Geri Dön

Kadınlara Yönelik Teori Temelli Osteoporozu Önleme Eğitim ve Danışmanlık Programının Etkinliğinin Değerlendirilmesi

Evaluation of the Effectiveness of a Theory-based Osteoporosis Prevention Education and Counseling Program for Women

PDF İndir

  1. Tez No: 431922
  2. Yazar: ASLI KALKIM
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞAFAK DAĞHAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Hemşirelik, Halk Sağlığı, Nursing, Public Health
  6. Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, sağlık inanç modeli, eğitim ve danışmanlık programı, hemşirelik, Osteoporosis, health belief model, education and counseling program, nursing
  7. Yıl: 2015
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ege Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Giriş: Osteoporoz sessiz ilerleyen, yüksek morbidite, mortalite ile sonuçlanan ve bireylerin yaşam kalitesini etkileyen, yıkıcı bir hastalıktır. Bu açıdan osteoporozun tanınması, kadınların farkındalık düzeylerinin arttırılması ve önleyici davranışlara yönelik çalışmaların yapılması son derece önemlidir. Bu araştırmanın amacı; 30-45 yaş arasındaki, osteoporoz açısından riskli kadınlara yönelik geliştirilen sağlık inanç modeli temelli, osteoporozu önleme eğitim ve danışmanlık programının, kadınların osteoporoz bilgisine, sağlık inancına, öz-yeterliliklerine, günlük kalsiyum alımına ve haftalık egzersiz durumuna etkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Randomize, kontrollü ön-test son-test düzeninde prospektif deneysel araştırma, İzmir Bornova bölgesinde bulunan 20 Nolu Aile Sağlığı Merkezi'nde, Ağustos 2014-Nisan 2015 tarihleri arasında yürütülmüştür. Osteoporoz risk olasılığı aracı uygulanarak belirlenen riskli kadınlar yaşına, eğitim durumuna ve osteoporoz risk olasılığı puanlarına göre randomize edilerek örnekleme dahil edilmiştir. Araştırma deney grubundan 37, kontrol grubundan 36 kadın ile tamamlanmıştır. Araştırmanın başında deney ve kontrol grubuna öntest değerlendirilmesi yapılmış, ardından deney grubuna haftada bir kez, iki saatten oluşan, dört haftalık eğitim programı uygulanmıştır. Eğitim programından iki hafta sonra, her iki gruba sontest uygulanmış ve deney grubuyla 24 hafta süren danışmanlık programı gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte 12. haftada ve 24. haftada izlem değerlendirmeleri yapılmıştır. Veriler kadınların sosyodemografik özelliklerini tanılama formu, bilgisayar destekli osteoporoz risk olasılığını belirleme aracı, osteoporozla ilişkili bilgi testi, sağlık inanç ölçeği, öz-etkililik yeterlilik ölçeği, tahmini günlük kalsiyum alımı izlem formu ve tahmini haftalık egzersiz durumu izlem formu kullanılarak, kadınlarla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Veriler, sayı-yüzde dağılımı, ortalama-standart sapma, ortanca-çeyrekler arası aralık değeri, χ² analizi, mann whitney u testi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi, friedman analizi, bonferroni testi, iki ortalama arasında farkın önemlilik testi, wilcoxon testi, spearman korelasyon analizi ve AMOS programı kullanılarak yapısal eşitlik modeli ile analiz edilmiştir. Bulgular: Deney grubu kadınların yaş ortalaması 39.35±4.17, kontrol grubunun 39.41±3.82, deney grubunun %48.6'sı, kontrol grubunun %50'si ilkokul mezunudur. Eğitim ve danışmanlık programı sonrası, deney grubunun OBT ve alt ölçek puan ortalamaları (p<0.001), OSİÖ ve alt boyut puan ortalamaları (p<0.001), OÖÖ ve alt ölçek puan ortalamaları (p<0.001), günlük kalsiyum alım miktarı (p<0.001) ve haftalık egzersiz süresi kontrol grubuna göre anlamlı şekilde artmıştır. OBT (p<0.001), OSİÖ (p<0.001), OÖÖ ve alt ölçek puan ortalamalarında (p<0.001), günlük kalsiyum alım miktarında (p<0.001) grup, zaman ve grup*zaman açısından anlamlı bir fark belirlenmiştir. Haftalık egzersiz süresinde grup ve zaman açısından anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır (p<0.001). Programın, kadınların OBT puan ortalamalarına (d=0.895), OSİÖ puan ortalamalarına (d=0.813), OÖÖ puan ortalamalarına (d=0.823) etki düzeyinin büyük, günlük kalsiyum alım miktarına (d=0.509) etki düzeyinin orta olduğu saptanmıştır. Davranışın ortaya çıkma sürecinde kuramsal ilişkileri ortaya koyan,“kadınların günlük kalsiyum alımı davranışına yönelik oluşturulan betimleyici model”(model 1) ve“kadınların haftalık egzersiz durumlarına yönelik oluşturulan betimleyici model”(model 2) sonuçları göstermektedir ki; kadınların osteoporoza ilişkin bilgi ve sağlık inançları, osteoporozu önleyici davranışlarla ilişkili fayda ve engel algılarında, sağlık motivasyonu ve özyeterlilikleri üzerinde etkilidir. Bu kuramsal ilişkileri içeren“kadınların günlük kalsiyum alımının program içerisindeki değişimini gösteren model”(model 3) de; SİM'ne temellendirilen eğitim ve danışmanlık programının kadınların günlük kalsiyum miktarına olumlu etkisi olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları, hemşirenin yürüttüğü, 30-45 yaş arası kadınlara yönelik geliştirilen, SİM temelli osteoporozu önleme eğitim ve danışmanlık programının kadınların osteoporoza yönelik bilgi, inanç, özyeterlilik ve osteoporozu önleyici davranışlar üzerindeki etkisini ortaya koymada kanıt niteliği taşımaktadır.

Özet (Çeviri)

Background: Osteoporosis is a devastating, silently advancing disease with high morbidity and mortality, which affects individual quality of life. Therefore, diagnosis, raising women's awareness levels and working for preventive behavior is of great importance. The purpose of this study was to examine the effects of an osteoporosis prevention education and counseling program based on the health belief model and developed for women between the ages of 30 and 45 at risk of osteoporosis on the women's knowledge of osteoporosis, their health beliefs, their self-efficacy, their daily calcium intake and their weekly exercise. Methods: The randomized pre-test post-test prospective experimental study was conducted at Family Health Center No.20, located in Bornova, Izmir, Turkey, between August 2014 and April 2015. Women determined as being at risk of osteoporosis by the use of a risk potential instrument were randomized by age, education level and osteoporosis potential risk scores were included in the sample. The experimental group consisted of 37 women, and the control group of 36. At the beginning of the experiment, a pre-test evaluation was conducted on the experimental and control groups, after which a four-week education program was conducted once a week for two hours on the experimental group. Two weeks after the education program, a post-test was carried out on each group, and a 24-week counseling program was conducted with the experimental group. Follow-up evaluation was performed in the 12th and 24th weeks of this period. Face-to-face interviews were employed to collect data using an identification form for the women's socio-demographic data, a computerized osteoporosis risk potential assessment instrument, osteoporosis knowledge test, health beliefs scale, self-efficacy scale, a monitoring form for estimated daily calcium intake, and a monitoring form for estimated weekly exercise. Data analysis was conducted with numerical and percentage distribution, mean-standard deviation, median-interquartile range, χ² analysis, the Mann Whitney U test, Friedman analysis, the Bonferroni test, the significance of difference between two means test, the Wilcoxon test, Spearman correlation analysis and the using structural equation modeling using AMOS program. Results:The mean age of the women in the experimental group was 39.35±4.17, and of those in the control group it was 39.41±3.82; 48.6% of the experimental group and 50% of the control group were educated to primary school level. After the education and counseling program, a significant increase was seen in comparison with the control group in the mean scores of the experimental group on OBT and its sub-scales (p<0.001), on OSİÖ and its sub-scales (p<0.001) and on OÖÖ and its sub-scales (p<0.001), and in their daily calcium intake (p<0.001) and duration of weekly exercise. In the means of OBT (p<0.001), OSİÖ (p<0.001), OÖÖ and their subscales (p<0.001), a significant difference was determined with regard to group, time and group*time. In the duration of weekly exercise, a significant difference was found with regard to group and time. It was established that the program had a large effect on the women's mean OBT scores (d=0.895), their mean OSİÖ scores (d=0.813) and their mean OÖÖ scores (d=0.823), while the effect level for daily calcium intake (d=0.509) was medium. In the process of showing behavior, the results of the calcium intake model (model 1) and the exercise model (model 2), which show theoretical relationships, show that the women's knowledge of osteoporosis and their health beliefs have an effect on health motivation and self-efficacy in their perceptions of benefit and barriers related to osteoporosis prevention behaviors. With the calcium intake variation model (model 3) including theoretical relationships, it was found that the SİM based education and counseling program had a positive effect on the women's daily calcium intake. Conclusion: The results of this study are evidence of the effect on the women's behavior relating to knowledge of osteoporosis, belief, self-adequacy and osteoporosis preventive behavior, a SİM-based osteoporosis prevention information and counseling programdeveloped for women between the ages of 30 and 45 and conducted by nurses.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    326419

    Teori temelli bireysel danışmanlık girişiminin gebelikte kilo yönetimine etkisi

    The effect of theory based individual counseling intervention to weight management in pregnancy

    ZEYNEP DAŞIKAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    HemşirelikEge Üniversitesi

    Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ŞENAY ÜNSAL ATAN

    PROF. DR. Ahsen ŞİRİN

  2. Tez No

    519665

    Gendered perceptions of threat from immigrant minorities: A social psychological analysis of prejudice against Syrians in Turkey

    Göçmen azınlıklara karşı cinsiyete bağlı tehdit algısı: Türkiye'deki Suriyelilere karşı önyargı üzerine sosyal psikolojik bir analiz

    EZEL ÜSTEN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2018

    PsikolojiYaşar Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DERYA GÜNGÖR DE BRUYN

  3. Tez No

    899806

    Evde engelli bakım hizmeti veren ailelerdeki kadınların istihdamı ve sosyal açıdan güçlendirilmesi: Ankara Pursaklar geleceğim elimde projesi örneği

    Employment and social empowerment of women in families providing disabled care services at home: Ankara Pursaklar my future is in my hand project example

    SALİH ÇILDIR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Sosyal HizmetYalova Üniversitesi

    Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSA ŞAHİN

  4. Tez No

    794425

    Women's political representation in Afghanistan between 2001 and 2021

    2001-2021 yılları arasında Afganistan'da kadınların siyasi temsili

    FRESHTA BAHAR ABBASY

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Siyasal Bilimlerİstanbul Aydın Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ KATMAN

  5. Tez No

    826642

    Donald Trump and discriminatory rhetoric: A critical discourse analysis from the perspective of populism

    Donald Trump ve ayrımcı retorik: Popülizm perspektifinden bir eleştirel söylem analizi

    VASFİYE İREM YALÇIN TARANCI

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Siyasal BilimlerAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLİZ DİNÇ

Geri Dön