Eş'arîlerde akıl kavramı -Teftâzânî örneği-
The concept of the intellect in ash'arite thought: The case of al-Taftazani
- Tez No: 497553
- Danışmanlar: PROF. DR. HAMDİ GÜNDOĞAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Akıl, Teftâzânî, Eş'arîler, Bilgi, İstidlâl, Hüküm, Nakil, Eş`ari, Kelam, Kur'an-ı Kerim, Sadettin Teftazani, Vahiy, İslamiyet, İstidlal, Intellect, Al-Taftazani, Ash'arites, Knowledge, Inference, Judgement, Revelation, Reason, Information, Eş`ari, Islamic theology, Koran, Sadettin Teftazani, Islam
- Yıl: 2017
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Şırnak Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eş'arîlerde akıl kavramı-Teftâzânî Örneği- adlı bu tez, aklın tanımı, mahiyeti ve ontolojik gerçekliği üzerine zikredilen görüşleri ve yapılan tartışmaları Eş'arî gelenekte Teftâzânî özelinde tahlil ve tasvir etmektedir. Girişte ana hatlarıyla Teftâzânî'nin hayatı, eserleri ve kelam ilmindeki yerinden bahsedilmiş, ayrıca akıl kavramına getirilen farklı izahları görebilmek ve ortaya konan görüşleri mukayese edebilmek için diğer düşünce ekollerinin akla bakışı değerlendirilmiştir. Birinci bölümde aklın ontolojik mahiyeti ele alınmıştır. Bu bölümde öncelikle akıl kavramının tarifi kapsamlı bir şekilde irdelenmiş, daha sonra aklın mahiyetine dair zikredilen görüşler mukayese edilmiştir. Ardından aklın insan bedenindeki yeri hususunda yapılan tartışmalar tahlil edilmiş ve aklın taksimleri ortaya konmuştur. İkinci bölümde ise aklın epistemolojik fonksiyonu ele alınmıştır. Aklın bilgiye ulaşmadaki imkânı ele alınmış ve aklın bilgi değerini inkâr edenlerin itirazları tahlile tabi tutulmuştur. Aklın istidlâl yöntemlerinden mantıki kıyas (tümdengelim), istikrâ (tümevarım) ve fıkhi kıyas (temsil), akli delil olmaları açısından değerlendirilmiştir. Ayrıca aklın bir şeyin varlığına dair“vücub”,“imkân”ve“imkânsızlık”şeklinde verdiği üç hüküm incelenmiştir. Aklın iman, nakil ve ahlak ile olan ilişkisi değerlendirilmiş, problemler ortaya konmuş ve aklın bu problemlere karşı konumu belirlenmiştir. Teftâzânî, aklı nefiste bulunan bir garîze şeklinde tanımlayarak mahiyetini araz kategorisine dâhil etmiştir. Aklı mükellefiyetin temel şartı kabul etmesine karşın kişiyi ahirette sevap veya günaha götürme hususunda nakli esas almıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis The Concept of the Intellect in Ash'arite Thought: The Case of al-Taftazani describes and analyses the views and debates that occurred regarding the definition, the essence, and the ontological existence of“the intellect”in the Ash'arî tradition from the point of view of al-Taftazani. The introduction discusses the biography of al-Taftazani, his works and his rank in Kalam science. It also evaluates different explanations on the concept of the intellect between different schools of thought. The first chapter deals with the ontological essence of the intellect, beginning with the investigation of the definition of the intellect. Then, it compares the different views on the essence of the intellect, as well as presents the debates on the location of the intellect in the human body, and the variant divisions of the intellect. The second chapter deals with epistemological function of the intellect, the possibility of reaching knowledge, and the objections of those who refuted the epistemological value of the intellect. Deduction, induction, and analogy are evaluated in terms of being intellectual proofs for the intellect, while necessity, contingency, and impossibility are investigated as judgements of the intellect. The chapter closes with a description of the relationship of the intellect with faith, revelation and morality. Al-Taftazani has defined intellect as an instinct in the soul and included its essence in the category of accidents. Consequently, he considers the intellect as the basic condition of religious responsibility, while only revelation is the basis for the reward or punishment after death.
Benzer Tezler
- Eş'arîlik ve Mâturîdîlik düşüncesinde ilahi sıfatlar meselesi
The issue of divine attribute's in Ash'arite and Maturidite thought
BURCU AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinGümüşhane ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERAT SARIKAYA
- Mütekaddimîn dönemi Eş'arî Kelâmında yöntem
Methodology in al-Mutaqaddimin period Ash'ari Theology
ZÜBEYİR ÜÇTAŞ
Doktora
Türkçe
2025
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK SANCAR
- Sadrüşşerîa'nın Osmanlı kelâmına etkisi: Hüsün-Kubuh meselesi
The effect of Sadr el-Sharia on the Ottoman theology: The subject of Husn-Qubh
FATIMA SÜMEYYE KILAÇ
Doktora
Türkçe
2024
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN YILDIRIM
- Hüsün-Kubuh meselesinin Kâdî Abdulcebbâr ve Fahreddin er-Râzî'de karşılaştırılması
Comparison of hüsün-kubuh issue in Qadi Abduljabbar and Fahraddin Alrazi
SAADOON HUSSEIN AHMED
Doktora
Türkçe
2022
Sosyal Hizmetİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİKRET SOYAL
- Ebü'l-Muîn en-Nesefî'ye göre kötülük problemi (Teodise)
The problem of evil according to Abu'l-Muîn an-Nasafi (Theodicy)
ÖMER KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinGaziantep İslam Bilim ve Teknoloji ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TAŞDELEN
- نَظَرِيَّة الدَّلِيْلِ النَّقْلِي عِنْدَ الأُصُوليِّينَ الأَشَاعِرَة وَأَثَرُهَا الكَلامِي وَالأُصُولِي
Eşari usulcülerin nakli delil teorisinin usul ve kelam açısından analizi
MUSTAFA DAKKAK
