Alışveriş merkezlerinin gelişimi sınıflandırılması ve tasarımını etkileyen faktörler
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 24839
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZİYA GÜRLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Alışveriş merkezleri, Tasarım, Shopping centers, Design
- Yıl: 1992
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Alış-veriş insanlığın en eski sosyal eylemlerinden birisidir.Toplumsal birlikteliğin ve kollektif yaşamın vazgeçilmez unsuru olan bu eylem,para kavramı oluşuncaya kadar değiş-tokuş yoluyla varlık göstermiş,paranın bulunmasıyla da daha değişik boyutlar kazanarak bir süre sonra organize mekân ve yapılara gereksinim duymuştur. Alış-veriş eyleminin içinde geliştiği mekân ve yapılar sanayi devrimine kadar genellikle organize olmamış,gruplaşmamış bir görünüm sergilerken, sanayi devrimi sonrası daha komplike görünüşler kazanmıştır. Sanayi devrimi ve kentleşme sonucu yalnız sos¬ yal yapı değil,fiziksel yapıda da radikal değişimler gözlenmiştir. Hızlı kentleşme sonucu bazı fonksiyonlar kent merkezindeki yoğunluklarını kaybederken,bazı fonksiyonlar da aksine merkezde yoğunlaşmaya başlamıştır. Alış-veriş eylemi ve bu eylemin içinde geliştiği yapılar,ticaret yapıları bunların başında gelir. Konunun gelişmekte olan ülkelerde güncelliği,çalışmayı ele aldıran başlıca etkenlerden birisidir. Sorunun çözümünde izlenecek yol ise konunun kaynağına inmek ve bu süreç içinde soruri yaratabilecek olumsuz gelişimleri henüz gerçekleşmeden önleyebilmek olmalıdır.Bu nedenle bu çalışmada alışveriş kavramı,gelişimi,bu eylemin geliştiği mekân ve yapılar incelenmiş,günümüze kadar getirilen tarihi gelişim çizgisinde bir sınıflandırma yapılmış, modern alış-veriş merkezlerinin tasarlanma evreleri ve tasarımını etkileyen faktörler irdelenerek,doğru işleyen bir merkezin hangi kriterlere göre tasarlanması gerektiği gözler önüne serilmiştir. VIBu çalışma üç bölümden oluşmuş ve sonuç bölümünde de daha önceki bölümlerin genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Bölüm I Çalışmanın ilk bölümünde genel tanıtım, kavramlar ve tarihçeye yer verilmiştir.Sosyal bir eylem olan alış-verişin,insanlık tarihi kadar eski olduğu vurgulanarak,ilk bölümlerde bu eylemin gelişimi ele alınmış ve tarihin en eski kavimlerinde alış¬ verişin değiş-tokuşla başladığı belirtilmiştir.Paranın bulunmasıyla daha değişik bir boyut kazanan alışveriş eyleminin organize olarak mekân ve yapılara ihtiyaç duyduğu zamanlara kadar gelindikten sonra tarihin ilk çağlarından günümüze kadar geçen zaman diliminde alış-veriş mekân ve yapılarının gelişimi incelenmiştir.Çeşitli kültürlerde ticarete sah¬ ne olan mekânlar ve yapılar örneklerle sunulmuştur.Çalışmanın içinde geçen geleneksel Türk ticaret mekân ve yapıları da kelime kökeni,işlev ve yapılanma özellikleri ve örnekleriyle incelenmiştir. Sanayi devrimi sonrası alış-veriş eyleminin sektör haline gelişine değinilerek,bu dönem alış-veriş endüstrisinin gelişimi Avrupa'da,Amerika'da ve Türkiye'de (Cumhuriyet sonrası Türkiye'sinde) olmak üzere daha ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Bölüm II Bu bölümde. Alış-veriş merkezlerinin sınıflandırılması. Alış-veriş merkezi tasarlama evreleri adı altında iki alt başlık incelenmiştir.ilk kısımda değişik kriterlere göre incelenen tüm alış-veriş birimleri özelliklerine - göre adlar almış ve aralarındaki farklar ortaya konmuştur.Bu tür bir sınıflandırma,üçüncü bölümde incelenecek olan“merkez”lerin diğer alış-veriş birimlerinden olan farkını ortaya koymak yoluyla,ileride ortaya çıkması muhte - VIImel bir kavram kargaşasını da önlemiş olmaktadır. Buraya kadar olan bölümlerde alış-veriş merkezlerinin tarihçesi incelenip,hangi tür alış-veriş birimlerinin hangi adlar altında faaliyet gösterdiği ortaya konmak yoluyla bir sınıflandırma yapılmış¬ tır. Bundan sonraki bölümde incelenecek olan“Alış¬ veriş Merkezlerinin Tasarımını Etkileyen Faktörler”bölümüne geçmeden önce alış-veriş merkezi tasarlama evrelerine bir göz atmanın yararlı olacağı düşüncesiyle,bu konuya da değinilmiştir.Alış-veriş merkezi kurma düşüncesinden,mimari plân oluşumuna kadar geçen süre,bu alt başlıkta incelenmiştir. Bölüm III Çalışmanın ana temasını ortaya koyması nedeniyle üzerinde daha çok yoğunlaşılan bu bölümde alışveriş merkezlerinin tasarımını etkileyen faktörler irdelenmiştir.Bu başlık altında:. Yer seçimi ve plânlaması. Müşteriye sunulan kolaylık ve konfor. Yeterli otopark alanlarının ayrılması ve bu alanların düzenlenmesi. Yardımcı kullanımlar. Çevresel faktörlere uyum sağlama ve merkezin çevreye olan etkileri. Alış-veriş merkezlerinde görsel semboller ve iç- dış mekân düzeni. Geleceğe yönelik gelişim plânlaması ve diğer faktörler incelenmiştir.Bu konulara ilişkin yurt içi ve yurt dışından örnekler verilmiştir. Sonuç bölümünde ise tüm bölümlerin genel bir değerlendirilmesi yapılmış ve tasarımcının sorumlulukları irdelenmiştir. VIII
Özet (Çeviri)
SUMMARY Shopping is öne of the ancient activities of human“being.This activity,which is öne of the given up factors of comunity corporation and collective life,showed itself as exchange untill the money is foundfafter have begun to use the money in daily life,the dimensions of shopping is changed and also needed organized space and buildings. The space and the buildings,that shopping action is.; developed in,are not generally organized untill industries reform,after that they have more comp- licated forms.Urbanal change duetto industrialization and rapid urbanization will not affect only the social structure,but also the physical space. As the reason of rapid urbanization while some of the functions gradually losed their density in centrunı,the others have more density. Shopping acti- vity and multipurpose commercial and business buil¬ dings are the leader of these. Since this is an actuel problem is developing country,it is öne of the reasons that this sub- ject has been taken into consideration.The way för solving this problem is have to be research of oriğine of the subject and prevent the negative iraprovements which can be caused.Because of this reason,in this study,shopping conseption.its develo¬ ping and the building,which shopping activities are developed in,are investigated and during the re¬ search of the historical development of commercial activities are made a classification.While some of factors,which have affected on shopping center de- sign and period of design,investigated. The study has been presented in 3 chapters, the results have been presented in the conclusion section. Kmel bir kavram kargaşasını da önlemiş olmaktadır. Buraya kadar olan bölümlerde alış-veriş merkezle - rinin tarihçesi incelenip,hangi tür alış-veriş bi¬ rimlerinin hangi adlar altında faaliyet gösterdiği ortaya konmak yoluyla bir sınıflandırma yapılmış¬ tır. Bundan sonraki bölümde incelenecek olan ”Alış¬ veriş Merkezlerinin Tasarımını Etkileyen Faktörler“ bölümüne geçmeden önce alış-veriş merkezi tasarla¬ ma evrelerine bir göz atmanın yararlı olacağı dü¬ şüncesiyle,bu konuya da değinilmiştir.Alış-veriş mer¬ kezi kurma düşüncesinden,mimari plân oluşumuna ka¬ dar geçen süre,bu alt başlıkta incelenmiştir. Bölüm III Çalışmanın ana temasını ortaya koyması nedeniy¬ le üzerinde daha çok yoğunlaşılan bu bölümde alış¬ veriş merkezlerinin tasarımını etkileyen faktörler irdelenmiştir.Bu başlık altında:. Yer seçimi ve plânlaması. Müşteriye sunulan kolaylık ve konfor. Yeterli otopark alanlarının ayrılması ve bu a- lanların düzenlenmesi. Yardımcı kullanımlar. Çevresel faktörlere uyum sağlama ve merkezin çev reye olan etkileri. Alış-veriş merkezlerinde görsel semboller ve iç- dış mekân düzeni. Geleceğe yönelik gelişim plânlaması ve diğer faktörler incelenmiştir.Bu konulara iliş¬ kin yurt içi ve yurt dışından örnekler verilmiş¬ tir. Sonuç bölümünde ise tüm bölümlerin genel bir değerlendirilmesi yapılmış ve tasarımcının sorumlu¬ lukları irdelenmiştir. VIIISUMMARY Shopping is öne of the ancient activities of human ”being.This activity,which is öne of the given up factors of comunity corporation and collective life,showed itself as exchange untill the money is foundfafter have begun to use the money in daily life,the dimensions of shopping is changed and also needed organized space and buildings. The space and the buildings,that shopping action is.; developed in,are not generally organized untill industries reform,after that they have more comp- licated forms.Urbanal change duetto industrialization and rapid urbanization will not affect only the social structure,but also the physical space. As the reason of rapid urbanization while some of the functions gradually losed their density in centrunı,the others have more density. Shopping acti- vity and multipurpose commercial and business buil¬ dings are the leader of these. Since this is an actuel problem is developing country,it is öne of the reasons that this sub- ject has been taken into consideration.The way för solving this problem is have to be research of oriğine of the subject and prevent the negative iraprovements which can be caused.Because of this reason,in this study,shopping conseption.its develo¬ ping and the building,which shopping activities are developed in,are investigated and during the re¬ search of the historical development of commercial activities are made a classification.While some of factors,which have affected on shopping center de- sign and period of design,investigated. The study has been presented in 3 chapters, the results have been presented in the conclusion section. K
Benzer Tezler
- Ankara'daki alışveriş merkezlerinin gelişimi ile program ve tasarım kriterlerinin değişimi
The development of shoping centers in ankara and the changes of their programs and design criteria
ALİ KONUR
- İstanbul metropoliten alanında alışveriş mekanlarının dönüşümü ve yeni alışveriş merkezlerinin oluşumu (1839-1996)
Transformation of commercial areas and formation of shopping centers in greater municipality of İstanbul
HÜLYA BERKMEN YAKAR
Doktora
Türkçe
1999
Şehircilik ve Bölge PlanlamaYıldız Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMRE AYSU
- Butik tarzı alış veriş birimlerinde tasarım kriterlerinin değerlendirilmesi
A Research on designing concepts for boutique type stores
MELTEM YAPRAK ONARCAN
- İstanbul metropoliten alanında 1980 sonrası gelişen alışveriş merkezleri olguları
Facts about shopping centers emerged after 1980 in the İstanbul metropolitan area
METE EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Şehircilik ve Bölge PlanlamaYıldız Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN CENGİZ