Çeviride kültür ve ideoloji kavramlarının çeviri destek programları bağlamında incelenmesi
The role of culture and ideology in translation: an analysis of translation grant programs
- Tez No: 386915
- Danışmanlar: PROF. DR. MİNE YAZICI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Destek programları, Kültür, Kültür politikası, Çeviri, Çeviri bilim, İdeoloji, İktidar ilişkileri, Support programs, Culture, Cultural policy, Translation, Science of translation, Ideology, Government relations
- Yıl: 2014
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çeviribilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çevirinin kültür, ideoloji gibi kavramlardan bağımsız ele alınamayacağı savı günümüzde çeviri üzerine kuramsal ve akademik çalışmalarda yaygın kabul görmektedir. Son dönemlerde kamu diplomasisinin örneklerinden biri olarak öne çıkan yabancı dillere çeviri destek programları da iktidar ilişkilerinden, kültür politikalarından bağımsız ele alınamaz. Kültürü uluslararası boyuta taşımak anlamına gelen bu projelerin küreselleşme olgusu dışarıda bırakılarak tartışılması da güçtür. Bu bağlamda bu tez çalışmasında öncelikle çevirinin iktidar ilişkileri ve kültür politikalarıyla ilişkisi incelenmiştir. Ardından küreselleşme, ve çevirinin erek kültür olgusu olduğu savıyla çevirinin bağlantısı ele alınmıştır. Yabancı dillere çeviri programlarının yapıları, işleyişleri bu programlara ilişkin belgeler üzerinden incelenmiş, programların çalışmalarına ilişkin sayısal veriler gerek daha önce yapılmış bibliyografya çalışmaları değerlendirilerek, gerekse yeni bibliyografik veriler sunularak ortaya konmuş; uygulamaların kamu diplomasisi çerçevesindeki program amaçlarıyla ne derece koşutluk taşıdığı üzerine değerlendirmelerde bulunulmuş ve programların kültür politikaları, küreselleşme, çevirinin erek kültür ürünü olduğu savı ve iktidar ilişkileri açısından konumlandıkları yer tartışılmıştır. Araştırmada ağırlık, Türkiye'nin kültür politikaları, Türkçeden yabancı dillere çeviriler ve TEDA Programı'ndadır. Bununla birlikte Almanya başta olmak üzere Kanada ve ABD'nin çeviri programları da karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada yabancı dillere çeviri destek programları kapsamında ortaya konan kaynak kültürü yurtdışında tanıtma amacına ulaşılmasının, kürelleşmenin getirdiği metalaşma ve kültür ürünlerinin birörnekleşmesi; ayrıca çevirinin büyük oranda erek kültürde gerçekleşen bir süreç olduğu gerçeği göz önünde bulundurulduğunda güçleştiği sonucuna varılmıştır. Bu sorunların aşılması için, erek kültürde yer alan eyleyenlerle daha yakın işbirliği içinde olmak ve çeviri sürecine ilişkin kontrol mekanizmalarını arttırıp geribildirimler alınmasını sağlamak, programların daha sağlıklı işlemesini sağlayabilecek adımlardır.
Özet (Çeviri)
The relationship between ideology and translation can be traced back to colonialism and be observed in various recent translation phenomena. Grant programs of translation into foreign languages, which are important examples of public diplomacy cannot be understood without taking power relations and cultural politics into account either. Moreover, since these programs aim to promote culture on an international level, it is substantial to evaluate them by taking the concept of globalisation into consideration. In this respect, this study firstly analysed the relationship between translation, ideology and cultural politics. Next, it explored the relationship between translation and globalisation. After that, various data concerning translation programs were obtained both by examining bibliographic data from previous studies, and by carrying out bibliographic research within the framework of this study. Furthermore, to what extent goals set by programs within the scope of public diplomacy were reached, and the state of programs in light of globalisation and power relations were considered. The main focus was on the cultural politics of Turkey and on the TEDA Program. However, translation programs of Germany, Canada and USA were examined comparatively as well. It was concluded that achieving the aim of promoting the source culture abroad is difficult for translation programs due to the commodification and standardization of cultural products through globalisation as well as the position of translations as facts of target culture. In order to hinder these problems, collaboration with target culture agents should be increased, and control mechanisms about the translation process should be developed.
Benzer Tezler
- From minority writer to Turkish exemplar: How Elif Shafak was consecrated for the Arab reader
Azınlık yazarlığından Türk örneğine: Elif Şafak'ın Arap okur için kutsanması
SARE RABİA ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıBoğaziçi ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞULE DEMİRKOL ERTÜRK
- Sounding the people: Populist logic and music politics in Early Republican Türkiye (1923-1952)
Halkı seslendirmek: Erken Cumhuriyet Türkiye'sinde popülist mantık ve müzik siyaseti (1923-1952)
GÖKHAN PARLAKTAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA BELMA OĞUL
- Çeviride kültürel dönemeç ve ideoloji: Gullıver's Travels ve Darkness at Noon romanlarının çevirilerinden örneklerle dönem ideolojilerinin edebi çevirilere yansımaları
The cultural turn and ideology in translation: Reflections of period ideologies in literary translations through the examples of Gulliver's Travels and Darkness at Noon
SERAP IŞIK
Doktora
Türkçe
2025
Mütercim-TercümanlıkSakarya ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞABAN KÖKTÜRK
- The effects of cultural affinity/distance on the translation of postcolonial literature: Salman Rushdie's Shame
Kültürel yakınlık/uzaklığın sömürgecilik sonrası edebiyat çevirisine etkileri: Salman Rushdie'nin ?Utanç?ı
SEZEN ERGİN ZENGİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2010
Mütercim-TercümanlıkHacettepe ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ELİF ERSÖZLÜ
- 1950 ve 1960'lı yıllarda Türkiye'de çeviri çizgi roman yayıncılığı: Ceylan yayınları
Publishing of translated comics in Türkiye around 1950s and 1960s: Ceylan publishing house
MERVE ENGİN KURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mütercim-TercümanlıkEge ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHU SELİN ERKUL YAĞCI