Te'lifü'l-Emir'de yer alan Doğu Türkçesiyle yazılmış iki hikâye (İnceleme-metin-dizin)
Two stories written in Eastern Turkish in Te'lifu'l-Emir (Analysis-text-index)
- Tez No: 388013
- Danışmanlar: YRD. DOÇ. DR. SALİH DEMİRBİLEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Çağatay Türkçesi, Hoca Emir, Mirza Katil, Mâhru ile Hûbçehre, ġirin ġemâyil, Hikaye, Tel'lifü'l-Emir, Türk hikayesi, Yazma eserler, Çağatay edebiyatı, Çağatayca, Chagatai language, Hoca Emir, Mirza Katil, Mâhru and Hûbçehre, ġirin ġemâyil, Story, Tel'lifu'l-Emir, Turkish story, Manuscripts, Chagatay literature, Chagatay language
- Yıl: 2014
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, İngiltere Ulusal Kütüphanesinde bulunan Tel'lifü'l-Emir adlı elyazması eserde yer alan Doğu Türkçesiyle yazılmış iki hikâyenin transkribi yapılarak günümüz Türkçesine aktarılmıştır. Hikâyelerin geçtiği Te'lifü'l-Emir adlı el yazması yabancılara Türkçe öğretmek amacıyla yazılmış birbirinden bağımsız üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm Farsçadır ve Türkçenin grameri anlatılmaktadır. İkinci bölüm Mahrû ile Hûbçehre adlı iki gencin aşkı etrafında gelişen olayların anlatıldığı bir hikâyedir. Üçüncü bölüm ise Şirin Şemâyil adlı kahramanın serüvenlerinin anlatıldığı bir hikâyedir. Her iki hikâye de olağanüstülüklerin bulunduğu klasik halk hikâyesi özelliğindedir. İlk bölümün yazarı Hoca Emir'dir, diğer iki hikâye ise Mirza Katil tarafından yazılmıştır. Yazma 18. yüzyılda istinsah edilmiştir. Fakat müstensihin adı bilinmemektedir. Eserin hazırlanma amacı yabancılara Türkçe öğretmek olduğu için her iki hikâyede Türkçe sözcüklerin satır altlarına Farsça karşılıkları yazılmıştır. Ayrıca eşanlamlı Türkçe sözcükler çok sık kullanılarak yabancıların birçok sözcükten haberdar olması hedeflenmiştir. Hikâyeler mensur olmakla birlikte aralarda manzum parçalar da yer almaktadır. Hikâyelerde Farsça'nın bir özelliği olan“ki”li cümle yapılarının kullanılması, yazı birliğinin olmaması, bazı sayfaların zamanla deforme olması ve Arap alfabesindeki noktalı harflerin zaman zaman noktalarının yazılmaması aktarmayı zorlaştırmıştır. Türkiye Türkçesine aktarılırken orijinal metne sadık kalınmaya çalışılmış bağımsız çeviri yapılmamıştır. Metnin Türkiye Türkçesine aktarımı ve transkripsiyonu aynı sayfada düzenlenmiştir. İnceleme, transkrip ve aktarım bölümlerinin ardından sözlük ve dizin hazırlanmıştır. Son olarak da hikâyelerin tıpkıbasımı çalışmaya eklenmiştir. Sonuç olarak Doğu Türkçesiyle yazılmış iki hikâye bu çalışmayla hem dil hem de edebiyat alanı çalışmalarında Türkologların ilgisine sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
In this dissertation, two stories written in Eastern Turkish in Tel'ifü'l-Emir manuscript in the British Library, have been transcribed and translated into modern Turkish. Te'lifü'l-Emir consists of three independent books which were written to teach Turkish to foreigners. The first book is in Persian and explains Turkish grammar. The second book tells the love story of a young couple, Mahru and Hubcehre whilst the third book tells the adventures of a hero named Sirin Semayil. Both stories are traditional folk tales which involve supernatural elements. The author of the first book is Hoca Emir and the other two books are written by Mirza Katil. The manuscript was copied in 18th century; however, the copyist remains a mystery. Since the book was written to teach Turkish to foreigners, in both stories Persian equivalents are provided below the Turkish words. Besides, by frequently using of synonyms of the Turkish words, the author aims to enhance the foreign reader's Turkish vocabulary. Though the stories are written in prose, some sections of verse are involved. The language of the stories was also studied and Chagatai language features were identified. The use of `ki` in sentences, which is a characteristic of Persian language, lack of unity in the text, deformed pages and missing dots in Arabic letters made the translation difficult. The translation is rather faithful than free. The translation is provided on the same page as the transcribed text. This dissertation includes Research, Transcription, Translation, Dictionary and Index sections. Facsimile of the stories are also provided at the end. In conclusion, with this dissertation, two stories written in Eastern Turkish have been obtained for Turkologists to be used in both language and literature studies.
Benzer Tezler
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- İslam Hukuk metodolojisinde İmam Serahsi`ye göre Emir ve Nehiy
Command and forbit in the methodology of Islamic Law according to Imam al-Sarakhsi
ORAZSAHET ORAZOV
Doktora
Türkçe
2005
DinUludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. YUNUS VEHBİ YAVUZ
- Abdulkadir Meragi: Hayatı, eserlerinin usul ve güfte açısından incelenmesi
Başlık çevirisi yok
SEDA KENT
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTürk Sanat Müziği Ana Sanat Dalı
DOÇ. CAHİT ATASOY
- Trabzonlu Kösec Ahmed Efendi ve Âdâbü'l-Ubûdiyye fi's-Süneni'l-Muhammediyye adlı eseri
Trabzonlu Kösec Ahmed Efendi and his work Âdâbü'l-Ubûdiyya fi's-Sunan al-Muhammadiyya
ÖMER AKKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ BOLAT
- Celâl-zâde Sâlih Çelebi Cevâmi'ü'l-Hikâyât ve Levâmi'ü'r-Rivâyât (Topkapı Revan K. No. 1085 y. 565-752) çeviri yazı
Celâl-zâde Sâlih Çelebi Cevâmi'ü'l-hikâyât and Levâmi̇'ü'r-rivâyât (Topkapı Revan K. No. 1085 y. 565-752) transliteration
SARİYE UZAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve Edebiyatıİnönü ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAFER MUM