Tecrîdü'l-Akâid geleneğinde Umûr-ı âmme sorunu
Al-Umūr al-āmmah discussions in the context of Tajrīd Al-'aqā'id tradition
- Tez No: 495769
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖMER MAHİR ALPER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Felsefe, Gelenekler, Tecrid, Umur-ı amme, İslam felsefesi, Philosophy, Traditions, Tajreed, Umur-ı amme, Islamic philosophy
- Yıl: 2017
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mevcut olmak bakımından mevcuda ilişen zâtî arazlar olarak Fârâbî'den (v. 339/950) başlayarak İslam felsefesinin geç dönemlerine kadar inceleme konusu yapılan kavramlar, Râzî (v. 606/1210) ve sonrası dönemde umûr-ı âmme şeklinde terimleştirilmiş ve sonrasında Tecrîd başta olmak üzere gelenek tesis edici metinlerin açımlanmaları sırasında bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. Kâtibî (v. 675/1276) ile birlikte umûr-ı âmmeyi tanımlama girişimleri Isfahânî (v. 749/1349) ile birlikte Tecrîd geleneğine dâhil olmuş ve Cürcânî (v. 816/1413), Devvânî (v. 908/1502), Hatîbzâde (v. 901/1496) gibi isimlerin mâhiyet ve kapsamına yönelik açılımları ile gelen katkılarıyla önemli bir felsefî tartışmaya bürünmüştür. Umûr-ı âmme sorununun hazırlayıcı unsurları, metafiziğin diğer meseleleri arasındaki konumu, tanımlanması, kapsamında bulunan kavramlar, metafiziğin ve kelâmın mevzûu ile ilişkisi, temel nitelikleri gibi konular etrafında dönen tartışma ilerleyen zamanla daha da genişlemiş ve nihayet Osmanlı döneminde hakkında müstakil risâlelerin kaleme alındığı bir alana dönüşmüştür. Bu çalışma, yukarıda zikredilen hususların Tecrîd geleneğini merkeze alarak felsefî manada analizine yönelmektedir. Böylece müteahhirûn dönem felsefe birikiminin önemli ürünlerinden birinin açığa çıkarılması amaçlanmaktadır.
Özet (Çeviri)
The essential attributes of“being qua being”as a subject-matter of metaphysics were well known in the time of al-Fārābī (d. 339/950). al-Rāzī (d. 606/1210) conceptualized them as“al-umūr al-āmmah”. Philosophical texts such as Tajrīd became areas for identifying the definition and contents of 'al-umūr al- āmmāh'. Historically Kātibī (d. 675/1276) was the first philosopher who tried to define and determine the meanings of al-umūr al-āmmah to those“common things to both Necessary existent and possible existents”. In the tradition of commentaries on the Tajrīd, Shams al-Dīn al-Isfahānī was first who discussed the problem without going into details. After him, philosophers such as Jurjānī (d. 816/1413), Dawwānī (d. 908/1502), Khatibzādah (d. 901/1496) continued to discuss the problem of al-umūr al-āmmah in detail, focusing on the following issues: Status of al-umūr al-āmmah within metaphysical problems, alternative definitions of them, identifying their contents, the relation between the subject-matter of metaphysics and kalām and al-umûr al-âmmah, and their main properties. The discussion developed over time until special texts devoted only to the problem were written by the philosophers. This dissertation aims to study the problems mentioned above with a special reference to Tajrīd, its commentary and glossary tradition, and explore the philosophical dimensions of the problem of al-umūr al-āmmah.
Benzer Tezler
- Tecrîdü'l-itikâd şârihlerinde imâmet: İsfahânî ve Ali Kuşçu örneği
The imāmate according to commentators of tajrīdu'l-i'tiqād: The case of Isfahānī and 'Ali al-Qushjī
MUHAMMED OSMAN DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Dinİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLYAS ÇELEBİ
- Tecrîdü'l-itikâd ve şerhleri bağlamında Tûsî'nin kelam anlayışı
Tûsî's understanding of kalam in the context of Tajrid al-i'tikâd and its sharhs
HAFZULLAH GENÇ
- Tusi'nin Tecridü'l-İtikad'ı ve şerhlerinde varlık ve mahiyet
Essence and existence in al-Tusi's Tajrid al-İtiqad and its commentaries
AYŞE BETÜL TEKİN
Doktora
Türkçe
2013
FelsefeMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHİTTİN MACİT
- تجريدُ الفوائدِ الرقائق في شرح كنز الدّقائق لأبي العباس شهاب الدين أحمد بن محمد بن أحمد الشلبي من كتاب الإعتاق الى باب الاستيلاد ـ دراسة وتحقيق ـ
Tecridu'l-Fevaidi'r-Rekâik fî şerhi Kenzi'd-Dekâik
IRFAN MOHSIN KHALID
Yüksek Lisans
Arapça
2017
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM ÖZDEMİR
- İbnü'l-Mutahhar el-Hillî'nin“Keşfü'l-Murâd fî Şerhi Tecrîdi'l-İ'tikâd”adlı eserine göre dini ve siyasi görüşleri
The religious and political views of Ibn al-Mutahhar al-Hilli according to his work“Kashf al-Murad fi Sharh Tajrid al-I'tikad”
ADEM ARIKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMRULLAH YÜKSEL