İlmî bir disiplin olarak Fıkhü'l-hadîs
Fiqh al-hadith as a scientific discipline
- Tez No: 437138
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ AKYÜZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Hadis, Fıkıh, Fıkhü'l-hadîs, Ehl-i hadîs, Hâkim en-Nîsâbûrî, Ehl-i hadis, Fıkhü'l-hadis, Hakim en-Nisaburi, İslam Hukuku, Hadith, Fiqh, Fiqh al-hadith, Ahl al-hadith, Hākim al-Nīsābūrī, Ahlu?l-hadith, Hakim en-Nisaburi, Islamic Law
- Yıl: 2016
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hadis Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dînî metinlerden hüküm istinbâtında haber-i vâhidlerle ve celî kıyâsla amel etmelerine rağmen bunları birbirlerine tercih etmeleri bakımından ayrışarak“Ehl-i hadîs”ve“Ehl-i re'y”olarak adlandırılan iki müctehid sınıfı, Asr-ı saâdete dayanan güçlü ilim gelenekleri, yetiştirdikleri isimler ve vücuda getirdikleri eserlerle İslâm hukuku tarihinin gidişatında belirleyici bir role sahip olmuştur. Fıkhü'l-hadîs; Evzâiyye, Şâfiîlik, Hanbelîlik ve Zâhirîlik gibi mezhepler ile dînî olduğu kadar siyâsî bir figür olarak da ön plana çıkan Selefîyyenin orijini durumundaki Ehl-i hadîs ekolünün dînî metinlerle ilişkisini ifâde etmektedir. Fıkhü'l-hadîs usûlünde aklî kıyâs, istihsân ve hadislerin Kur'ân'a arzı reddedilirken, sünnet Hz. Peygamber'e has kılınmış, sıhhati sâbit haber-i vâhidlerle amel edilmiş ve re'y, ehil kimselere tahsis edilmiştir. Ehl-i re'yden farklı olarak aynı konudaki sahîh rivâyetlerin tamamına ulaşmayı ve haber-i vâhid de olsa onlar üzerinde teferruatlı isnâd tahlilleri yapmayı önceleyen bu usûlde ilel bilgisi, tashîf-tahrîf, idrâc ve ziyâdeyi tespit gibi uygulamalar da hayâtî konumdadır. Fıkhü'l-hadîsi ilk defa ilmî bir disiplin olarak sunan Hâkim en-Nîsâbûrî'nin (ö. 405/1014) yaptığı tasvir, teorik yönü ağır basan“fıkhu metni'l-hadîs”değil; rivâyetlerin hıfzı, nakli, râvîlerinin tenkidi ve tarîklerinin cem'i gibi hususları içeren daha özel bir anlam içermektedir. Buna rağmen günümüzde fıkhü'l-hadîs;“fehmü'l-hadîsle eşdeğer tutulma”,“isnâddan bağımsız düşünülme”ve“hadis merkezli fıkıh anlayışı olarak sunulma”olmak üzere üç açıdan ele alınmaktadır. Bu araştırmada, Ehl-i hadîs'e has bir usûl olan fıkhü'l-hadîsin salt metin eksenli bir faaliyet olarak telakkî edilmemesi gerektiği ve bahsi geçen üç yaklaşımdan farklı olarak Ehl-i hadîs'in hüküm istinbât usûlü olduğu ve itikâdî konuları da içeren fıkhî yaklaşımlarının genel adı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The two class of mujtahidīn, Ahl al-hadith and Ahl al-ra'y who separated from each other in terms of their preferences of khabar al-wahed (isolated hadith) or qiyas al-jalī (obvious analogy) over another although they both act with these two in deriving rules from religious texts, played a determinant role in the making of history of Islamic law.“Fiqh al-hadith”states the relationship of Ahl al-hadith which is the origin of Awzaiyya, Shafiiyya, Hanbaliyya, Zhahiriyya and Salafiyya as a religious and also a political figure, with the religious texts. In the methodology of“fiqh al-hadith”while qiyas al-aqlī, istihsān and presenting ahādith to the Qur'an are rejected, sunnah is devoted to the Prophet, sound khabar al-wahed is acted upon and ra'y is assigned only to the eligible people. In this methodology which prioritizes reaching all the riwāyāt al-sahīha in the same topic and to make detailed analysis of isnād on them even if they are khabar al-wahed, knowledge of ilal (hidden defects), tashīf-takhrīf (mispronunciation), idrāj and to determine the ziyādah (extra) are vitally important The first scholar who presented“fiqh al-hadith”as a scientific discipline Hâkim al-Nīsābūrī's (d. 405/1014) description does not cover the meaning“fiqhu matn al-hadith”that is mostly theoretical, but signifies a special meaning covering the issues such as memorisation and transmission of the riwāyāt, critique of the rāwī's and collection of the tarīq's. Despite this, today“fiqh al-hadith”is approached from three angles which are“equalizing with fahm al-hadith”,“considering it independant from isnād”and“presenting it as hadith oriented fiqh consideration”. In this study, it is concluded that as an usūl special to Ahl al-hadith“fiqh al-hadith”should not be considered as a merely text-oriented activity, different from the three abovementioned approaches it is the usūl of istinbāt for Ahl al-hadith and it is the general designation for jurisprudential approaches including theological issues.
Benzer Tezler
- Hanefî mezhebinde kavâ`id ilmi ve gelişimi
The development of legal maxims? (qaw?`id) genre in the Hanaf? school of law
NECMETTİN KIZILKAYA
- İslam fıkhına göre moda
The fashion according to Islamic jurisprudance
HARUN DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
DinFırat ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL KÖKSAL
- İmam Mâlik'in Muvatta isimli eserinin tefsir ilmi açısından incelenmesi
Examination of Imam Malik's Muwatta in terms of tafsir science
BÜŞRA REFAS TÜRKMEN
Doktora
Türkçe
2020
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
- Muhtelifü'l-hadîs ilmi çerçevesinde İbn Huzeyme'nin Sahîh'i
İbn Huzaymah's Sahih in terms of Mukhtalif al-hadith
OSMAN AYDIN
Doktora
Türkçe
2020
DinHitit ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHMUT KAVAKLIOĞLU
- Ömer Nasuhi Bilmen'in inkârcı akımlara yönelttiği eleştiriler
Omar Nasuhi Bilmen's criticism for the revolutionary trends
SALİH DAYI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinYozgat Bozok ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL ÖZTÜRK