Klasik Türk müziğinde sıklıkla kullanılan bazı makamların duygusal etkileri

Emotional effects of certain makams frequently used in classical Turkish music

PDF İndir

Tez No: 427327
Yazar: AYŞE ARMAN
Danışmanlar: PROF. DR. HASAN GÜRKAN TEKMAN
Tez Türü: Yüksek Lisans
Konular: Müzik, Psikoloji, Music, Psychology
Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Müziği, makam, duygu, Duygusal etki, Duygusal tepkiler, Makamlar, Müzik, Müzik kültürü, Müzik tedavisi, Classical Turkish Music, makam, emotion, Emotional effect, Emotional responses, Modes, Music, Music culture, Music therapy
Yıl: 2015
Dil: Türkçe
Üniversite: Uludağ Üniversitesi
Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
Bilim Dalı: Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma klasik Türk müziğinin duygusal etkilerinin faktör yapısını incelemek ve makam ile temponun dinleyiciler üzerindeki duygusal etkilerini belirlemek amacıyla, 184 kişilik örneklemle yapıldı. Katılımcılardan, seçilen 11 makam (Hicâz, Hüseynî, Hüzzâm, Kürdîlihicazkâr, Mahûr, Muhâyyerkürdî, Nihâvend, Râst, Sabâ, Segâh, Uşşâk) ve 2 tempo (hızlı ve yavaş) koşulunda ikişer şarkı olmak üzere toplam 44 müzik parçasını dinledikten sonra, hissettikleri duyguların yoğunluklarını“1 – hiç yoğun değil”ve“5 – çok yoğun”olmak üzere 5'li likert ölçekte değerlendirmeleri istendi. Her bir şarkı için yaptıkları duygusal değerlendirmelerden, her bir katılımcı için tüm duygu değerlendirmelerinin ortalama değerleri elde edildi ve bu ortalamalara açımlayıcı faktör analizi uygulandı. Analiz sonucunda; sakin ve üzgün, gergin, olgun ve ruhani, neşeli ve enerjik olmak üzere 4 faktör elde edildi. Makam, tempo ve şarkı değişkenlerinin duygusal etkilerini belirlemek amacıyla, her bir faktör için 11 (makam) x 2 (tempo) x 2 (şarkı) faktörlü varyans analizleri uygulandı. Analizler sonucunda; makam temel etkisi; sakin ve üzgün, olgun ve ruhani, neşeli ve enerjik boyutları için anlamlı iken, gergin boyutu için anlamlı değildi. Hicâz ve Nihâvend makamlarının, özellikle Mâhûr, Sabâ ve Hüseynî makamlarına göre daha sakin ve üzgün duygular uyandırdığı gözlendi. Râst, Segâh ve Nihâvend makamlarının diğer makamlara göre daha belirgin bir şekilde olgun ve ruhani duygular uyandırdığı belirlenirken; Mâhûr, Muhayyerkürdî ve Uşşâk makamlarının, Kürdîlihicazkâr başta olmak üzere diğer makamlara göre daha neşeli ve enerjik duygular uyandırdığı gözlendi. Kürdîlihicazkar, Nihâvend ve Uşşâk makamlarında yavaş tempo, hızlı tempoya göre daha sakin ve üzgün duygular uyandırırken, diğer makamlarda böyle bir fark ortaya çıkmadığı; Kürdîlihicazkâr makamı dışındaki tüm makamlarda hızlı temponun yavaş tempoya göre, daha neşeli ve enerjik duygular uyandırdığı belirlendi.

Özet (Çeviri)

The aims of the present study are to investigate the factorial structure of emotional effects of classical Turkish music and to determine the emotional effects of makam and tempo. One hundred eighty-four participants listened to all two fast and two slow pieces selected for each makam (Hicâz, Hüseynî, Hüzzâm, Kürdîlihicazkâr, Mahûr, Muhâyyerkürdî, Nihâvend, Râst, Sabâ, Segâh, Uşşâk) and evaluated their own emotional experiences and emotional intensity on five-point scales for a list of emotional expressions. Factor analysis applied to evaluations of the pieces from each makam with fast and slow tempo. Means of emotional evaluations for each song reported from participants who listened and evaluated all songs are analyzed. Factor analysis produced four factors; calm and sad, tense, mellow and spiritual, joyful and energetic. Average scores of each factor were analyzed in a 11 (makam) x 2 (tempo) x 2 (song) analysis of variance (ANOVA). Main effect of makam is significant in calm and sad, mellow and spiritual, joyful and energetic. According to results; Hicâz and Nihâvend has more calm and sad effects than Mâhûr, Sabâ and Hüseynî; Râst, Segâh and Nihâvend are more mellow and spiritual than other makams. Mâhûr, Muhayyerkürdî and Uşşâk has more joyful and energetic effects than other makams. Tempo was a more important factor than makam in determining emotional effect. For two factors; calm and sad, joyful and energetic, there is a significant difference between fast and slow tempo in Kürdîlihicazkar, Nihâvend and Uşşâk.

Benzer Tezler

Tez No
627522
Music non-literate virtuosi: the“Alaylı”metal band performer
Nota okuyamayan virtüyözler:“Alaylı”metal grubu icracısı
HALE FULYA SOĞANCI
Doktora
İngilizce
2020
Müzik İstanbul Teknik Üniversitesi
Müzik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAN KARADOĞAN
Tez No
532975
Klasik Türk müziğinde enstrümantal icrâ ve virtüözlük kavramı
Instrumental rendition in classical Turkish music and virtuosity
SÜLEYMAN UĞUR ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Müzik Marmara Üniversitesi
İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET HAKKI TURABİ
Tez No
425098
21. yüzyıla kadar Cumhuriyet Dönemi Türk bestecilerin eserlerinde fagotun yerine genel bir bakış ve Ulvi Cemal Erkin'in Köçekçe orkestra süitinde fagotun kullanımı
A general overview on bassoon in the works of Turkish composers throughout the republic period until the twenty-first century and the use of bassoon in Ulvii Cemal Erkin's orchestral suite“Köçekçe”
ALIM YANYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Müzik Yaşar Üniversitesi
Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. ASIM KÜRŞAD TERCİ
Tez No
187156
Klasik Türk müziğinde III.Selim
Selim III. classical Turkish music
YILDIRIM AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Müzik Afyon Kocatepe Üniversitesi
Müzik Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. AHMET ALTINTAŞ
Tez No
264253
Klasik Türk müziğinde süreç içerisinde kullanılan vurmalı çalgılar ve kullanım yerleri
Percussion instruments that used in classical turkish music with in the process&their different usage areas
ORAY YAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Müzik Haliç Üniversitesi
Müzik Bilimleri Bölümü
PROF. DR. ALAEDDİN YAVAŞÇA

Geri Dön