Lives as translation, lives in translation: Biographers and translators in search of a total borges
Çeviri hayatlar, çeviride hayatlar: Biyografi yazarları ve çevirmenlerin mutlak Borges arayışı
- Tez No: 429990
- Danışmanlar: PROF. DR. TAHİR GÜRÇAĞLAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Biyografi, Borges, Jorge Luis, Yazarlar, Yeniden çeviri, Çeviri, Biography, Borges, Jorge Luis, Authors, Retranslation, Translation
- Yıl: 2016
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Boğaziçi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çeviribilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada çeviri ve biyografi yazımı, belli bir alıcı grubuna hitaben bir kaynağın temsilini oluşturan, ve bu süreçte benzer kısıtlamalara tabi tutulan, paralel yaratıcı aktarım (transcreation) biçimleri olarak ele alınır. Altı çizilen başlıca kesişme noktaları şunlardır: 1) yeniden yazarların ürünleri üzerindeki tartışmaya açık otoritesi; 2) ürünlerin metinler arasılığı; 3) anlatıların sunduğu 'akıcılık/canlılık' ve üreticilerin 'görünürlüğü' (Venuti, 1998; 1994); 4) imge yaratımının 'kırılma' (refraction) vesilesiyle gerçekleşmesi (Lefevere, 1992; 2000); 5) temsilden beklenen şeffaflık. Bu ortak noktalar Arjantinli yazar Jorge Luis Borges'in İngilizce ve İspanyolca biyografileri ve bu eserlerin Türkçeye çevirileri üzerinden tartışılır. İlk bağlamda kaynak biyografiler yazarın hayat hikayesinin 'yeniden çevirileri' olarak ele alınır, odaklanılan nokta ürünler arasındaki 'rekabettir' (Venuti, 2004). Sonrasında bu 'alternatif çevirilerinin' iki tanesi makro ve mikro ölçeklerde incelenir. Öncelikle biyografilerin oluşumunda yer alan aktörler ve yayın bağlamları irdelenir, sonrasında bu ürünlerin akıcılık (fluency), güvenilirlik (reliability), doğrulukları (accuracy) ve üreticilerin görünürlüğü sorgulanır. Bu çeviri odaklı tartışmalara biyografilerin metinler arasılığı ve çok dilliliği de dahil edilir. Biyografiler çeviri olarak ele alındıktan sonra bu eserlerin çevirideki serüvenlerine geçilir. Bu ikinci bağlamda, aynı makrodan-mikroya yöntem izlenerek, Türkçe çevirmenlerin biyografi yazarları tarafından kurulan imgeyi benzer kısıtlamalar altında nasıl aktardığı (ve/ya yeniden ürettiği) gösterilir.
Özet (Çeviri)
This study portrays translation and biography as analogous mediums of transcreation that confront similar constraints while constructing a representation of a selected source for a certain group of receivers. As points of intersection, it underlines: 1) the questionable authority of the rewriters; 2) the intertextuality of the products; 3) the 'fluency/vividness' of the narratives and the '(in)visibility' of the producers (Venuti, 1998; 1994); 4) the concern of image-making through 'refraction' (Lefevere, 1992; 2000); 5) the motive of transparency. The English and Spanish language biographies of the Argentine author Jorge Luis Borges and their translations into Turkish constitute the corpus of my two-layer setting. In the first context, heading from the above-mentioned points of intersection, I survey the source biographies as the 'retranslations' of the author's life story, with a particular focus on the 'competition' among them (Venuti, 2004). Then I embark on two of these 'alternative translations' of Borges' life-story pursuing a macro-to-micro focus; that is, I first explore the agency and publishing contexts of the biographies, then examine their fluency, reliability, accuracy, and their producer's (in)visibility. The intertextuality and multilingualism of the works are also discussed in line with these matters. Following the analysis of the biographies as translation, the second frame investigates the journey of these works in translation. Pursuing the same macro-to-micro method, I trace how, under comparable constraints brought by rewriting a source, Turkish translators transfer (and/or reproduce) the image of the foreign constructed by the biographers.
Benzer Tezler
- Çeviri sosyolojisi açısından Tercüme Bürosu'ndaki (1940-1967) kadın çevirmenlerin habitusları
Habitus of women translators in the Translation Bureau (1940-1967) from the perspective of sociology of translation
MERVE HATEMİ
Doktora
Türkçe
2026
Mütercim-TercümanlıkAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDAN IRGATOĞLU
- Ahmed b. İbrahim el-Kâğazânî'nin Tezkiretü'l-Evliya tercümesi [1b-175a] (İnceleme-metin)
Ahmed b. Ibrahim el-Kağazani's translation of Tezkiratu'l-Evliya [1b-175a] (Review-text)
FATMANUR PINARLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıSivas Cumhuriyet Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH RAMAZAN SÜER
- Mecdî Mehmed Efendi, Hadâ'iku'ş-Şakâ'ik (290-430 sayfalar arası), (inceleme-çeviri yazı)
Başlık çevirisi yok
AHMET UĞUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıNevşehir ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUNCAY BÜLBÜL
- Alişanzade İsmail Hakkı'nın sanat ve edebiyat yazıları
Art and literacy works of Alisanzade İsmail Hakkı
CENNET ESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıAksaray ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ İHSAN KOLCU
- Lâmiʻî Çelebi Dîvânı'nın bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü
Contextual index and functional dictionary of Lâmi̇'î Çelebi̇'s Dîvân
ESRA KILIÇ
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK