Roma Hukuku'nda yardımcı şahsı seçmede kusur nedeniyle sözleşmeden doğan sorumluluk (Culpa in eligendo)
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 25720
- Danışmanlar: PROF. DR. BELGİN ERDOĞMUŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Roma hukuku, Sorumluluk, Roman law, Responsibility
- Yıl: 1993
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
-2- adeaini hedefleyen sözleşmelerde (kira, ariyet, rehin vb.) kabul edilmiş alan bu sorumluluk ölçütünün uygulanmasıyla bir kimsenin vermekle yükümlü olduğu şeye. hakimiyeti altında bu_ lunan veya çalıştırdığı kimselerin verdiği zararlardan sorum_ lu tutulmasının zorunlu olduğu ileri sürülmüştür. Kanımızca custodia kusursuz sorumluluk anlamında bir so_ rumluluk ölçütü değil, nezaret ve ihtimam borcunu ve bu bor_ cun yerine getirilmemesinden doğan sorumluluğu ifade etmekte_ dir. Bu nedenle yardımcı şahısların fiillerinden sorumluluğun dayanağı kusursuz sorumluluk anlamında kabul edilen custodia olamaz. Metinler incelendiğinde bazı hallerde tarafların sözleş_ melere getirdikleri özel şartlarla yardımcıların fiillerinden sorumlu olmayı kabul ettikleri görülmektedir (D.19.2,30.4; 0.19,2.30,2; D.19.2.11,4; 0.7,1,65 pr.). Ayrıca praetor edic_ « tüm'lan ile bazı özel sözleşmelerde kusur sorumluluğunun uy_ gulanması halinde alacaklıların büyük zarara uğrayacakları göz önünde tutularak kusursuz sorumluluğun varlığı kabul e_ dilmistir. Praetor'larin tanıdığı in factum ve ex racepta da_ valarla borçlunun kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın ao_ rumlu tutulacağı ve ancak bazı özel durumlarda <vie maiar, exceptia Labeaniana) sorumluluktan kurtulabileceği kabul e_ dilmistir. Bu durumda ortaya çıkan sorumluluk sözleşmeden de_ ğil edictum'dan (kanundan) doğmaktadır (D.4,9,5,1; 0.4,9.3,1; D.44,7,5,6). özel sözleşme hükümleri ile veya edictum'lara dayanılarak yardımcıların zarar veren fiillerinden ötürü ku_-Cf~ da mutlak bir kusur sorumluluğu prensibinin uygulanması sa_ kıncalar doğurmuştur. Bu nedenle praatar'lar tarafından edic_ tum'larla bazı özel sözleşmelerde borçlunun kusursuz sorum_ lu olacağı kuralı getirilmiştir (Gemicilerin, hancıların ve ahırcıların sorumluluğu) Bunun dışında kalan hallerde ise ku_ aursuz sorumluluklar ya tarafların anlaşması ile kabul edil_ mis veya kusursuz sorumluluk kuralına istisnalar getirilerek özellikle bir tarafın yararının daha fazla olduğu durumlarda utilitaa ilkesinden yararlanılarak borçlunun doğrudan doğruya yardımcılarının fiillerinden sorumlu olacağı kabul edilmiş_ tir. Ancak bu özel durumlarla sınırlı kalmış ve genel kural haline gelememiştir. Kural olarak bir kimse yardımcısının za_ rar veren fiillerinden ötürü ancak onu seçmede, gözetmede ve talimat vermede kusurlu olması halinde (culpa in eligendo, cuatodiando, inatruando) sözleşmeden dolayı sorumlu olacak_ tır.“.. YÜKSEKÖ?RETiM KURT1: --. ”,,-,,,, r._,.-2- adeaini hedefleyen sözleşmelerde (kira, ariyet, rehin vb.) kabul edilmiş alan bu sorumluluk ölçütünün uygulanmasıyla bir kimsenin vermekle yükümlü olduğu şeye. hakimiyeti altında bu_ lunan veya çalıştırdığı kimselerin verdiği zararlardan sorum_ lu tutulmasının zorunlu olduğu ileri sürülmüştür. Kanımızca custodia kusursuz sorumluluk anlamında bir so_ rumluluk ölçütü değil, nezaret ve ihtimam borcunu ve bu bor_ cun yerine getirilmemesinden doğan sorumluluğu ifade etmekte_ dir. Bu nedenle yardımcı şahısların fiillerinden sorumluluğun dayanağı kusursuz sorumluluk anlamında kabul edilen custodia olamaz. Metinler incelendiğinde bazı hallerde tarafların sözleş_ melere getirdikleri özel şartlarla yardımcıların fiillerinden sorumlu olmayı kabul ettikleri görülmektedir (D.19.2,30.4; 0.19,2.30,2; D.19.2.11,4; 0.7,1,65 pr.). Ayrıca praetor edic_ « tüm'lan ile bazı özel sözleşmelerde kusur sorumluluğunun uy_ gulanması halinde alacaklıların büyük zarara uğrayacakları göz önünde tutularak kusursuz sorumluluğun varlığı kabul e_ dilmistir. Praetor'larin tanıdığı in factum ve ex racepta da_ valarla borçlunun kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın ao_ rumlu tutulacağı ve ancak bazı özel durumlarda <vie maiar, exceptia Labeaniana) sorumluluktan kurtulabileceği kabul e_ dilmistir. Bu durumda ortaya çıkan sorumluluk sözleşmeden de_ ğil edictum'dan (kanundan) doğmaktadır (D.4,9,5,1; 0.4,9.3,1; D.44,7,5,6). özel sözleşme hükümleri ile veya edictum'lara dayanılarak yardımcıların zarar veren fiillerinden ötürü ku_-Cf~ da mutlak bir kusur sorumluluğu prensibinin uygulanması sa_ kıncalar doğurmuştur. Bu nedenle praatar'lar tarafından edic_ tum'larla bazı özel sözleşmelerde borçlunun kusursuz sorum_ lu olacağı kuralı getirilmiştir (Gemicilerin, hancıların ve ahırcıların sorumluluğu) Bunun dışında kalan hallerde ise ku_ aursuz sorumluluklar ya tarafların anlaşması ile kabul edil_ mis veya kusursuz sorumluluk kuralına istisnalar getirilerek özellikle bir tarafın yararının daha fazla olduğu durumlarda utilitaa ilkesinden yararlanılarak borçlunun doğrudan doğruya yardımcılarının fiillerinden sorumlu olacağı kabul edilmiş_ tir. Ancak bu özel durumlarla sınırlı kalmış ve genel kural haline gelememiştir. Kural olarak bir kimse yardımcısının za_ rar veren fiillerinden ötürü ancak onu seçmede, gözetmede ve talimat vermede kusurlu olması halinde (culpa in eligendo, cuatodiando, inatruando) sözleşmeden dolayı sorumlu olacak_ tır.“.. YÜKSEKÖ?RETiM KURT1: --. ”,,-,,,, r._,.
Özet (Çeviri)
Özet çevirisi mevcut değil.
Benzer Tezler
- Roma Hukuku'nda Lex Rhodia de Iactu çerçevesinde müşterek avarya kurumu
Başlık çevirisi yok
MEHTAP ÜNAN
- Roma Hukuku'nda iniuria ve çağdaş Türk Hukuku'nda kişilik hakkının korunması
Başlık çevirisi yok
ERKAN KÜÇÜKGÜNGÖR
- Roma Hukuku'nda varolmayan bir borcun ifası nedeniyle sebebsiz zenginleşme (condictio in debiti)
Başlık çevirisi yok
A. NADİ GÜNAL
- Roma Hukuku'nda ve Türk Hukuku'nda hizmet akdi
Employment contracts in Roman Law and Turkish Law
Z. SELDAĞ CEYLAN GÜNEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
HukukAnkara ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZCAN KARADENİZ ÇELEBİCAN