Tarih öncesi Anadolu heykel sanatında kadın vücudunun biçimlendirme yöntemleri
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 53492
- Danışmanlar: DOÇ. MERİÇ HIZAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Anadolu, Heykel, Kadın figürü, Prehistorya, Vücut kompozisyonu, Şekil verme, Anatolia, Sculpture, Women figure, Prehistory, Body composition, Shaping
- Yıl: 1996
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Anadolu da Tarihöncesi Dönem, MÖ. 8000 - MÖ.2000 arasına tanhlenen bir sürede yaşanmıştır. Bugünkü verilere göre ; ilk yerleşim bölgesi Çayönü (MÖ:9500)'dür ve Konumuzu teşkil eden Ana Tanrıça sembollerinin en eski örneklerini bu merkezde MÖ. 7000 ve Bademağacıhöyük'de (Antalya ) ( MÖ. 8000 ) görmekteyiz. Daha Güneyde Çatalhöyük'de ilk yerleşim düzenini uygulamış (k.no. 27 a, s.77), hayvanları evcilleştirmiş, ilk beyin ameliyatım gerçekleştirecek denli tıp deneyimleri olan (MÖ. 7000 yılı başı) (k.no 22a, sf.46 ) topluluklarla karşılaşılır. Anadolu'nun çeşitli gelişimleri içeren binlerle yıllık sanatsal yaşamı böylece güney Anadolu'ya, oradan verimli nehir yataklarında, Kuzeyde İkiztepe'den (Sinop) güneybatı Anadolu'da Burhaniye'ye (Aydın) kadar uzanır görünmektedir. Bu topraklarda yaşayan Tarihöncesi insanı dinsel idealannı kendi ve çevresi için biçime dönüştürürken görevi biçim üretmek olan becerikli“sanatçılar”kültürel, doğa kaynaklı normlan kullanmıştır. Yapıtlarım insan özündeki ritm duygusuyla ve içtepisel olarak, sanatsal bir kayguyla düzenlemiş, kurgulamalardır. Burada biçimi belirleyen ;“konu”yani“kadın”daha doğrusu onun doğurganlığı, üretkenliğidir. Anadolu insanının toplumsal, biçimsel bildirişim normlan Tarihöncesi Anadolu yapıtlarını sınıflayacağımız bir tablo oluşturmaya olanak verir. İnsanın zihinsel, teknolojik, kültürel ve sosyolojik gereksinimini de göz önüne alarak oluşturulan böyle tarih dizinsel bir tabloda karşımıza ilk çıkan üslup ; ortalama MÖ. 8000'lerden itibaren tarihlenen ve organiksoyutlamalar gösteren doğurganlık sembolleridir. Bunlar sanatçının oturmuş kadını değil, oturan kadın kavramını yansıttığı ve hemen tüm ayrıntılarından arınmış ilk hamile kadın betimlendir. MÖ.6000'lere gelindiğinde, güneyde, genellikle Hacılar ve Çatalhöyük gibi iki büyük merkezde şişman, steatopıjık kadınların ntmik volümetrik, ovoıd formlarla abartılarak aktarıldığı, kimliği gizli, doğalcı analık sembollerini görürüz. MÖ. S.binyılın ikinci yarısında daha çok Canhasan'da rastladığımız, geometrik dısiplı altına alınmış prizmatık tannçalar ve aynı anlayışla yapılmış küçük büstler bulunmuştur.Tüm bir E.Tunç Çağı boyunca, kuzeyden güneybatı Anadolu'ya uzanan topraklarda gelişen, geometrik simge kompozisyonlarından oluşmuş, amblematık idoller ise ; toplumların yeni gereksinmeleri doğrultusunda bir sadeleşmeyi, adeta yazılaşmayı gösterirler. Bu heykelciklerin alt yapılarında çok özenli oran endişeleri görülmektedir. Tunç Çağı'nın sonlarında ise bu yalın geometrik biçimlerin yeniden organik insan bedeni yapısıyla bütünleştiği, uyuştuğu bir yorum biçiminin Alacahöyük, Hasanoğlan ve Horoztepe heykelciklerinde ortaya çıkmaktadır. Değişik üslup özelliklerine karşın bu sembolik, figüratif sanat formları“ birbirlerine en benzemez oldukları zaman bile (konulan gereği) birbirlerinin özelliklerinden birşeyler alır”( k.no.56 ).
Özet (Çeviri)
SUMMARY Prehistoric period in Anatolia had been through the dates BC.8000 - BC.2000 as indicated. According present data ; First setlement environment ıs Çayönü (BC 9500) and the symbols of Mother Goddess which indicates our subject ; the earlier samples are seen at this centrum (BC:7000) at Bademağacıhöyük (Antalya). Furtner down south at Çatalhöyük where first settlement application were aplied animals were trained, first brain surgery experimental atlemts were put forword : so such kind of social gatherings were pointed out ( the begining of BC. 7000). Artistic life wich gathers so many progressing events of Anatolia, seem to lie down to southwest Anatolia Burhaniye from here to north İkiztepe the fertile lands of river beds in Sinop. People lived on these lands converted their theological ideas into shapes around their own environment, and the talented artists who had had the mission of creating forms they have used natural sourceful of cultural effectiveness. They have actionized their works instinctively with the harmony of rhythm and artistic ambition there the theme which indicates the form is women and her fertality and productive nature of her own. According to estimations rughly arter BC. 8000 there are organicabstraction occurances on the theme of fertality. Artist reflected the cansumption at sitting women rather than sitting women even though they are all refined from the details but they are all“ pregnant women”as far as we concern. When he reach up to BC. 6000 s down south at Hacılar and Çatalhöyük where both were the great centers of cıvisılations we observe natural mother hood symbols of women. At Canhasan around 5000 BC. there is a geometric discipline, same prismatical goddesesare found. On the deepstructure of those idols and sculps there is a definite geometrical base was strongly indicated. Even though to all controversies on their occurances there are so many similarities ( because of deepstructures) can be observed on every different work no matter where they have been sculpted or when.
Benzer Tezler
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- Pişmiş toprak heykeller
Başlık çevirisi yok
FATMA AKYÜREK
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiHeykel Ana Sanat Dalı
PROF. ALİ TEOMAN GERMANER
- Son 20 yılda Türk heykel sanatımızdaki gelişmenin değerlendirilmesi (1974-94 dönemi)
Başlık çevirisi yok
NEVZAT ATALAY
Doktora
Türkçe
1994
Güzel Sanatlarİstanbul ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TARCAN YILMAZ
- Tarih öncesinden Friglere kadar Anadolu'da kadın konulu heykeller
Female statues in Anatolia from Prehistoria to Friygs
MELEK ŞAHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
ArkeolojiPamukkale ÜniversitesiResim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MURAT KABUKÇUOĞLU