Kadınların sağlık okuryazarlık düzeyi ile meme kanseri bilgi ve tarama davranışının incelenmesi
Relationship of health literacy level and breast cancer knowledge and screening behaviour of women
- Tez No: 458262
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHTAP KARTAL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Aile Hekimliği, Public Health, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Bilgi, Davranış, Kadınlar, Meme neoplazmları, Neoplazmlar, Sağlık, Sağlık okuryazarlığı, Knowledge, Behavior, Women, Breast neoplasms, Neoplasms, Health, Health literacy
- Yıl: 2016
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tedavi olanakları ilerleyip, toplum farkındalığı arttıkça 50 yaş altında meme kanserine bağlı mortalite hızı gittikçe azalmaktadır ve tarama testleri erken tanıyı mümkün kılmaktadır. Sağlık okuryazarlık düzeyinin, kanser farkındalığı ve tarama davranışı için önemli olduğu bilinmekte olup, bu çalışmada da kadınların sağlık okuryazarlık düzeyinin meme kanseri bilgi ve tarama davranışı ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma kesitsel olarak İzmir ilinde yer alan bir kırsal ASM (Aile Sağlığı Merkezleri) ve bir kentsel ASM'ye kayıtlı 40 yaş üzeri 500 kadında, 2015 yılı Mart- Nisan aylarında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, REALM (Rapid Estimation of Adult Literacy Measurement), YSÖ (Yetişkin Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği), sosyodemografik anketi, meme kanseri bilgi ve tarama davranışlarını belirlemeye yönelik bir anket kullanılmıştır. Çalışmaya katılan kadınların ortalama yaşı 49,62±8,42 yıldı. Kadınların %52'si (n=260) kırsal ASM'ye kayıtlı olup, %51,2'si (n=256) ilkokul mezunu, %61,0'i (n=305) ev hanımı ve %74,4'ü (n=372) orta gelir düzeyine sahipti. REALM ölçeğine göre; kadınların %31,8'i (n=159) sınırlı/yetersiz SOY düzeyine sahipti ve ortalama YSÖ skoru 19,55±2,64 (min-maks=0-23)'tü. Kadınların REALM ve YSÖ skoru yaş arttıkça (p=0,010), eğitim düzeyi düştükçe (p<0,001) ve ekonomik durum kötüleştikçe (p<0,001) azalmaktaydı. Kadınların ortalama meme kanseri bilgi puanı 7,47±3,17'ydi (min-maks=0-15). Kadınların %55,2'si (n=261) hiç mamografi (MMG) çektirmemişti ve bu kadınlar en az bir kez MMG çektirenlere göre; daha düşük REALM puanına (p<0,001), daha düşük YSÖ puanına (p=0,185) ve daha düşük bilgi puanına (p=0,004) sahipti. Türkiye'de yapılan SOY çalışmaları oldukça sınırlıdır. Kanser tarama başarısının sağlanması için, birinci basamak hekimlerinin hastalarının SOY düzeylerinin farkında olması ve SOY düzeylerine uygun girişimlerde bulunması önemlidir.
Özet (Çeviri)
Breast cancer mortality rate under age 50 is decreasing as treatment options improved, awareness of community increased and screenings lead early diagnosis possible. Health literacy seems to be an important for cancer awareness and screening behavior and it's aimed to determine this relationship in Turkish women. This cross sectional study was conducted in 500 women who are above 40 years and applied to one rural and one urban primary healthcare centers (PHC) in March- April 2015, in Izmir, Turkey. REALM (Rapid Estimation of Adult Literacy Measurement) scale, (Adult Health Literacy Scale), sociodemographic questionnaire, breast cancer knowledge, screening behavior of women were used. Mean age of women was 49.62±8.428 years. Of the women, 52% (n=260) were registered at rural PHC, 51.2% (n=256) graduated from primary school, 61.0% (n=305) housewives and 74.4% (n=372) had average economic status. According to REALM 31.8% (n=159) had limited/inadequate HL and mean AHLS score was 19.55±2.64 (min-max=0-23). REALM and AHLS score of women was decreasing with increased age (p=0.010), low education (p<0.001) and economical status (p<0.001). Women having a job and applied to urban PHC had higher scores. Mean breast cancer knowledge score of women was 7.47±3.17 (min-max=0-15). Of the women 55.2% (n=261) never had mammography screening. Women who never had mammography screening had lower REALM (p<0.001), AHLS (p=0.185) and breast cancer knowledge score (p=0.004) than women who had at least once. HL studies in primary care are limited in Turkey. For cancer screening success, physicians have to be aware of their patients HL levels.
Benzer Tezler
- Kadınların sağlık okuryazarlık düzeyi ile meme kanseri taramasına yönelik sağlık inançları arasındaki ilişki
The relationship between women's health literacy level and their health beliefs on breast cancer screening
BÜŞRA ERKILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikYozgat Bozok ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVİL ALBAYRAK
- Kadınların sağlık okuryazarlığı düzeylerinin meme kanseri tarama inançları üzerine etkisi
HEALTH literacy levels of women effect on breast cancer screening beliefs
ŞEYDA BÜŞRA ŞİPAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAN TÜRKOĞLU
- İstanbul'da bir ilçede 30-65 yaş arası kadınlarda serviks kanseri tarama davranışını etkileyen faktörler
Factors affecting cervical cancer screening behavior in women between the age of 30-65 in a district in İstanbul
NEFİSE ŞEKER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Halk Sağlığıİstanbul ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİM İŞSEVER
- Jinekolojik kanser taramalarına kişilerin katılımını etkileyen faktörler
Factors affecting participation in gynecological cancer screening
AYÇA TOSUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
- Sağlık çalışanlarında beslenme ve sağlık okuryazarlık düzeyi ile diyet kalite indeksi arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determine the relationship between the nutrition and healty literacy level of healty professionals and their diet quality i̇ndex
CANDAN AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL KIZILTAN