Argument structure, morphology and some verbal derivations in Turkish
Yüklem yapısı, biçimbilim ve Türkçe'de kimi eylemcil türetimler
- Tez No: 43424
- Danışmanlar: PROF.DR. AHMET KOCAMAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Dil bilgisi-eylem, Dil bilgisi-yüklem, Türkçe, Grammar-verb, Grammar-predicate, Turkish
- Yıl: 1995
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
III ÖZET Bu çalışma Türkçenin kimi türetim süreçlerini inceleyerek Türkçe eylemlerin temel anlam özelliklerini betimlemeyi amaçlamaktadır, üretici Dilbilgisi modeli içerisinde kalarak son yıllarda gündeme gelen yüklem yapısı ve eylemlerin sözdizimsel davranışları arasındaki ilişkiyi açıklamaya çalışan yaklaşımlarının geliştirdiği ilkeleri kuramsal dayanakları olarak kullanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde de temel kuramsal yaklaşımlar ve bunların gelişiminde etkili olan süreçler tanıtılmış, ayrıca türetim süreçlerini açıklamada başvurulan temel ilkeler gözden geçirilmiştir. ikinci bölümde Türkçenin kimi sözdizimsel özellikleri anlatılmış ve eylem türeten eklerin genel özellikleri incelenmiştir. Bu amaçla eylem türeten eklerin değişik taban türleri ile birleşmelerini düzenleyen ilkeler betimlenmeye çalışılmıştır. Taban türü, yapısı, ve özellikleriyle türetilen eylemin geçişlilik niteliği arasında sıkı bir ilişki olduğunu ve türetim süreçlerinin hangi durumlarda gerçekleştiği, hangi durumlarda ise engellendiği gösterilmiştir. Bu bölümde en üretken üç eylem türetme eki üzerinde yoğunlaşılmış, bu eklerin türetim süreçleri temel alınarak Türkçede eylem türetme sürecinin genel yapısı betimlenmeye çalışılmıştır. Yine aynı amaçla eylemden adsıl yapılar türeten iki en üretken ek ve bunların ürettikleri sözcüklerin nitelikleri incelenerek, gerek eylem türetim süreçlerinde gerekse eylemden adsılIV türetim süreçlerinde temel yüklem yapısının nasıl etkili olduğu betimlenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde Türkçenin çatı yapıları kısaca anlatılmış ve çatı eklerinin nasıl üretim amaçlı olarak kullanıldığı gösterilmiştir. Genel olarak Türkçenin öbek yapı ilişkilerinin ingilizce ve benzeri kimi dillerdeki kadar hiyerarşik olmadığı düşünülerek gerek kimi eylem türetim eklerinin gerekse çatı eklerinin eylem türetiminde gösterdiği kimi özelliklerin Türkçede tümce düzeyinde geçişliliğinin yeniden düzenlemesine katkısı olduğu savunulmuştur.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT The present study tries to derive from morphological suffixation processes criteria for the better understanding of the meaning of verbs. In this respect, mainly adopting the generative grammar model and approaches to morphological derivations within this model, the study tries to uncover some aspects of verb meaning from the derived structures in which a verb appears either as a base or as an output. The first chapter of the study presents the theoretical foundations of the study as wrell as developments led to the current formulation of ideas in the field. Emphasis here is on the model of morphological theory where the rules of syntax and morphology are taken to be one and the same. The second chapter starts with a brief review of the basic properties of Turkish word order. It then develops an approach to verbal derivations in Turkish by taking the three most productive verb forming suffixes as representatives. Here it is argued that argument structure of the base, if the base itself is a derived form, is inherited by the output verb, or more properly, is passed from the categorial nodes. Additionally, the second chapter also reviews the derivational processes of the two most productive deverbal suffixes in Turkish in displaying the role and the function of predicate argument structure in morphological derivation. Chapter three reviews briefly the general properties of voice derivations in Turkish and concludes that in some cases voice suffixes areVI used for derivational purposes without any effect on the valency or grammatical role distribution of the sentences. Combining other observations on Turkish syntax, chapter three concludes that such use of voice suffixes and“ separable ”verb derivations serve for the same purpose of representing transitivity alternations in Turkish.
Benzer Tezler
- Generation of Turkish surface form from a morphemic lexicon
Türkçe yüzey biçiminin biçimbirimsel sözlükbilgisinden üretimi
BURCU KARAGÖL-AYAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2000
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEM BOZŞAHİN
- Early verbs and the acquisition of Turkish aegument structure
İlk eylemler ve Türkçe eylem öğe yapılarının edinimi
FATMA NİHAN KETREZ
Yüksek Lisans
İngilizce
1999
DilbilimBoğaziçi ÜniversitesiDilbilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESER ERGUVANLI TAYLAN
PROF. DR. AYHAN AKSU KOÇ
- The SPLIT-INFL hypothesis in Turkish
Türkçe'de parçalanmış çekim öbeği hipotezi
NİGAR GÜLŞAT TOSUN
Yüksek Lisans
İngilizce
1998
DilbilimBoğaziçi ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUMRU ÖZSOY
- Argument structure and idiomatic compounds in Turkish
Türkçe'de deyimsel tamlamalar ve yapıları
GÜNİZİ KARTAL
