The discourse structure of Turkish
Türkçe'nin söylem yapısı
- Tez No: 409192
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜSEYİN CEM BOZŞAHİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2015
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Enformatik Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilişsel Bilim Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, Türkçe'de anlık söylemin yapısını incelemektedir. Bu bağlamda ilk ve en önemli soru, söylemin nasıl kurulduğudur. Söylemin yapıtaşları bir yüklem-üye yapısı mı inşa etmektedirler, yoksa söylem yapı taşları tarafından ortaya çıkarılan, fakat aslında altta yatan bir takım yapısal olmayan bağlar tarafından mı meydana getirilmektedir? Eğer söylemde bir yapı var ise, bu yapının doğası ve karmaşıklığı nedir? Bu sorulara ışık tutmak için yapılan bu çalışmada, Türkçe Söylem Bankası üzerinde işaretlenmiş olan bağıntılar ve bu bağıntıların Sözlü Türkçe Derlem Demo sürümünde bu çalışmaya özgü olarak işaretlenmiş olan karşılıkları çözümlenmiştir. Söz konusu derlemlerde tespit edilen bağıntılar arası yapılaşmaların incelenmesi yoluyla ağaç yapısından sapmalar tespit edilmiş ve bu sapmaların metnin anlamını bozmadan ortadan kaldırılması amaçlanmıştır. Ağaç yapıdan sapmaların bir kısmının ortadan kaldırılması mümkün olsa da, bir kısmının söylem yapısının doğasından ve bağıntı unsurlarının arasına var olan sözdizimsel eşitisizliklerden kaynaklandığı, ve bu sebeple söylem modelinde yer alması gerektiği görülmüştür. Bu verilerden yola çıkarak söylem bağlaçlarının söylem yapısındaki rolü tartışılmış, ve her ne kadar söylem bağlaçlarının mantıksal ifadelerde yüklem olarak temsil edilmesi en uygun yaklaşım olarak görülmüşse de, söylem bağlaçlarının sözdizimsel yüklemlerden çok temel ayrılıkları bulunduğu öne sürülmüştür. Açık söylem bağlaçları ile gösterilen söylem bağıntılarının ve örtük söylem bağlaçları ile temsil edilen çıkarımların, söylemi üreten tarafından oluşturulan ya da söylemi okuyan veya dinleyen tarafından algılanan bir yapıyı temsil ettiği, buna karşın, sözdizimsel yüklemler gibi bir üye yapısı oluşturmadığı ve üyelerine dilbilimsel kısıtlamalar getirmediği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis investigates the structure of immediate discourse in Turkish. The first and fore- most question is how discourse is built. Are there components of discourse that constitute a predicate-argument structure, or is discourse realized by underlying non-structural ties that are merely made explicit by these components? If there is structure in discourse, what is the nature of this structure, and what is its complexity? For this purpose, we analyze the relations annotated in the Turkish Discourse Bank, and their counterparts annotated on the Spoken Turkish Corpus Demo specifically for this study. Through close examination of inter-relational configurations identified in these corpora, we investigate deviations from tree-structure and attempt at eliminating the deviations without compromising the meaning of the text. We show that while some of these deviations can be explained away, some of them stem from the nature of discourse as well as syntactic asymmetries of the components of the discourse relations, and should be accommodated by the discourse theory. Building upon our findings from the data, we discuss what role discourse connectives play in building the discourse structure. We argue that although discourse relations are best repre- sented as logical predicates, they are fundamentally different from sentence-level predicates. Our conclusion is that the discourse relations anchored by explicit discourse connectives and the inferences represented by implicit discourse connectives are a representation of the struc- ture we perceive in the text, as opposed to sentence-level predicates that build an argument structure and impose linguistic restrictions on their arguments.
Benzer Tezler
- Discourse structure and discourse markers in the argumentative essays of English and Turkish language teaching students
İngilizce ve Türkçe dil öğretmen adaylarının tartışmacı denemelerinde söylem yapısı ve söylem belirteçleri
BETÜL ÖZDAMAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAY ALAGÖZLÜ
- Structure of foreign news in Turkish popular and opinion papers (Application of discourse analysis methodology on the basis of news portrayal of“Malta Summit”)
Türk fikir ve populer basınında dış haberlerin yapısı (Malta Zirvesi ile ilgili haberler ve söylem analizi yönteminin uygulanması)
BANU DAĞTAŞ
- The role of translation in constructing the institutional discourse in journalism: The case of the BBC Turkish service
Habercilikte kurumsal söylemin oluşumunda çevirinin rolü: BBC Türkçe örneği
ASLI POLAT
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Mütercim-TercümanlıkHacettepe Üniversitesiİngilizce Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HİLAL ERKAZANCI DURMUŞ
- Türkçe karşılıklı konuşma söyleminde ezgi birimlerinin yapısı
The syntactic structure of intonation units in Turkish conversational discourse
ÖZGE CENGİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
DilbilimDokuz Eylül ÜniversitesiGenel Dilbilim Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AYŞEN CEM DEĞER
- 1980 sonrası Türk siyasetindeki askeri müdahalelerin, sahiplik yapısı değişen ana akım gazetelerin köşe yazarlarının söylemine yansımaları
Ownership structure of military coups in Turkish politics after 1980 and their reflections on discourses of the columnists in changing mainstream newspapers
TESLİME AKGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
GazetecilikUşak Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNDER DENİZ