeği kalsiyum alımı puanında (p=0.064) müdahale ve kontrol grubu arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Eğitim öncesi ve sonrası değerlendirmede müdahale grubunda osteoporoz sağlık inanç (p<0.001), osteoporoz öz-etkililik-yeterlik (p<0.001), egzersiz puanları (p<0.001) ve kalsiyum alım ortalamalarında (p<0.001) anlamlı bir artış saptanmıştır. Verilen eğitim osteoporoz farkındalığını arttırmada ve davranış değişikliği yaratmada etkili bulunmuş olsa da sonuçları genelleyebilmek ve uzun vadede etkileri değerlendirmek amacıyla ek çalışmalara ihtiyaç vardır.
Özet (Çeviri)
Increasing calcium intake and physical activity levels of premenopausal women is protective for both osteoporosis and its complications. The individual's health-related behaviors are influenced by his/her beliefs about the disease and its consequences. The Health Belief Model (SIM), developed for this purpose, explains what motivates or prevents the patient's compliance with treatment in many health problems as well as behaviors that protect and improve health. The aim of this study was to determine the effect of an intervention based on components of SIM on calcium intake and physical activity levels of premenopausal women. This randomized controlled study was conducted in İzmir Karabağlar Public Education Center between 1 January and 28 February 2018. Participants were selected from premenopausal women who attended various courses in the center. 180 women who accepted to participate in the study and who met the inclusion criteria were randomized to the intervention and control groups using the closed envelope method. The intervention is a 60-90 minutes training program aimed at raising awareness about the components of the SIM and planned as a seminar. The seminar was given by the researcher in groups of 7-10 participants. The control group received only written training material (brochure). Scales were used to determine health beliefs, self-efficacy perceptions, exercise levels, and three-day average calcium intake, both before and 3 months after the intervention. In the intervention group, osteoporosis health belief scale (p <0.05), osteoporosis self-efficacy-efficacy scale (p <0.05), exercise scores (p <0.001) and calcium intake averages (p <0.001) were significantly increased compared to the control group. However, there were no significant difference between the intervention and control groups in health motivation score (p = 0.127) and self-efficacy-efficacy scale calcium intake score (p = 0.064). In the pre- and post-training evaluation, there was a significant increase in osteoporosis health belief (p <0.001), osteoporosis self-efficacy (p <0.001), exercise scores (p <0.001) and calcium intake (p <0.001) in the intervention group. Although the training has been found to be effective in raising awareness of osteoporosis and creating behavior change, additional studies are needed to generalize the results and evaluate the long-term effects.
Benzer Tezler
- İnkontinans sağlık inancı geliştirme programının" kadınların üriner inkontinans farkındalıkları ve sağlık inançları üzerine etkisi
The effect of“incontinence health belief development program”on women's urinary incontinence awareness and health beliefs
ÖZGE ÖZ YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2021
HemşirelikOndokuz Mayıs ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLKNUR AYDIN AVCİ
- Premenopozal dönemdeki kadınlara verilen eğitimin osteoporoza ilişkin sağlık inançları ve bilgi düzeylerine etkisi
The impact of the planned health education given to premenoposal women on the osteoporosis health beliefs and knowledge
DİLEK KILIÇ
Doktora
Türkçe
2003
Halk SağlığıAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BEHİCE ERCİ
- Premenopozal dönemdeki kadınlarda osteoporoz farkındalığı ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between osteoporosis awareness level and health literacy in premenopausal women
GAMZE İYİGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HemşirelikOndokuz Mayıs ÜniversitesiEvde Hasta Bakım Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE ÖZ YILDIRIM
- Aile hekimliği polikinliğine başvuran 18-49 yaş arası premenopozal kadınlarda üriner inkontinans sıklığı, ilişkili faktörler, beden imgesi algısı ve üriner inkontinansın yaşam kalitesi üzerine etkisi
The frequency of urinary incontinence, related factors, body image perception and the effect of urinary incontinence on quality of life in premenopausal women aged 18-49 years who applied to family medicine polyclinic
ELİF NUR ULUCANLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. IŞIK GÖNENÇ
- Premenopozal dönem kadınlarda aerobik egzersiz eğitiminin menopoz semptomlarına olan etkisinin araştırılması
Investigation of effect of aerobic exercises training on menopausal symptoms in premenopausal period women
FATMA RUKEN ÇİFTÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHasan Kalyoncu ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN USGU