Çok kriterli karar verme yöntemi seçiminde yeni bir yaklaşım
A new approach in the selection of multi criteria decision making methods
- Tez No: 417029
- Danışmanlar: PROF. DR. İHSAN ALP
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İstatistik, Statistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2016
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İstatistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yöneylem Araştırması Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Karar verme, herkesin hayatının her anında yaptığı bir faaliyettir. Eğer karar verme sürecinde birden fazla kriter söz konusu ise, bu bir Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) problemidir. ÇKKV problemlerini çözmek için yetmişli yılların başından günümüze çok fazla sayıda yöntem geliştirilmiştir. Bir ÇKKV probleminde en iyi çözüme ulaşmak için, farklı ÇKKV yöntemleri kullanabilir. Farklı yöntemler farklı çözümler önerebilir. Problem için hangi yöntemin en iyi çözümü sağladığını bulmak, başlı başına yeni bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada verilen problem için en iyi ÇKKV yönteminin seçilmesi için yeni bir yapı olarak regresyon yaklaşımı önerilmiştir. Önerilen yaklaşım, karar matrisi ile tercih sıralaması arasındaki ilişki üzerine inşa edilmiştir. ÇKKV yöntemlerinin çoğu, karar matrisini kullanarak alternatifler arasında bir tercih sıralaması yapmaktadır. Karar matrisi ile tercih sıralaması arasındaki ilişki regresyon modeliyle ortaya konabilir. Regresyon modelinin uyumunun iyiliği, sıralamanın kalitesini yansıtır. Uyumun iyiliğini ölçmek için determinasyon katsayısı kullanılışlı bir araçtır. En yüksek determinasyon katsayısını elde eden modelde kullanılan ÇKKV yöntemi en iyi yöntemdir. Uygulama olarak Borsa İstanbul'da işlem gören 25 gayrimenkul yatırım ortaklığı firmasının 15 çeyrek dönemlik finansal performansları değerlendirilmiştir. ÇKKV yöntemlerinden TOPSIS, MAUT, CP ve VIKOR yöntemleri seçilmiştir. Kriterlerin ağırlıklandırılmasında Entropi yöntemi tercih edilmiştir. Önerilen regresyon yaklaşımı ÇKKV yöntemleri arasında kesin ve nesnel bir değerlendirme imkânı sağlar. Ayrıca, temel istatiksel ve matematiksel araçlar içerdiğinden regresyon yaklaşımı gayet kullanışlıdır. Bu nedenle önerilen yaklaşımın literatüre önemli bir katkı sağlayacağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
Decision-making is an activity that everyone makes it at every moment of life. If there is more than one criteria in the decision-making process in question, this is a Multi-Criteria Decision Making (MCDM) problem. Numerous methods have been developed to solve MCDM problems since the beginning of seventies. Various methods are available for achieving the best solution in the MCDM problems. Different methods can propose different solutions. To find which method provides the best solution for the problem, it come across as a new problem in itself. In this study, the regression approach has been proposed as a new framework for selection the best MCDM method for a given problem. The proposed approach is built upon the relationship between the decision matrix and preference ranking. The most of MCDM methods make an order of preference among the alternatives by using the decision matrix. The relationship between decision matrix and preference ranking can be demonstrated by the regression model. The goodness of fit of the regression model, reflects the quality of the ranking. The coefficient of determination is a handy tool to measure the goodness of fit. The MCDM method used in the model which obtained the highest coefficient of determination is the best method. The financial performance analysis of 25 real estate investment trust firms that traded in Borsa İstanbul is evaluated as application. The TOPSIS, MAUT, CP and VIKOR methods are selected as MCDM methods. Entropy method is preferred for criteria weighting. The proposed regression approach presents an opportunity of exact and objective analysis among the MCDM methods. In addition, since regression approach consists of basic mathematical and statistical tools it is very useful. Therefore the proposed approach is expected to make a significant contribution to the literature.
Benzer Tezler
- Sürdürülebilir hava kargo rota seçimi için çok kriterli karar verme yöntemi ile çözüm yaklaşımı
Approach to solution using a multi-criteria decision-making method for selecting sustainable air cargo routes
MEHMET GÜRTÜRK
Doktora
Türkçe
2025
Ulaşımİstanbul ÜniversitesiUlaştırma ve Lojistik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERKAN ÇELİK
- Türk inşaat sektöründe ana yüklenici firma seçimi için bütünleşik çok kriterli karar verme yaklaşımı : Bir vaka analizi
An integrated multi-attribute-decision-making approach for main contractor selection in the Turkish construction idustry : A case study
UMUR ÖZDEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL POLAT TATAR
- Üniversitelerin yer seçiminde yararlanılabilecek yeni bir yöntem önerisi
The proposal of a new method for the location selection of universities
ZAFER KUYRUKÇU
- Bireye özgü tedavi seçiminde çok kriterli karar verme yöntemleri
The multi-criteria decision methods in precision medicine-individual treatment
ASLI BOZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
BiyoistatistikÇukurova ÜniversitesiBiyoistatistik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLŞAH SEYDAOĞLU
- Mekansal analiz teknikleri ile çok kriterli karar verme yaklaşımı kullanılarak raylı sistem güzergah analizi
Rail system route analysis using multi criteria decision making with spatial analysis techniques
BERNA ÇALIŞKAN
Doktora
Türkçe
2023
Ulaşımİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ OSMAN ATAHAN