İbn Haldun'un siyaset teorisi üzerine sosyolojik bir çalışma
A Sociological study of Ibn Khaldun's political theory
- Tez No: 52850
- Danışmanlar: DOÇ.DR. NEVİN ERGAN (GÜNGÖR)
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Siyaset sosyolojisi, İbn Haldun, Political sociology, İbn Haldun
- Yıl: 1996
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Haldun'un yaşadığı dönemdeki ekonomik, siyasi ve toplumsal ortamın bilinmesi, O'nun fikirlerinin kavranmasında yararlı olacak önemli bir faktördür. İbn Haldun bilimleri“ akli ilim-nakli ilim”diye ayırmaktadır. Bu ayırımı ile tabii ilimleri teolojiden ayırmakta ve kendisine bağımsız bir çalışma alanı açmaktadır. Haldun tarihsel sürecin diyalektik ve determinist bir gelişmeyle oluştuğunu belirtir. Haldun üretim ilişkilerinin toplumların değişmesinde belirleyici bir etken olduğunu görmüştür. Buna bağlı olarak da bedevi-hazeri toplum sınıflamasını yapmıştır. Ibn Haldun nazarında tarihi olaylar, toplumdaki değişmeler devamlılık arz ederler. Mesela, her siyasi yapı oluştuğu yerde önceden orada mevcut olan“adef'leri devam ettirir; yeni unsurlar eskilerle birleşip bir sentez oluştururlar. Bir müddet sonra eskiler yeni ile kaynaşır ve unutulurlar. Haldun devlet ile fizik çevresi arasındaki ilişkileri tespit eder. Bu sebeple yerküreyi iklimlere ayırır ve her iklim bölgesinin özelliklerini anlatır. İklimlerin insan bedeni ve ruhu üzerindeki etkilerinden söz eder. Haldun'un bu konudaki fikirleri, Batlamyus ve İdrîsi gibi Arap coğrafyacılarına dayanmaktadır. Haldun'a göre devlet, canlı bir organizma gibidir; doğar, gelişir, olgunlaşır, geriler ve ölür. O'na göre her devlet ”kurucu“, ”sürdürücü“, ”taklitçi“ ve ”yıkıcı“ sayılan dört yada beşinci kuşak hükümdardan sonra yıkılır. Devlet beş aşama geçirir: Zafer, istibdat, rahatlık ve sükunet, kanaat ve banş, israf ve savurganlık. Her aşamanın kendine özgü yaşam biçimleri ve alışkanlıkları vardır. Haldun'a göre devlet, ”uygarlık“ın siyasal birimidir. Bedevi hayattaki başkanlıktan hazeri hayattaki hükümdarlığa geçiş süreci içerisinde bedeviliğin demokratik özelliği kaybolur. Devlet güç-şiddet üzerine kuruludur. Haldun, akla dayalı ”mülk-ü siyasi“ yönetiminin, tiranlığa yönelen ”mülk-ü tabii" yönetiminden farkını ortaya koyarak devlet çeşitlerini ayırmasına rağmen, her ikisinin de temelde güç-şiddet'e dayandığım belirtmektedir.
Özet (Çeviri)
III SUMMARY It is an important factor to know the economic, political and social environment in which Haldun lived in order to understand his ideas. İ. Haldun separated sciences as“sciences of reason”and“transferable sciences”. With this separation he distinguishes between natural science and theology and prepares an independent field of study for himself. İ. Haldun states that the historical process consists of dialectic and determinist developments. İ. Haldun saw that relations of production play a significant role in the process of the social change of societies. Based on this criterion, he has categorized societies as nomadic and settled societies. According to İ. Haldun historical events and social changes are characterized by continuity. For example, every political structure serves in the continuation of the traditions that were once present in that particular region; new elements combine with the old to comprise a synthesis. After a while, the old merge into the new and become forgotten. Haldun determines the relation between the state and the physical environment. Because of that he separates the world into climates and tells about the qualifications of every region. He tells about the effect of climates on human body and spirits. Haldun's ideas about this subject depend on Arabic geographers such as Batlamyus and İdrisi. According to Haldun state is like a living organism; it is bom, growsup, becomes matures, worsen and dies. According to him every state collapses after fourteen or fifteen rulers who“founds”,“continues”,“immitates”and“collapses”. The state has five stages: Victory, despotism, welfare and rest, contentment and peace, extravagance and prodigalitiy. Each stage has it's own life styles and habits. According to Haldun the state is a political unit of civilization. The democratic characteristics of Bedounism disappears during the transition to monarchism in hazeri life. The state is established on the basis of power and violence. Although he separates the kinds of states by telling the difference between“mülk-ü siyasi”(political state) governing that is based on intelligence and“mülk-ü tabii”(natural state) governing that is Tyrent oriented, Haldun states that each of them are basicly established on the basis of power and violence.
Benzer Tezler
- Liberal düşüncenin gelişiminde iktisat politikasının evrimi ve Türk örneği
The Evolution of economic policy in the development of liberal thought and the Turkish case
KIVANÇ ACAR
- Sosyal siyaset müesseselerinin en büyüğü olmak bakımından İbn Haldun'un devlet görüşü
Başlık çevirisi yok
MUSA YETİM
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. YUSUF BALCI
- Karşılaştırmalı olarak islam siyasi düşüncesinde otorite kavramı
Başlık çevirisi yok
HALUK ALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiSiyaset ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NİYAZİ ÖKTEM