Sosyal anksiyete bozukluğu belirti düzeyi yüksek ve düşük olan bireylerin çeşitli psikolojik değişkenler ve bilişsel yanlılıklar açısından karşılaştırılması: Bir bilgece farkındalık temelli psikoeğitim programı önerisi
The comparison of individuals with high social anxiety disorder symptoms with individuals with low social anxiety disorder symptoms in terms of psychological variables and cognitive biases: proposal for a mindfulness based psychoeducation program
- Tez No: 463147
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MÜJGAN İNÖZÜ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Sosyal anksiyete bozukluğu, duygu düzenleme, bilgece farkındalık, bilişsel yanlılıklar, Anksiyete bozuklukları, Bilişsel farkındalık, Bilişsel yanlılık, Eğitim programları, Psiko-eğitim programı, Psikolojik faktörler, Psikolojik özellikler, Sosyal kaygı, Social anxiety disorder, emotion regulation, mindfulness, cognitive biases, Anxiety disorders, Metacognitive, Cognitive bias, Education programs, Psycho-educational program, Psychological factors, Psychological characteristics, Social anxiety
- Yıl: 2017
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma kapsamında, sosyal anksiyete bozukluğu (SAB) belirtileri deneyimleyen bireylerin psikolojik belirtileri, duygu düzenleme güçlükleri, bilgece farkındalık düzeyleri ile çalışma belleği ve dikkat süreçlerine ilişkin yanlılıkları incelenmiştir. Ayrıca, bireylerin bilişsel işlevselliği ve esnekliği ile ilişkili olduğu bilinen bilgece farkındalık kavramının entegre edildiği bir psikoeğitim programı hazırlanmış ve yapılan pilot çalışma ile Bilgece Farkındalık Temelli Psikoeğitim Programı'nın SAB belirtileri ve dikkat yanlılığı üzerindeki etkililiği değerlendirilmiştir. İlk aşamada, 941 üniversitesi öğrencisinin SAB belirti düzeyleri değerlendirilmiş, SAB belirti düzeyi yüksek ve düşük gruplar oluşturulmuş, bu gruplar çeşitli psikolojik belirtiler açısından karşılaştırılmıştır. İkinci aşamada, SAB belirti düzeyi yüksek ve düşük olan gruplar duygu düzenleme güçlüğü, bilgece farkındalık, çalışma belleği ve dikkat yanlılığı açısından karşılaştırılmıştır. Üçüncü aşamada ise araştırma kapsamında hazırlanmış olan Bilgece Farkındalık Temelli Psikoeğitim Programı, bir pilot çalışma ile SAB belirti düzeyi yüksek 7 katılımcıya uygulanmış ve katılımcıların SAB belirtileri ile dikkat yanlılıklarındaki değişim incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, ilk olarak SAB belirti düzeyi yüksek grubun düşük gruba kıyasla somatizasyon, depresyon, obsesif-kompulsif, kişilerarası duyarlılık, öfke/saldırganlık, paranoya ve psikotizm belirti düzeyi ile duygu düzenleme güçlüğü düzeyinin yüksek, bilgece farkındalık düzeyinin ise düşük olduğu görülmüştür. İkinci olarak, tüm katılımcıların nötr, kızgınlık, korku ve üzüntü ifadelerine şaşkınlık ifadesine kıyasla daha uzun sürede tepki verdikleri, SAB belirti düzeyi yüksek kadınların ise düşük kadınlara kıyasla nötr ifadeye daha uzun sürede tepki verdikleri görülmüştür. Ayrıca, SAB belirti düzeyi yüksek kadınlar düşük kadınlara kıyasla tüm kelime türlerine daha uzun sürede tepki vermişlerdir. Son olarak, Bilgece Farkındalık Temelli Psikoeğitim Programı'nın SAB belirtilerini azaltmada etkili olduğu, dikkat yanlılığını azaltmada ise eğilim düzeyinde bir farklılık yaratabildiği bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular ve araştırmanın katkıları ilgili alan yazın ışığında tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
In the current study, people who experience different degree of social anxiety disorder symptoms were examined in terms of psychological symptoms, emotion regulation difficulties, level of mindfulness, and biases in working memory and attention process. Moreover, a psychoeducation program based on mindfulness which is known as a concept related to cognitive functioning and flexibility, was prepared and its effectiveness on SAD symptoms and attention bias was investigated in a pilot study. The present study was composed of three different phases. In the first phase, SAD symptom level of 941 university students were examined and low and high level groups were formed. Then, these groups were compared in terms of other psychological symptoms. In the second phase of the study, high and low groups were compared in terms of their emotion regulation difficulties, level of mindfulness and biases in working memory and attention processes. In the last phase of the study, Mindfulness Based Psychoeducation Program (MBPP), which was prepared in the current study, was administered to 7 participants with high level of SAD symptoms and the effectiveness of the psychoeducation program on the symptoms and attention bias were examined. According to the result of the study, firstly high level of SAD symptoms group had higher levels of somatization, depression, obsession-compulsion, interpersonal sensitivity, hostility, paranoia, psychotism and emotion regulation difficulties but lower levels of mindfulness as compared with low level of SAD symptoms group. Secondly, reaction time of all participants is higher for neutral, aggressive, sad, fearful faces than surprised faces. Furthermore, women with high level of SAD symptoms had higher reaction time for neutral faces and all types of words than women with low level of SAD symptoms. Lastly, according to result of the pilot study, MBPP was effective in the reduction of SAD symptoms. However, the program's effectiveness for reducing attention bias was only marginally significant. The result of the study and their contribution to the theory and practice of clinical psychology is discussed in light of the current literature.
Benzer Tezler
- Obezite hastalarında yaşam kalitesi ve anksiyete ilişkisi
Quality of life in obesity patients and relationship with anxiety
SEYİTALİ SİNAN DAĞBAKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiBağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL ERYILMAZ BEYTAŞ
- Obsesif kompulsif bozukluk'ta işlev kaybı ve risk etmenleri (Kontrollü kesitsel bir çalışma)
Loss of functioning and associated risk factors in obsessive compulsive disorder (A cross-sectional study)
ECENUR AYDIN AŞIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
PsikiyatriCelal Bayar ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET MURAT DEMET
- Remisyon dönemindeki unipolar depresyon ve bipolar depresyon vakalarının zihin kuramı, bilişsel esneklik ve yürütücü işlevler açısından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
A comparative study of theory of mind, psychological flexibility, and executive functions in patients with unipolar and bipolar depression during remission and matched healthy controls
HALE MÜKERREM BODUR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET HAMİD BOZTAŞ
- Üniversite öğrencilerinde uyumsuz hayal kurma paternlerinin nörogelişimsel bozukluklar ve davranışsal bağımlılıklarla ilişkisinin incelenmesi
The relationship between maladaptive daydreaming patterns and neurodevelopmental characteristics and behavioral addictions in university students
HALİL İBRAHİM EREN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikolojiMarmara ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NECATİ SERKUT BULUT
- Yaşlılarda uzamış yas ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi
Determining factors associated with prolonged grief in older adults
ZEYNEP RANA YILDIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEDRİYE ÖNCÜ ÇETİNKAYA
PROF. DR. ERGUVAN TUĞBA ÖZEL KIZIL