Kırgızların İslam anlayışının tarihsel arka planı ve bazı dini yapılanmalar (Sovyetlerin çöküşüne kadar)
The historical background of Kyrgyz's traditional understanding of İslam and some religious communities (Until the fall of the Soviet Union)
- Tez No: 437336
- Danışmanlar: PROF. DR. HASAN ONAT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Tarih, Religion, History
- Anahtar Kelimeler: Basmacı hareketi, Cedit hareketi, Din anlayışı, Kırgızlar, Laçiler, Saçlı İşanlar, Sovyetler Birliği, Sufilik, İslamiyet, Basmacı movement, Movement of Jadidism, Understanding of religion, Kyrgyzs, Lachis, Hairy İshans, Soviet Union, Sufilik, Islam
- Yıl: 2016
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mezhepler Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Karahanlılar döneminde kitleler halinde İslam'ı kabul etmeye başlayan Kırgızlar, İslam'ın Hanefi-Maturidi yorumunu benimsemişlerdir. Kırgızların İslam anlayışının şekillenmesinde, bozkır kültürü ile İslam kültürünü birleştiren Ahmet Yesevi'nin ve Yesevi dervişlerinin rolü büyük olmuştur. Moğol istilası ile birlikte İslam dünyasında etkinliği artan İslam'ın sufi yorumu Kırgızları da etkisi altına almış, bu dönemden itibaren Kırgızlar arasında Işkilik, Kadirilik, Nakşibendilik ve Üveysilik gibi tasavvuf tarikatlarının faaliyetleri hızla artmıştır. XIX. asrın sonlarına doğru Kazan-Tatar bölgesinde ortaya çıkan Ceditçilik hareketi, Kırgızlar tarafından büyük rağbet ile karşılanmıştır. Başlangıçta eğitim-öğretim işlerine ağırlık veren Ceditçilik hareketi, zamanla hayatın tüm alanlarını kapsayan toplumsal bir harekete dönüşmüş ve Kırgız tarihini önemli ölçüde etkilemiştir. Dönemin Kırgız aydınlarının yetişmesinde Ceditçilerin büyük payı olmuştur. Kırgızistan topraklarının Sovyet idaresine geçirmesiyle Orta Asya'da Basmacılık hareketi baş göstermiştir. Siyasi ve dinî nitelik taşıyan bu hareket, Sovyet yönetimine uzun süre direnmeyi başarmıştır. Sovyetler döneminde, sufi geleneğe bağlı Laçiler ve Saçlı İşanlar faaliyetlerine devam etmişlerdir. Dinî yönüne nazaran siyasi yönü ağır basan Saçlı İşanlar günümüze ulaşamazken; Laçiler, varlıklarını günümüze kadar korumayı başarmıştır.
Özet (Çeviri)
The Kyrgyz people who began to embrace Islam in mass during the Kara-Khanid period generally adopted the Hanafite-Maturidite understanding of Islam. Ahmet Yesevi and the dervishes of the Yesevi order who brought the Islamic and the steppe culture together, played an important role in the formation of the Kyrgyz understanding of Islam. The Sufi interpretation of Islam whose influence increased in the Muslim world with the Mongol invasion also had a great impact on the Kyrgyz and from that time onward, the activities of several Sufi orders like the Ishqiyya, the Qadiriyya, the Naqshbandiyya and the Uwaysiyya soon increased among the Kyrgyz people. By the 19th century, Jadidism movement that emerged in the Kazan-Tatar region gained a great popularity among the Kyrgyz people. Jadidism which initially put a strong emphasis on the education and teaching in time turned into a social movement covering all areas of life and had a great influence on Kyrgyz history. Jadidites played a big part in the education of the Kyrgyz intellectuals of that period. After Kyrgyzstan became a part of the Soviet Union, the Basmachi movement arose in Central Asia. This movement which had a political-religious character succeeded for a long time in resisting the Soviet regime. In Soviet times, the Sufi Lachis and the Hairy Ishans continued their activities. While the Hairy Ishans whose political tone outweighed religious tones did not survive to the present, the Lachis succeeded in preserving their existence until today.
Benzer Tezler
- М.хайдеггердин көркөм чыгармачылыктын маңызы тууралуу концепциясы
M. Heidegger'de sanatın özü anlayışı
GÜLZANA İLİPAEVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2023
FelsefeKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAMGIRBEK BÖKÖŞOV
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Kırgızistan`daki tengircilik anlayışının felsefi temeli
The philosophical basis of tengirist approach in Kyrgyzstan
ALİSHER NAZAROV
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
DinAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECEP KILIÇ
PROF. DR. AHMET HİKMET EROĞLU
- Kırgızların İslamiyeti kabulü
The acceptance of Islam by Kyrgyzs
ALİ JUSUBALİEV
Doktora
Türkçe
2007
TarihAnkara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEYFETTİN ERŞAHİN
- Kırgızların sosyal, kültürel ve dinî hayatında hadis ve sünnetin yeri
The place of hadith and sunnah in the social, cultural and religious life of Kyrgyzs
TYNCHTYKBEK MANAS UULU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinKastamonu ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KUDRAT ARTIKBAEV