Kırgız Türklerinin destanlarında mitolojik unsurlar
The mythological elements in the epics of Kyrgyz Turks
- Tez No: 469747
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BAYRAM DURBİLMEZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Kırgız Türkleri, destan, mitoloji, Destanlar, Edebiyat, Efsaneler, Halk edebiyatı, Kırgız edebiyatı, Türk halk edebiyatı, Kyrgyz Turks, epic, mythology, Epics, Literature, Mythologies, Folk literature, Kyrgyz literature, Mitology, Turkish public literature
- Yıl: 2017
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Destan türünün kökeninin çok eskiye dayanması bu anlatıların içerisinde çokça mitolojik unsurun yer almasını sağlamıştır. Milletlerin ilk dönemlerdeki yaşayışları ve hayatı kavramaya yönelik ortaya koydukları tasavvurlar mitolojik inançlarda yansımasını bulmuş, bu yansımalar destanın muhtevasını zenginleştirmiştir. Kuşaktan kuşağa aktarılan destanlar bu mitolojik unsurların günümüze kadar taşınmasında etkin rol oynamaktadır. Bu çalışmanın konusunu Kırgız Türklerine ait destanların içerisinde yaşayan mitolojik unsurların tespit edilip değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Çalışmanın giriş kısmında; destan teriminin tanımı ve özellikleri, mitolojinin tanımı ve özellikleri, araştırma alanının coğrafî konumu ve tarihi hakkında bilgiler verilmiştir. Ayrıca Kırgız Türklerinin destanları üzerine Türkiye'de yapılan çalışmaların izahlı bibliyografyası yer almaktadır. Tezin birinci bölümünde; Kırgız Türklerinin sözlü kültür geleneği ve bu gelenek içerisinde destan anlatıcılığının yeri ele alınmış, destancılık geleneği hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde yirmi altı Kırgız destanının epizot ve motif yapıları öne çıkarılarak geniş özetleri hazırlanmıştır. Destanların benzer metinlerinin de özetleri sunulmuştur. Ayrıca destanların anlatıcıları, tarihî ve coğrafî tabakaları hakkında da bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Kırgız destanlarının motif indeksi yer almaktadır. Çalışmanın dördüncü bölümünde Kırgız Türklerinin küçük destanları mitolojik unsurlar bakımından değerlendirilmiştir. Destanların benzer metinleri de göz önünde bulundurulmuş ve karşılaştırmalı inceleme yoluna gidilmiştir. Destanların olay örgüsü içerisinde tespit edilen bu mitolojik unsurlar, Türk mitolojisindeki ve Kırgız Türklerinin kültürel yaşantısındaki anlam değerleri ortaya konularak tahlil edilmiştir. Ayrıca Anadolu Türklüğüne ait anlam değerleriyle de karşılaştırılarak bu iki kardeş boyun kültür dünyasındaki ortaklıkları tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The fact that the origins of the epic date back to long past has made it possible for many mythological elements to take place in these narratives. The lives of the nations in the early periods and the envisions they put forward for conceiving life have been reflected in mythological beliefs, and these reflections have enriched the content of the epic. The epics passed down from generations to generations have played an active role in the arrival of these mythological elements to today. The subject of this work is the identification and evaluation of the mythological elements living in the small epics belonging to the Kyrgyz Turks. At the introduction section of the study, information were given about description and characteristics of the term 'epic', definition and characteristics of mythology, and geographical location and history of the research area. In the first part of the thesis, oral cultural tradition of Kyrgyz Turks and the place of epic narrative in this tradition were discussed and detailed information about epic tradition was given. In the second part of the study, the episodes and motifs of the twenty-six Kyrgyz epic were highlighted and extensive abstracts were prepared. Summaries of similar texts of epics were also presented. In addition, information on narrators of epics, and their historical and geographical layers were also given. In the third part of the study, the small epics of the Kyrgyz Turks were evaluated in terms of mythological elements. Similar texts of the epics were also taken into consideration and a comparative study was conducted. Thus, common and different motifs in similar texts of the same epic were revealed. These mythological elements determined within the plot of the epics have been analyzed by revealing the meaning values in Turkish mythology and the cultural life of the Kyrgyz Turks. In addition, these two brother clans' common points in the culture world have been found by comparing the meaning values belonging to Anatolian Turkic.
Benzer Tezler
- Kırgız Türklerinin arkaik destanlarında mitik unsurlar
Mythical elements in the archaic epics of Kyrgyz Turks
ADİL ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Halk Bilimi (Folklor)Dumlupınar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ TORUN
- Türk kültüründe kadının rolü ve Kırgız destanlarındaki yansımaları
The role of women in Turkish culture and its reflections in Kyrgyz epics
CEREN DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
TarihMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL TURAN KALLİMCİ
- Kırgız destanlarında törenler ve kutlamalar
Ceremonies and celebrations in Kyrgyz epics
EMRE YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıKarabük ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KUNDAKCI
- Kırgız Türklerinin destancılık geleneği ve Er Soltonoy Destanı (inceleme-transkripsiyonlu metin-tıpkıbasım)
Epic tradition of Kyrgyz Turks and private Soltonoy Epic (Investigation-transcriptional text-the exact copy of private soltonoy epic)"
MEHMET ÇERİBAŞ
- Kırgız Türklerinin sözlü anlatılarında (destan, masal, halk hikâyesi) toplumsal cinsiyet ve kadın imajı
Social gender and women's image in the oral expression of the kyrgyz turkishs (in epics-in tales and in folk stories)
EMİNE TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Halk Bilimi (Folklor)Nevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ÇERİBAŞ