Türkiye'nin güvenlik algılamaları açısından 1979 İslam Devrimi sonrası İran dış politikası
Iran?s foreign policy in Post-1979 Revolution on the perspective of Turkey?s security perceptions
- Tez No: 277417
- Danışmanlar: PROF. DR. İDRİS BAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Enerji, Enerji güvenliği, Güvenlik, Güvenlik politikaları, Türk dış politikası, Türkiye, Uluslararası güvenlik, Uluslararası politika, İran, İran Devrimi, Energy, Energy security, Security, Security policies, Turkish foreign policy, Turkey, International security, International policy, Iran, Iran Revolution
- Yıl: 2010
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Polis Akademisi
- Enstitü: Güvenlik Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye ve İran Orta Doğu'nun iki büyük ve önemli gücü konumunda olup, rekabet ve denge düzleminde şekillenen uzun bir ikili ilişkiler geçmişine sahiptir. Rekabet ekseninde şekillenen ikili ilişkiler ise, güvenlik olgusunu ön plana çıkarmaktadır. 1979 İslam Devrimi'nden günümüze uzanan süreçte İran'ın bölgede oynamakta olduğu rol, nükleer program konusunda uluslararası toplumla yaşadığı kriz, dünya enerji piyasasında sahip olduğu ağırlık gibi unsurlar İran dış politikasının yakından takip edilmesini gerekli kılmaktadır.Bu çalışmada, Türkiye'nin güvenlik algılamaları perspektifinden 1979 İslam Devrimi sonrasında İran'ın izlemekte olduğu dış politika ele alınmıştır. Bu bağlamda; Türkiye'yle İran arasındaki karşılıklı rejim sorunları, Şii jeopolitiği tartışmaları, İran'ın silahlanma faaliyetleri ve nükleer programı, Türkiye'nin enerji güvenliğinde İran'ın rolü ele alınacaktır.1979 Devrimi sonrasında Türkiye açısından tehdit olarak algılanan rejim ihracı politikası 1990'ların sonunda terk edilmiş, ancak İran'ın Batı'dan algıladığı karşı devrim korkusu devam etmekte, karmaşık nüfus yapısı ve etkin iç muhalefet bu korkuyu beslemektedir. İran Orta Asya politikasında ise, rejim ihracı yaklaşımı yerine ekonomik ve kültürel unsurları ön plana çıkarırken, bölgede korkulduğu gibi İran etkisi artmamıştır.2003 Irak Savaşı sonrasında gündeme gelen Şii jeopolitiği söylemi, dini ve siyasi bir temele dayanmakla birlikte, bölgede İran etkisini azaltmak için kullanılan bilinçli bir söylemdir. Ancak, İran'ın bu yolla bölgede etkisini arttırması, Türkiye'nin manevra ve etki alanını daraltabilecektir.1960'larda ABD tarafından başlatılan İran nükleer programı, 1979 Devrimi sonrası nükleer silah elde edebileceği endişesiyle engellenmeye çalışılmakta, ancak İran nükleer faaliyetleriyle birlikte silahlanma çabalarına da hız vermektedir. Olası bir ABD askeri müdahalesi ise Türkiye açısından büyük kayıpları da beraberinde getirebilecektir.İran sahip olduğu büyük enerji kaynaklarıyla, stratejik enerji kartını son dönemde etkin bir şekilde kullanmaktadır. Türkiye'nin enerji politikalarında çok önemli bir role sahip olan İran'ın yaşadığı nükleer kriz, Türkiye'nin enerji güvenliğini olumsuz etkileyebilecektir.
Özet (Çeviri)
Turkey and Iran, two influential and significant powers in Middle East, have a long history of bilateral relations that was shaped by the basis of competition and balance. This strategic balance has created and featured the ?security? dimension of the relations. Iran?s role in its region since the 1979 Revolution, its significance in global energy markets, nuclear crisis and struggle with the international community necessitate to follow Iranian foreign policy closely.In this study, Iranian foreign policy since 1979 Revolution on the perspective of Turkey?s security perceptions will be evaluated. In this framework; reciprocal regime challenges, Shiite geopolitics discussions, Iran?s armament program: missiles and nuclear weaponization and the role of Iran in Turkey?s energy security will be discussed.Iran?s aim of exporting the Islamic regime towards Turkey was left in late 1990s. But Iran perceives a serious counter-revolution threat by international community in particular the USA, complex ethnical structure and active movement of inside opposition raise this threat for Iranian regime. Also Iranian policy towards Middle East was shaped in direction of economic and cultural terms, instead of religious and ideological views and Iranian effect remained limited in the region on the contrary.Shiite geopolitics expression, raised after 2003 Iraqi war, reflects a deliberate approach to limit Iranian politically and strategically. However, the extension of Iranian sphere of influence, whether based on Shiite geopolitics or not, will contain Turkey?s influence.Iranian nuclear program, started by the USA in 1960s, have been tried to ban by the international community because of the nuclear weaponization threat since 1979 Revolution. However Iran follows up its own route and the possibility of USA?s military intervention towards Iran increases day by day. The possible intervention will profoundly harm Turkey.Iran efficiently uses its energy leverage thanks to great energy resources. Iran has a very significant position in Turkey?s energy policies and current nuclear crisis will negatively affects Turkey?s energy security.
Benzer Tezler
- Türkiye ve Rusya'nın dış politikadaki güvenlik yaklaşımlarının sosyo-politik mukayesesi (2000-2021)
A socio-political comparison of the security approaches in foreign policy of Turkey and Russia (2000-2021)
AHMET ÖZKAN
Doktora
Türkçe
2022
Siyasal Bilimlerİstanbul Medeniyet ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET NOHUTÇU
- Soğuk Savaş sonrası Türkiye'nin güvenlik algılamasında NATO ve Kıbrıs etkisi
The role of NATO and Cyprus in Turkey's post-Cold War therat perception
KAHRAMAN KARAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerAltınbaş ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TOLGA DEMİRYOL
- Soğuk savaş sonrası dönemde Türkiye`nin değişen güvenlik politikaları çerçevesinde Türkiye-İsrail stratejik yakınlaşması
Turkey-Israel strategic re-approachment in the context of Turkey`s changing security policies in the post-cold war era
BÜLENT SARPER AĞIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Uluslararası İlişkilerEge ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TANJU TOSUN
- Soğuk Savaş sonrası Orta Asya'nın yeniden yapılanmasının Türkiye'nin güvenlik stratejilerine yansımaları
The restructuring progress in Central Asia during post Cold War effects on strategy of Turkish securities
GÖKHAN BAYRAKTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Uluslararası İlişkilerHarp Akademileri KomutanlığıStrateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET TAŞAĞIL
- AB entegre sınır yönetiminin Türkiye'nin sınır güvenliğine etkisi ve yeniden yapılandırma çalışmaları
The effect of EU integrated border management on Turkey's border security and the reconfiguration practices
İBRAHİM UĞUR SAVAŞERİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Uluslararası İlişkilerHarp Akademileri KomutanlığıUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FUAT AKSU