Farklı sosyoekonomik düzeylerden gelen 12-15 yaşlarındaki ergenlerde formel işlem düşüncesinin gelişim düzeyi
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 41471
- Danışmanlar: PROF.DR. BEKİR ONUR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel gelişim, Ergenler, Eğitim psikolojisi, Formel düşünce, Gelişim psikolojisi, Piaget kuramı, Sosyoekonomik düzey, Cognitive development, Adolescents, Education psychology, Formal thought, Development psychology, Piaget theory, Socio-economic level
- Yıl: 1995
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
132 BÖLÜM IV ÖZET, SONUÇ VE ÖNERİLER Piaget, insan bilişini karmaşık bir organizmanın karmaşık bir çevreye biyolojik uyumunun özel bir şekli olarak tanımlamaktadır. Son derece aktif olan bilişsel sistem dışsal verileri içe alarak, onları yo rumlayıp dönüştürerek ve yeniden düzenleyerek kendi yapılarını oluşturmaktadır. Bu bağlamda bilişsel gelişim yapısal bir dengesizlik durumdan yeni ve daha üst düzeyde bir denge durumuna geçiş olarak kavramsallaştırılmıştır. Bilişsel gelişimi bir dengelenme süreci olarak kabul edersek, en üst düzeydeki dengeye ergenlikte forrriel düşüncenin kazanılmasıyla ulaşılmaktadır. Piaget'nin kuramında formel düşünceye geçişi belirleyen beş dönüşüm söz konusudur. Birincisi, varsayımlar üzerinde akıl yürütme yeteneğidir. Formel düşünce olguların kavranmasında soyut, var- sayımlı-tümdengelimli bir yaklaşım içermektedir. îkinci dönüşüm, önermeler mantığının kullanılmasıdır. Daha önce önermeler-içi işlemlerle akıl yürütebilen çocuk formel işlemlerin kazanılmasıyla önermeler-arası işlemlerle akıl yürütebilmektedir. İkinci dönüşümün sonucu olan üçüncüsü ise, yapıyı içerikten tamamen ayırt edebilme ye teneğidir. Yani ergen bir önermeyi sembolik mantığın işaretleriyle değiştirebilme yeteneğine ulaşmaktadır. Dördüncü dönüşüm, formel işlemlerin kombinatuvar doğasıdır. Bu dönüşüm sayesinde ergen, işlemler üzerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi anlamındaki ikinci de receden işlemleri başarabilmektedir. Bu ikinci dereceden işlemler, sıkıca örülmüş bir sistem oluşturmaktadır. Dördüncü dönüşümün bir133 sonucu olan beşinci dönüşüm, sıkıca örülmüş kapalı sistemin ergenin gerçek durumları mantıksal olarak üretilebilen tüm olası durumlar takımına dahil edebilmesine, olanak tanımasıdır. Piaget'ye göre formel evrede kurulan iki bütünsel yapı ile bu dönüşümler başarılmaktadır. Bunlardan biri önermelerin birleştirilmesini olanaklı kılan kombinatuvar sistem, diğeri de INRC grubu 'dur. Piaget, ilk yazılarında formel düşüncenin erken ergenlikte (12-15 yaşlar) kazanıldığını iddia etmektedir. Ancak Inhelder ve Piaget tarafından geliştirilmiş problemleri kullanarak bu varsayımı sınayan araştırmacılar, ergenlerin ve yetişkinlerin ancak %40 ile %60'ımn for mel düşünceye ulaşabilmiş olduklarını ortaya koymuştur Bu bulgular üzerine Piaget, belki de tüm insanların formel düşünceye ulâşamayabileceklerini ve sosyal çevrenin formel düşüncenin kazanılmasını önemli oranda etkileyebileceğini ileri sürmüştür. Bizim araştırmamızda da 12-15 yaşları arasındaki Türk ergenlerinin formel düşünce düzeyi saptanmaya çalışılmıştır. Bu genel amaç çerçevesinde formel düşüncenin gelişiminde sosyoekonomik düzey, cinsiyet, yaş ve sınıf düzeyi etkenlerinin etkisi araştırılmıştır. Böylece Piaget'nin savının Türk kültüründe sınanması söz konusu olmaktadır. Deneklerin formel düşünce düzeylerinin değerlendirilmesinde, Arlin tarafından 1984'te geliştirilmiş ve Türkiye için geçerlik ve güvenirlik çalışmaları araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiş“Arlin Formel Akıl Yürütme Tesf'i (AFAYT) kullanılmıştır. AFAYT'ı oluşturan maddeler Inhelder ve Piaget'in (1958) formel işlemler evresiyle bağlantılı kavramları kullanabilme yeteneğini değerlendirmek amacı ile uyguladıkları problemlerle paralellik göstermektedir. ”Sekiz formel134 işlem şeması" olarak adlandırılan bu kavramlar şunlardır: 1) Çoklu ödünleme, 2) karşılıklı bağıntı, 3) olasılık, 4) kombinasyon, 5) orantı, 6) doğrudan smamasız korunum, 7) mekanik denge, 8) iki ya da daha fazla referans çerçevesinin eşgüdümlenmesi. AFAYT'ın Türk öğrenciler üzerindeki geçerlik ve güvenirlik çalışması alt, orta ve üst sosyoekonomik düzeyden gelen 6. ve 8. sınıfa devam eden 413 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Güvenirliğin saptanması için iç tutarlılığa bakılmıştır. Alfa değerleri 6. sınıf için.52, 8. sınıf için.67 ve 6. ve 8. sınıf için.66 olarak saptanmıştır. Geçerliliğin saptanması için deneklerin ölçeğin uygulandığı- öğretim yılındaki Fen Bilgisi I. Dönem başarı notu ölçüt değişken olarak kabul edilmiştir. Deneklerin AFAYT'inden elde ettikleri puan ile Fen Bilgisi başarı notları arasındaki korelasyon 6. sınıf için.32, 8. sınıf için.48 ve 6. ve 8. sınıf için.39 olarak bulunmuştur (p<0.0001). Araştırmanın verileri 1993-1994 öğrenim yılının Mayıs ayında araştırmacı tarafından toplanmıştır. Araştırma grubunu, TED Ankara Koleji (üst sosyoekonomik düzey) ve Açıkalm ilköğretim Okulu (alt sosyoekonomik düzey) 6. ve 8. sınıfa devam eden 490 öğrenci oluşturmuştur. Verilerin çözümlenmesinde frekans, yüzde ve ilişkisiz t-testi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları şu şekilde özetlenebilir: 1- Üst sosyoekonomik düzeyden gelen 6. sınıf öğrencisi (12-13 yaşlarında) ergenlerin %44.95'inin somut, %24.80'inin geçiş ve %30.22'sinin formel evrede olduğu saptanmıştır. 2- Üst sosyoekonomik düzeyden gelen 8. sınıf öğrencisi (14-15 yaşlarında) ergenlerin %11.76'sınm somut, %15.12'sinin geçiş ve135 %73.11'inin formel evrede olduğu saptanmıştır. 3- Alt sosyoekonomik düzeyden gelen 6. sınıf öğrencisi (12-13 yaşlarında) ergenlerin %91.52'sinin somut, %7.62'sinin geçiş ve %0.84'ünün formel evrede olduğu saptanmıştır. 4- Alt sosyoekonomik düzeyden gelen 8. sınıf öğrencisi (14-15 yaşlarında) ergenlerin %85.48'inin somut, %7.25'inln geçiş ve %7.25'inin formel evrede olduğu saptanmıştır. 5- Üst sosyoekonomik düzeyden gelen 6. sınıf öğrencisi (12-13 yaşlarında) kız ile erkek ergenlerin formel düşünce düzeyleri arasında erkekler lehine olmak üzere fark vardır. 6- Üst sosyoekonomik düzeyden gelen 6. sınıf öğrencisi 12-13 yaşlarındaki ergenlerin formel düşünce düzeyleri arasında fark yoktur. 7- Üst sosyoekonomik düzeyden gelen 8. sınıf öğrencisi (14-15 yaşlarında) kız ile erkek ergenlerin formel düşünce düzeyleri arasında erkekler lehine olmak üzere fark vardır. 8- Üst sosyoekonomik düzeyden gelen 8. sınıf öğrencisi 14-15 yaşlarındaki ergenlerin formel düşünce düzeyleri arasında fark yoktur. 9- Üst sosyoekonomik düzeyden gelen 6. sınıf (12-13 yaşlarında) ile 8. sınıf (14-15 yaşlarında) öğrencisi ergenlerin formel düşünce düzeyleri arasında 8. sınıf lehine olmak üzere fark vardır. 10- Alt sosyoekonomik düzeyden gelen 6. sınıf öğrencisi (12-13 yaşlarında) kız ile erkek ergenlerin formel düşünce düzeyleri arasında fark yoktur.136 11- Alt sosyoekonomik düzeyden gelen 6. sınıf öğrencisi 12-13 yaşlarındaki ergenlerin formel düşünce düzeyleri arasında fark yoktur. 12- Alt sosyoekonomik düzeyden gelen 8. sınıf öğrencisi (14-15 yaşlarında) kız ile erkek ergenlerin formel düşünce düzeyleri arasında fark yoktur. 13- Alt sosyoekonomik düzeyden gelen 8. sınıf öğrencisi 14-15 yaşlarındaki ergenlerin formel düşünce düzeyleri arasında fark yoktur. 14- Alt sosyoekonomik düzeyden gelen 6. sınıf (12-13 yaşlarında) ile 8. sınıf (14-15 yaşlarında) öğrencisi ergenlerin formel düşünce düzeyleri arasında fark yoktur. 15- 6. sınıf öğrencisi (12-13 yaşlarında) alt ile üst sosyoekonomik düzeyden gelen ergenlerin formel düşünce düzeyleri arasında üst sosyoekonomik düzey lehine olmak üzere fark vardır. 16- 8. sınıf öğrencisi (14-15 yaşlarında) alt ile üst sosyoekonomik düzeyden gelen ergenlerin formel düşünce düzeyleri arasında üst sosyoekonomik düzey lehine olmak üzere fark vardır. Bu bulguların ışığı altında, sosyoekonomik düzeyin bilişsel gelişimde önemli bir etmen olarak işlev gördüğü söylenebilir. Çünkü üst sosyoekonomik düzeyden gelen hem 6. hem de 8. sınıf öğrencilerinin bilişsel gelişim düzeyleri alt sosyoekonomik düzeyden gelenlerinkinden ileridir. Dahası, üst sosyoekonomik düzeyden gelen ergenler 6. sınıftan 8. sınıfa geçtiklerinde bilişsel gelişimde ilerleme kaydederken, alt sosyoekonomik düzeyden gelen ergenlerin ilerleme kaydetmedikleri görülmektedir.137 Formel düşüncenin, üst sosyoekonomik düzeyden gelen 8. sınıf öğrencisi (14-15 yaşlarında) ergenlerin büyük çoğunluğunun (%73.11) düşünce tarzını oluşturduğu görülmektedir. Ancak elverişli koşullardaki bu ergenlerin bile %26.88'inin formel düşünceye ulaşamamış olduğu dikkati çekmektedir. Üst sosyoekonomik düzeyden gelen ergenlerde erkekler lehine bir cinsiyet farklılığı olduğu görülmektedir. Cinsiyete ilişkin bu farklılık formel düşüncenin yaygınlık kazanmasıyla ortaya çıkmaktadır. Somut düşüncenin yaygın olduğu alt sosyoekonomik düzeyde ise belli bir cinsiyet lehine fark yoktur. Son olarak, aynı öğrenim düzeyindeki ergenlerin formel gelişim düzeylerinde yaşa bağlı bir farklılık olmadığı ortaya çıkmaktadır. Elde edilen bulgular formel düşüncenin Türk ergenlerinde de sosyoekonomik koşullara bağlı olarak geliştiğini göstermektedir. Türkiye'de Piaget kuramını temel cüarak yürütülen araştırmaların somut işlemler evresininin kavramlarıyla sınırlı olduğu dikkat çekmektedir. Bizim araştırmamızın, Piaget kuramının formel işlemler evresinde kazanılan kavramları ele alan bir çalışma olması nedeniyle gelişim psikolojisi alanına katkısı olabileceği düşünülmektedir. Ancak araştırmanın bazı sınırlılıkları vardır. Birincisi, bu araştırmada alt ve üst olmak üzere yalnızca iki sosyoekonomik düzeyden gelen ergenler incelenmiştir. Ayrıca deneklerin 12-15 yaşları arasındaki 6. ve 8. sınıfa devam eden ergenlerden seçilmesi nedeniyle, bulgular erken ergenlik dönemindeki ergenlerin formel düşünce düzeyinin saptanmasıyla sınırlı kalmıştır. Bu araştırmada kullanılan Arlin Formel Akıl Yürütme Testi 6.-12.. 1 38 sınıfa devam eden öğrencilerin bilişsel gelişim düzeylerinin saptan masında kullanılabilen bir ölçme aracıdır. Bundan sonra yürütülecek araştırmalarda diğer yaş gruplarındaki ve öğrenim düzeylerindeki er genler incelenerek formel düşüncenin Türk ergenlerindeki gelişim düzeyine ilişkin bilgiler genişletilebilir. Bu araştırmada Piaget'in sözünü ettiği toplumsal aktarım etmeni nin etkisi sosyoekonomik düzey bağlamında alt ve üst sosyoekonomik düzeyden gelen ergenler incelenerek araşürılmıştır. Orta sosyoekono mik düzeyden gelen ergenlerin de incelendiği bir araştırma sosyoeko nomik düzey etmeninin etkisine ilişkin daha ayrıntılı bilgiler elde et memizi sağlayabilir. Araştırmada alt sosyoekonomik düzeyden gelen 6. ve 8. sınıfa devam eden öğrencilerin formel düşünce düzeyleri arasında anlamlı bir fark saptanmaması dikkat çekici bir bulgudur. Ancak bu araştırma kesitsel olarak yürütülmüştür. Bundan sonra yürütülecek araştırmalarda öğrenim düzeyinin etkisinin boylamsal olarak incelen mesi önerilebilir.
Özet (Çeviri)
170 SUMMARY The purpose of this study was to investigate the level of formal operational thought in Turkish adolescents and to test the effects of socioeconomic status (SES, low vs high), sex, age and grade level on its acquisition. The sample consisted of 490 subjects aged from 12 to 15 years (sixth and eighth graders). 248 of them (96 female, 152 male) were from high class and 242 of them (134 female, 108 male) were from low class families.“Arlin Test of Formal Reasoning”(ATFR) was administered to asses the students' levels of cognitive development. The items in ATFR closely parallel the description of tasks employed by Inhelder and Piaget (1958) to clinically asses an individual's ability to use eight specific concepts associated with the stage of formal operations. These eight formal concepts by name are: 1) Multiplicative compensation, 2) correlation, 3) probability, 4) combinations, 5) proportions, 6) form of conservation beyond direct verification, 7) mechanical equilibrium, and 8) the coordination of two or more systems of reference. The results indicate that: 1) 30.22% of high ses 6th graders, and 73.11% of high ses 8th graders reached formal operational stage. However only 0.84% of low ses 6th graders and 7.25% of low ses 8th graders were showing formal operational thinking. 2) there was a significant difference in the level of formal reasoning between high ses 6th grade girls and boys in favor of boys.171 3) there wasn't a significant difference in the level of formal reasoning between high ses 6th grade 12 and 13 year old subjects. 4) there was a significant difference in the level of formal reasoning between high ses 8th grade girls and boys in favor of boys. 5) there wasn't a significant difference in the level of formal reasoning between high ses 8th grade 14 and IS year old subjects. 6) there was a significant difference in the level of formal reasoning between high ses 6th and 8th grade subjects in favor of 8th grade. 7). there wasn't a significant difference in the level of formal reasoning between low ses 6th grade girls and boys. 8) there wasn't a significant difference in the level of formal reasoning between low ses 6th grade 12 and 13 year old subjects. 9) there wasn't a significant difference in the level of formal reasoning between low ses 8th grade girls and boys. 10) there wasn't a significant difference in the level of formal reasoning between low ses 8th grade 14 and 15 year old subjects. 11) there wasn't a significant difference in the level of formal reasoning between low ses 6th and 8th grade subjects. 12) there was a significant difference in the level of formal reasoning between high and low ses 6th grade subjects in favor of high ses subjects. 13) there was a significant difference in the level of formal reasoning between high and low ses 8th grade subjects in favor of high ses subjects.
Benzer Tezler
- İlköğretim 4. ve 5. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatım becerilerinin incelenmesi ve bilgisayar destekli yazılı anlatım
Fourth and fifth grade students writing abilities and the effectiveness of computer-based writing
ÖZGÜR ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF.DR. AYLA OKTAY
Y.DOÇ.DR. MURAT AŞICI
- Diyabetik çocuklarda psikopataloji ve tedaviye uyumu etkileyen psikososyal faktörler
Başlık çevirisi yok
HATİCE SERPİL ERERMİŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1996
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİDE AYDIN
- Sosyo-ekonomik ve kültürel yönden avantajlı ve dezavantajlı ilkokul son sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi bilişsel hedeflerine ulaşma düzeyi
The Level of reaching of socio-economically and culturally advantageous and disadvantageous pupil groups to the cognitive objectives of Turkish course
HACI ÖMER BEYDOĞAN
- Anaokulu çocuklarının mizaç özelliklerinin anne ve babaları tarafından değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
EMİ KOHEN