Anadolu Alevi-Bektaşi Âşıklık geleneğinde Âşık Nesimi Çimen ve ikitelli cura icrası
Âşik Nesimi Çimen and two-stringed cura playing in The Anatolian Alevi-Bektashi Ashik tradition
- Tez No: 503886
- Danışmanlar: PROF. EROL DERAN
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Âşıklık Geleneği, Alevi-Bektaşi Müziği, Nesimi Çimen, Nesimi Sazı, İkitelli cura (Ruzba, Irızva), Şelpe tekniği, Aşık edebiyatı, Aşıklar(Aşıklık geleneği), Bektaşi müziği, Cura, Çalgılama teknikleri, Çalgılar, Çimen, Nesimi, Ashik Tradition, Alevi-Bektashi Music, Nesimi Çimen, Nesimi's instrument, Two-String cura (Ruzba, Irızva), Şelpe Technique, Minstrel literature, Minstrel tradition, Bektaşi music, Cura, Instrumentation techniques, Musical instruments, Çimen, Nesimi
- Yıl: 2018
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Müziği Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Anadolu'da tarih öncesi ve sonrası zamanlarda insanlar müzik ve edebiyata ayrı bir ilgi duymuştur. Öyle ki kendi inançsal ve kültürel değerlerini bu iki sanat aracılığı ile anlatan, aktaran ve bu yolla yaygınlaştıran topluluklar var olmuştur. Anadolu Alevi-Bektaşileri bu ender topluluklardandır. Bu kültürde, çalgı eşlikli söz söyleme oldukça eski ve köklü bir gelenek olup folklorik bir yapılanmadan ziyade inancın parçası olmuştur. Söz ve müziğin üreticileri ve taşıyıcıları âşıklar, bu inanç ve kültürün yaşamasında ve geleceğe aktarılmasında önemli rol oynamışlardır. Genel Anadolu âşıklık geleneği içinde Alevi-Bektaşi âşıklık geleneği kendine özgü bir anlayışla yapılanmıştır. İnancını anlatan söz, çalgı, âşık üçlüsü kutsal olarak kabul edilmiştir. Alevi-Bektaşi cem törenlerinin ayrılmaz kutsal çalgısı bağlama, Anadolu'da ikitelli ve üç telli yapılarıyla çeşitlilik göstermektedir. İkitelli; Alevi-Bektaşi inancını, felsefesini ırızva, ruzba gibi yöresel isimleriyle geçmişten günümüze taşıyan en eski bağlama çeşididir. Ruzba düzeni olarak bilinen akortla (La-Mi) çalınan ikitelli bağlama (cura) özellikle Kahramanmaraş-Elbistan, Malatya-Arguvan gibi Alevi-Bektaşi kültürünün yoğun olduğu belli yörelerde semah ve deyiş icralarında kullanılmaktadır. Yerel âşıkların ve zakirlerin icrasıyla daha çok yöresel düzeyde kalan ikitelli bağlamanın, ulusal ve uluslararası düzeyde tanınmasında Âşık Nesimi Çimen'in rolü büyüktür. Nesimi, ikitelli cura icrası ile genelde Anadolu özelde Alevi kültürüne büyük hizmette bulunurken aynı zamanda bu çalgının yok olmasının da önüne geçmiştir. Tümdengelim yöntemiyle Anadolu âşıklık geleneği, Alevi-Bektaşi âşıklık geleneği, bağlama genelinde ikitelli saz ve Nesimi Çimen ikitelli cura icrasının örnek eserler üzerinden incelendiği çalışmamızda kaynak taraması, nota yazımı ve görüşme yapılmıştır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT People were particularly interested in music and literature in Anatolia in the prehistoric times and afterwards. Such that there were communities that expressed, conveyed and spread their religious and cultural values through these two forms of arts. Anatolian Alevi-Bektashi people are one of these rare communities. In this culture, singing accompanied with an instrument is a very old and rooted tradition. It has been a part of the belief, rather than a folkloric structuring. Producers and carriers of lyrics and music, ashiks played an important part in sustaining this belief and culture and transmitting it to the future generations. Within the general Anatolian ashik tradition, Alevi-Bektashi ashik tradition was structured with its own specific understanding. The trinity of the word, instrument and ashik depicting the belief was accepted to be sacred. Baglama, the indispensable sacred instrument of Alevi-Bektashi cem ceremonies vary in Anatolia with its two-string and three-string forms. The two-string form is the oldest type of baglama that carried Alevi-Bektashi belief, philosophy from the past to our day, through its local names including ırızva and ruzba. The two-string baglama (cura) that is played with the chord known as ruzba order is used in semah and deyiş (hymn) performances in certain regions with high Alevi-Bektaşi concentration such as Kahramanmaraş-Elbistan, Malatya-Arguvan. Âşık Nesimi Çimen played a significant part in promoting the two-string balgama that stayed rather in the local level with the performance by local ashiks and zakirs. Nesimi not only provided Anatolia and particularly Alevi culture with a great service through his two-string cura playing, but also prevented this instrument from falling into oblivion. Analyzing Anatolian ashik tradition, Alevi-Bektashi ashik tradition, two-string instrument in the context of baglama and and Nesimi Çimen's two-string cura playing through exemplary works, our study consists of literature survey, notating and interviews.
Benzer Tezler
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- Bölünüme bağlı olmayan varyans çözümlemesi çoklu karşılaştırmalar ve tarımda uygulamaları
Distiribution-free analyis of variance multiple comparisons and applications in agriculture
HAMZA GAMGAM
- Landsat uydusu aracılığı ile elde edilen görüntülerin sınıflandırılmaları ve bunlara ilişkin bilgisayar programlarının hazırlanması
Başlık çevirisi yok
G. FERZAN KÜÇÜKA
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİS PÜSKÜLCÜ
- Türkiye'de aile planlaması çalışmalarında erkeklerin önemi, hastane personeli ile fabrika işçilerinin doğum kontrol yöntemlerine karşı tutum ve davranranışlarında farklılığın araştırılması
Başlık çevirisi yok
KAMİL MALKOÇLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Demografiİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERİN KÖSEBAY
- Mimarlıkta rasyonel ve irrasyonel biçimlendirmenin ekonomik göstergelere bağlı olarak değişimi ve bu değişimin 11. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar Türk ve Avrupa uygarlıklarında örneklenmesi
The Change of rational and irrational styles in architecture duetotho economicaldata and the illustration of this change on the Turkish and European Civilizations between 11th and 19th centuries
AYŞE ZEYNEP ONUR