Türkçede odak alanı ve odak vurgusu üzerine deneysel bir çalışma: Adöbeği-ne-öbeği etkileşimi ve çoklu-ne yapıları
An experimental study on focus field and focal stress in Turkish: Noun phrase- wh-phrase interaction and multiple wh-phrases
- Tez No: 393459
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SALİH SELÇUK İŞSEVER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Dil bilgisi-ad durum ekleri, Dilbilgisi, Odak, Türkçe, Vurgu, Öbek-anlam-ilişkisi, Grammar-case endings, Grammar, Focus, Turkish, Accent, Phrase-meaning relationship
- Yıl: 2015
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dilbilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Türkçede bir tümcede odak vurgusu için yarışan birden fazla birimin bulunması durumunda, vurgunun bunlardan hangisine atanacağı ve bu birimlerin dizilişi ile ilgili olarak alanyazında ileri sürülen kısıtlılıkların geçerliliği deneysel olarak araştırılmıştır. Bu doğrultuda, alanyazındaki tartışmalar da izlenerek, bir ne-öbeği ile odaklanmış bir adöbeğinin (ODAÖ) birlikte bulunduğu tümceler ve birden fazla ne-öbeği içeren (çoklu-ne yapıları) tümceler ele alınmıştır. Bu çerçevede, 32 deneğin katılımıyla dilbilgisel yargı testleri gerçekleştirilmiştir. Anadili Türkçe olan konuşuculara uygulanan deneysel çalışmalar sonucunda, bir ODAÖ ve bir ne-öbeği içeren tümcelerde bu birimlerin dizilişinin alanyazındaki önceki çalışmalarda da ileri sürüldüğü gibi [ODAÖ … ne] biçiminde olduğu gözlemlenmiştir. Çoklu-ne yapıları bağlamında ise, en sağdaki ne-öbeğinin vurgulandığı [ne … NE] dizilişinin denekler tarafından belirtisiz diziliş olarak algılandığı, vurgunun ilk ne-öbeğine atandığı [NE … ne] dizilişinin ise yine denekler tarafından belirtili diziliş olarak yorumlandığı ve ancak sınırlı bağlamlarda (ör. yansıma sorular) kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Bu sonuçlarla bağlantılı olarak, Türkçe için önerilen odak alanı belirlemesinin yeniden ele alınması gerektiği değerlendirmesi yapılmıştır.
Özet (Çeviri)
In this study, it is experimentally researched, in Turkish on condition that there exists more than one unit competing for bearing focal stress in a sentence, which unit will take stress and whether the constraints presented in literature on the order of these units are valid. Accordingly, by also following discussions in literature, sentences in which a wh-phrase and a focused noun phrase (FNP) collocate, and the sentences containing of more than one wh-phrase (multiple-wh structures) are examined. In this frame, grammatical judgement tests are carried out with participation of 32 informants. Results of the experimental studies performed on native Turkish speakers indicates that the order of these units is as [FNP … wh] in sentences consisting of a FNP and a wh-phrase as proposed in previous articles in literature. In the context of multiple-wh structures, [wh … WH] order, in which the right-most wh-phrase is stressed, is perceived as an unmarked order whereas [WH … wh] order, in which the first wh-phrase is stressed, is interpreted as marked order by the informants. The study also concludes this order can only be used in limited contexts (e.g, echo questions). In the highlight of these results, it is assessed that the focus field concept previously proposed for Turkish is needed to be revised.
Benzer Tezler
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- A Computational analysis of Turkish using the goverment-binding approach
Türkçenin yönetim ve bağlama kuramı yaklaşımı ile bilgisayarla çözümlenmesi
AYŞENUR BİRTÜRK
Doktora
İngilizce
1998
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CEM BOZŞAHİN
- Bilgi yapısı açısından Türkçe ile Sırpçanın dil öğretimi amaçlı karşılaştırması
Comparision of information structures in Turkish and Serbian for the purpose of language learning
MILOJE DESPIC
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiTürkçenin Eğitimi ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NADİR ENGİN UZUN
- Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin yazma becerisine ilişkin görüşleri
The opinion of foreign students studying turkish towards writing skills
MEHMET SIDDIK SAYIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BÜLENT ARI
