Muhammed Rızâ Âgehî'nin Firdevsü'l-İkbâl'i [100b-200a] (giriş, transkripsiyonlu metin, dil-yazım özellikleri, dizin-sözlük)
Muhammed Rızâ Âgehî?s Firdevsü?l-İkbâl [100b-200a] (introduction, text with transcription, language-dictation features, index-vocabulary)
- Tez No: 289388
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MÜNEVVER TEKCAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Türk Dili ve Edebiyatı, Linguistics, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Çağatayca, Hive Hanlığı tarihi, dilbilgisi, sözlük-dizin, Agehi, Edebiyat, Eski Türkçe, Firdevsü`l-İkbal, Türk edebiyatı, Çağatay edebiyatı, Çeviriyazı, Chagatay Language, The history of Khiva Dynasty, grammer, vocabulary-index, Agehi, Grammar, Literature, Old Turkish, Firdevsu`l-İkbal, Turkish literature, Chagatay literature, Transcription
- Yıl: 2011
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, klasik Çağatay edebî dilinin son döneminde, Şîr Muhammed Mîrâb Mûnis ile onun halefi ve yeğeni Mu?ammed Rı?? Âgehî tarafından yazılan Firdevsü'l-İ?bâl'in 100b-200a arasındaki varağıyla ilgilidir. Bu dil, 15. yüzyıldan itibaren Orta Asya'da Türk dilinin en büyük temsilcisi olmuştur. Muhammed Rızâ Âgehî'nin Firdevsü'l-İkbâl'i [100b-200a] (Giriş, Transkripsiyonlu Metin, Dil-Yazım Özellikleri, Dizin-Sözlük) adlı çalışmanın dört amacı vardır: Yazma eserin transkripsiyonlu metnini ortaya çıkarmak, dil özelliklerini incelemek, söz varlığını belirlemek, böylece bu eserin Türk dili, edebiyatı ve tarihi açısından önemini ortaya koymak. Bu çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Çağatay edebiyatı, dili ve Orta Asya tarih yazıcılığı geleneği hakkında tarihsel bilgilerle eserin müelliflerinin yaşamı ve Firdevsü'l-İkb?l'le ilgili temel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde eserin yazım ve dil özellikleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde, Firdevsü'l-İkb?l'in transkripsiyonlu metni verilmiş, metnin kuruluşunda İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nde bulunan T 82 numaralı nüsha temel alınmış ve bu nüsha, Yuri Bregel'in Leningrad'da bulunan ve 571a ve E6 nüshalarını karşılaştırarak oluşturduğu matbû neşir ve Taşkent'te bulunan 821/1 numaralı yazma nüsha ile karşılaştırılmış, farklılıklar dipnotta gösterilmiştir. Dördüncü bölümde, eserde geçen Arapça ve Farsça ibare, metin ve ayetlerin Türkçe çevirileriyle şiir vezinlerinin kalıpları verilmiştir. Beşinci bölümde metnin sözlük ve dilbilgisel dizini verilmiştir. Dizin, Reşit Rahmeti Arat'ın Kutadgu Bilig adlı eserindeki dil bilgisi sıralama esas alınarak oluşturulmuştur. Altıncı bölümde metinde geçen özel kişi, yer ve topluluk adları ayrı başlıklar altında gösterilmiştir. Tezin sonunda metnin tıpkıbasımından örnekler verilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study concerns with the folios 100b-200a of Firdevsü?l-İ?bâl written by Şîr Muhammed Mîrâb Mûnis, and his successor and nephew Muhammed Rı?? Âgehî in the last period of classical Chagatay literary language. This language has been the major candidate of Turkish Language in Central Asia since 15th century. The study with the title of Muhammed Rızâ Âgehî?s Firdevsü?l-İkbâl [100b-200a] (Introduction, Text with Transcription, Language-Dictation Features, Index-Vocabulary) has four main purposes: Revealing the exact transcription of the manuscript, investigating its language and dictation features, seting the vocabulary of work and demonstarating the importence of this work for Turkish language, literature and history. This study consists of six chapters. In the introduction part, it is given a brief historical information about Chagatay literature and language, and tradition of historiography in Central Asia as well as basic knowledges about Firdevsü?l-İ?b?l and its writers. In the second chapter, language and dictation features of the work are examined. In the third chapter, the text is established not only by transcribing concerned folios between 100b-200a in the hand-written copy of Firdevsü?l-İkb?l in İstanbul University Library registered with the number T 82, but also by comparing that copy with two counterparts of Firdevsü?l-İkb?l, the manuscript 821/1 in Tashkent and a critical edition in a printed form prepared by Yuri Bregel based on two manuscripts with the registration numbers 571a and E6 in Leningrad. Differences and wrong or missing parts in the texts are also shown by using footnotes. In the fourth chapter, Turkish translations of the expressions, passages or verses in Arabic and Persian and meter patterns in poetries are given in order. Fifth chapter includes a dictionary and grammatical index based on Reşit Rahmeti Arat?s Kutadgu Bilig. In the last chapter, all special names of personalities, places and social groups mentioned in the text are shown in separeted lists. At the end of the thesis, some copied folios of Firdevsü?l-İkb?l T 82 are added.
Benzer Tezler
- Mustafa İbni Muhammed Ankaravi Yasin suresi tefsiri
Başlık çevirisi yok
NADİDE GÜRBÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
- Amme cüz'ü tefsiri -Mustafa bin Muhammed- (varak no: 111 b-121 a/143 a-154 b)
Başlık çevirisi yok
ÖZCAN TABAKLAR
- Analysis and simulation of chopper-controlled DC motors as periodically time-varying systems
Başlık çevirisi yok
TALAT KILCI
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiDOÇ. DR. MUHAMMED KÖKSAL