Halk takvimi ve meteorolojisi ile ilgili inanış ve ritüeller
The beliefs and rituals about Turkish folk calendar and it's meteorology
- Tez No: 562769
- Danışmanlar: PROF. DR. FATMA AHSEN TURAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Türk Dili ve Edebiyatı, Folklore, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Halk edebiyatı, Hava olayları, Kültürel değerler, Meteoroloji, Ritüel, Takvim, Zaman, İnançlar, Folk literature, Weather events, Cultural values, Meteorology, Ritual, Calender, Time, Beliefs
- Yıl: 2019
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Zaman mefhumu ilk çağdan itibaren gerek bireysel gerekse toplumsal yapıda önemli bir olgu mahiyetindedir. İlerleyen zamanla beraber değişen hava durumu ve tabiat döngüsü insanın dikkatini çekmiş, dönem insanı tüm bu değişim üzerinde söz sahibi olmak istemiş akabinde çeşitli uygulamalarda bulunmuştur. İnsan, önce takvimsel düzenin çerçevelerini kabataslak çizmiş ardından bazı tarihlere anlam yükleyerek özel kılmıştır. Meteoroloji ise zamanın getirdiği hava koşulları ve iklimsel değişiklerle ilgilidir. Hava şartları özellikle sosyo-ekonomik alanda insan hayatı üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Kışın soğuk havadan korunmak için hayvanlarını ve kendisini kapalı alanlara hapseden insan havanın ısınmasıyla beraber yeniden dışarıya çıkarak tabiat ve doğayla bütünleşmiştir. Kışın bitip baharın geldiği ve yazın başladığı zaman aralığı birçok toplumda törenlerle kutlanmış takvimlerde ayrı bir yer edinmiştir. Günümüzde hâlâ mevsimsel bayramların kutlandığı Türkiye Cumhuriyeti coğrafyasında yapılan araştırma ve incelemeler göz önüne alınarak yapmış olduğumuz çalışmada bu günleri özel kılan ritüel, yasak, yaptırım, oyun ve yemek kültürü gibi folklorik temalar incelenmiştir. Halkın yazılı, kabul görmüş takvim düzeninin yanında tecrübelerine dayanarak oluşturduğu ve ortak hafızada sakladığı“halk takvimi”kavramı da çalışmamızda çok yönlü olarak incelenmiştir. Çalışmada, takvim mefhumu ve mevsimsel özel günlerin yanı sıra tabiata ait kavramlar, özellikle gökyüzü ile ilişkilendirilen nesne ve olaylar da incelenmiştir. Ay, güneş, yıldız gibi gök cisimlerine; gökkuşağı, rüzgâr, yıldırım, şimşek gibi doğa olaylarına ve yada taşı gibi göksel objelere yüklenen anlamlar, halkın kültürel değerlerine yansıması bağlamında değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Since primeval era, concept of time is an important issue not only for individuals but alsao forsocieties. Threoughout time, chancing weather conditions and cycle of nature arouse attention of people and those people wanted to control over these chances also they practised on this issue. At first people drew roughly almanac structure framework and after that they made some dates significant by attiributing meaning to these dates. Meteorology is about weather conditions and climatic changes. Especially, weather conditions have a large effect on socio-economic lives of people. People who entered indoor areas to protect themselves and their animals from cold weather communed with nature with warmed weather. Time period of end of winter, begining of spring and summer celebrated with ceremonies in many civilization and had always a significant place in calendars. In the study that we made considering the research and studies that are carried out in the geography of Turkish Republic in which seasonal festivals, still are being celebrated today, folkloric themes such as rituals, bans, sanctions, plays and cousine which makes these days were analyzed. The term Folk calender which was constructed based on folk's well-accepted written calender system and keep in collective memory was sophisticatedly analyzed. In this study, not only notion of almanac and seasonal special days but also terms related to nature, especially bodies and events associated with sky are analyzed. Celestial bodies such as the moon, the sun and stars also natural phenomena like rainbow, wind, lightning, thunder and celestial object as Yada Taşı are studied in consideration of folk's cultural aspects and culturally assigned meanings and sanctions.
Benzer Tezler
- Konya ili Derebucak ilçesi ve çevresi halk edebiyatı ve folkloru üzerine bir inceleme
A study on folk literature and folklore in Konya city Derebucak county and environs
MELİKE GEDİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. SEYİT EMİROĞLU
- Ulaş Sağlık Ocağı merkezinde nüfusun bazı niteliklerine ve konutların durumuna ilişkin bir çalışma
An Investigation carried out at the Ulaş Public Health Centre concerning some characteristics of the population and housing conditions in the district of Ulaş
EROL ŞANLI
Doktora
Türkçe
1985
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVET ÖZGÜR
- Geçmişte, günümüzde syphilis (frengi)
Syphilis today and in the past
BELKIS ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
DermatolojiUludağ ÜniversitesiDeontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL DEMİRHAN ERDEMİR
- Geçmişten günümüzde epilepsi (sar'a)
Today and in the past of epilepsy
ÖMÜR ŞAYLIGİL
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Deontoloji ve Tıp TarihiUludağ ÜniversitesiDeontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL DEMİRHAN ERDEMİR
- Bursa tıbbi folklorunda kırık-çıkıkla ilgili tedavi yöntemlerinden örnekler ve modern tıp bakımından bazı sonuçlar
Samples from the therapeutical methods in Bursa medical folklore and some results from the paint of modern mecine
NERMİN ERSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Ortopedi ve TravmatolojiUludağ ÜniversitesiDeontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL DEMİRHAN ERDEMİR