Arketip kuramı ve Cengiz Aytmatov'un sanat eserleri
Archetype theory and Cengiz Aytmatov's works of art
- Tez No: 469749
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MÜMTAZ SARIÇİÇEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Cengiz Aytmatov, Arketipsel İnceleme, Roman, Psikanaliz, Arketip, Aytmatov, Cengiz, Edebi eserler, Edebiyat, Kırgız edebiyatı, Türk edebiyatı, Yeni Türk edebiyatı, Cengiz Aytmatov, Archetypical Research, Novel, Psychoanalysis, Archetype, Aytmatov, Cengiz, Literary works, Literature, Kyrgyz literature, Turkish literature, New Turkish literature
- Yıl: 2017
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eski Yunanca olan arketip sözcüğü Türkçe'de ilk imge, ilk örnek gibi anlamlara gelir. İnsanlığın kolektif hafızasında yer alan ilksel imgeler, bilinçdışı psişik yapılar olup insan türünün ortaya çıkışına kadar uzanan bir geçmişe sahiptir. Ortak psişik yapılar olan arketipler, edebiyat bilimciler tarafından mitoloji, psikoloji, antrolopoloji, dinler tarihi gibi farklı disiplinlerden elde edilen bilgilerden hareketle edebî eserlerde arketipsel eleştiri metodu aracılığıyla tespit edilebilmektedir. Bu metot, yirminci yüzyıl itibariyle, modern psikolojinin temsilcilerinden olan Carl G. Jung'un kolektif bilinçdışını kavramını ortaya koyması sonucu ortaya çıkmıştır. Arketip olarak tanımlanan ortak semboller ve figürler kolektif bilinçdışı aracılığıyla sanat eserlerinde canlanmaktadır. Edebî metinlerin tahlilinde kullanılan arketipsel eleştiri metodu, eserden hareketle eseri tahlil etme amacı taşır. Bu durum, arketipsel eleştiri metodu aracılığıyla yapılan edebî eser incelemelerinin estetik değeri yansıtmada başarılı olduğunu gösterir. Arketipler, insanlığın ortak mirasıdır. Sanat eserlerinde arketiplerin yer alması, sanatçının ve eserin evrensele ulaşmasında katkı sağlar. Farklı kültürlerden ve milletlerden insanların ortak paydasını teşkil eden arketipler, sanatçı ve muhatapları için ortak dil olma özelliği taşır. Bu tez çalışmasında Cengiz Aytmatov'un sanat eserleri arketipsel eleştiri metodu aracılığıyla tahlil edilmiştir. Teoride psikolojik tipler, semboller ve arketipsel doğa unsurları hakkında bilgi verildikten sonra; Aytmatov'un eserleri bu bilgiler ışığında değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda yazarın eserlerinin arketipler açısından oldukça zengin olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, Aytmatov'un neden geniş kitlelere hitap ettiği sorusunun cevaplarından biridir.
Özet (Çeviri)
The word archetype, which is an ancient Greek word, means the first image, like the first example in Turkish. The primary objects in the collective memory of man are unconscious psychic structures and have a history dating back to the appearance of the human species. Archetypes, which are common psychic structures, can be determined by literary scientists through archetypal critique method in literary works from the information obtained from different disciplines such as mythology, psychology, anthropology, history of religions. This method has emerged as a result of unveiling of the concept of collective unconsciousness by Carl G. Jung, who was the one of the representatives of the modern psychology through the 21th century. Common symbols and figures, defined as archetypes, revive in their artworks through collective unconsciousness. The method of archetypal criticism used in the analysis of literary texts is to analyze the work with movement from the work. This shows that it is successful in reflecting the aesthetic value of the literary works examined through the method of archetypal criticism. Archetypes are a common heritage of humanity. The inclusion of archetypes in art works contributes to the achievement of the artist and the work at universal level. Archetypal which form the common stake of people from different cultures and nations is a common language for artists and their counterparts. In this thesis, Cengiz Aytmatov's works of art were analyzed through archetypal critique method. After informing about psychological types, symbols and elements of archetypal nature in theory; Aytmatov's works have been evaluated in light of this information. As a result of his work, the author's works have been found to be quite rich in archetypes. This is one of the answers to the question of why Aytmatov addressed widespread masses.
Benzer Tezler
- Monomit şemasıyla yapılandırılmış animasyonlarda kültür aktarımı: Moana ve Spirited Away örneği
Culture transfer in animations constructed with monomyth: Moana and Spirited Away examples
ILGIN ÖZMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Sosyolojiİstanbul Arel ÜniversitesiMedya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ ÇAKMAK
- Carl Gustav Jung' ın dört arketip kuramı çerçevesinde kadının benlik sunumu ve sosyal medyada kadının metalaştırılması üzerine bir araştırma
In the frame of jung's four archetypes, Carl Gustav wroteon the self presentatati̇on of women and commodificationon social media
GÖKÇE ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İletişim BilimleriMarmara ÜniversitesiGenel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NECMİ EMEL DİLMEN
- Dede Korkut hikayelerinin Jung'un arketipler ve psikolojik tipler kuramı bağlamında incelenmesi
Analysis of Dede Korkut stories in the context of Jung's archetypes and psychological types theory
MERYEM ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AKARTÜRK KARAHAN
- Monomit Kuramı bağlamında Prenses Moana ve Prenses Merida'nın fantastik yolculuklarına karşılaştırmalı bir bakış
A comparative look of Princess Moana and Princess Merida's fantastic journey in the context of the Monomite Theory
SİBEL AYDOS YORUM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Karşılaştırmalı EdebiyatEskişehir Osmangazi ÜniversitesiKarşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEDİNE SİVRİ
- Distopya edebiyatında arketipler ve kadın kahramanın yolculuğu: Damızlık Kızın Öyküsü, Ahitler ve O Uyumadan Önce
Archetypes and the heroine's journey in dystopian literature: The Handmaid's Tale, The Testaments and Before She Sleeps
ZEYNEP KOPAN
Doktora
Türkçe
2022
Batı Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiKarşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEJDET NEYDİM