Türkiye'de enflasyon ve dinamik bir analiz modeli (1970-1989)
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 21605
- Danışmanlar: PROF. DR. HİKMET İYİDİKER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Aghevli and Khan modeli, Ekonometrik analiz, Enflasyon, Aghevli and Khan model, Econometric analysis, Inflation
- Yıl: 1991
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
1970' 1 i yılların ortalarına doQru ham petrol fiyatının 6 kat civarında artmasına paralel olarak Batı Ekonomilerinde fiyat istikrarı bozulmuş,“yeni ”bir enflasyon fırtınası tüm ekonomileri sarsmaya başlamıştır» 1970 yılında“A 9» 51 alan enflasyon oranı sürekli artarak 1980 yılında Toptan Eşya. Fiyat İndeks i ne göre CîTO) ”A 90 «3, GSMH. ı Kin ı Deflator ün e göre (DîE) % 103» S gibi mal ; ı mum düzeye çıkmıştır, 24 Ocak 1980 yılında Ekonomik İstikrar programının yürürlüğe girmesiyle üç yıl içinde“A 28 ”“İare kadar gerileyen enflasyon aranı ”1984-1989 döneminde yeniden yükselme eğilimine girmiştir» Enflasyon, 1970-89 yılları arasında Türkiye Ekonomisinin en önemli sorunlarından biri olmuştur » 4.“İd!:: îaQ 1 r ger düşeyinin sürekli alarak yükselmesi veya paranın delerinin sürekli d üs me s id i r ”“ E§er bir mal veya mal gurubunun fiyatlarındaki artış fiyatlar genel düşeyinin sürekli olarak yükselmesine yal açmıyorsa bu durum enflasyon olarak tanımlanamaz., Fiyat art ıslarının sürek 1 i 1 ik kazanması e n f 1 a s y a n i s t s ü r e c e girildiğini gösterir» Bir e k ana m i enflasyon sarmalına girdikten sonra kurtulması oldukça zordur. Uzun yıllar enflasyonist süreci yaşamış toplumlarda pek çak ekonomi k-sasyal tahribatlar oluşmaktadır» Enflasyonun sınıflandırılması çeşitli kriterlere göre yapılmaktadır» Bunlar söyle sıralanmaktadır s - Piyasa mekanizmasının işleyişine göre s Açık veya gizli enflasyon» - Fiyat artışlarının büyüklüğüne göre s Sürünen, 1 1 ıml ı veya h i peren f 1 asyon.« - Enflasyon beklentisine göre s Beklenen ya da beklenmeyen enflasyon» - Enflasyonun nedenlerine göre s Talep enflasyonu, maliyet eflasyonu ve yapısal enflasyon» Literatürde üzerinde ençok tartışılan konu enflasyonun nedenleri olmuştur » Bir ekonomide toplam talebin toplam arzdan fazla olması nedeniyle oluşan fiyat artışlarına talep en f 1 asyon u den i 1 mek ted i r. ücret artışları, faiz oranlarının yükselmesi, yada döviz fiyatlarının artması, girdi maliyetlerinde bir artışa neden oluyorsa» bu şekilde oluşan zincirleme fiyat artışlarına maliyet enflasyonu, adı verilir. Nüfus artışı, emeg”in ver inil i 1 ig“ indeki düşüklük v.b.gibi e k o n o m i n in y a p ı s a 1 s o r u n 1 a r ı n d a n k a y n a k i a n a n fi y a t artışlarına ise yapısal enflasyon denilmektedir,, bağlamaktadır. Zira Klasiklere göre, ekonomi tam istihdam düzeyinde ve paranın dolaşım hızı sabit varsa yıldızından, para anındaki bir artış Miktar Teorisi gereğince fiyatlar genel düşeyini arttıracaktır, P.y = M.V Keynesyen Teori isa ekonominin eksik istihdam düzeyinde iken para arsındaki bir artışın efektif talebi u.y&r&.r3.k istihdamı arttıracağını» fiyatlar genel düzeyini etki lemiyeceÇj in i savunmaktadır. Ancak ekonomi tam istihdam düzeyine ulaştıktan sonra efektif talebin toplam arzı aşması durumunda ”enflasyon ist açık“ oluşmaktadır» Bu açık fiyatlar genel düzeyinin yükselmesine neden olmaktadır. Yani Keynesci Teoriye göre para arzı arttın İmadan da efektif talep arttırılacağına göre enflasyonun tek nedeni para arzı artışları deçji.ldir.Monetarist; (Parasal) Görüş iss, Klasik Miktar Teorisi içinde yer a 1 an ekonominin tam is t i h d a m d ü z e y i n d e? v e p a r a n in dolaşım hızının sabit olduğu varsayımlarını terk ederek, reel para talebinin (yada paranın dolaşıra hızının) ”istikrarlı“ olduğu va ekonominin belli bir ”doğal issizlik oranı“ içinde dengede olduğu varsayımını kabul etmiştir» olgu olup, tek kaynağı para arşı art ıslar id 1 r ”Si rö i maliyetlerindeki artışlar para arzının artmasına yal açtığı takdirde enflasyona yol açacaktır» A;:;: Gelişmiş ülkelerde kail İsınma va sanayileşme amacıyla devlet kamu harcamalarını arttırmakta, ancak çeşitli o k a n o mik,sosyal ve siyasal n e d s n 1 s rle kamu g e 1 i r 1 e r i a.y n 1 oranda artt 1 r 1 lamamaktad 1 r, Böylece bütçe açıkları cîusmekta, bütçe açıkları ise“açık finansman”adı verilen Merkez Bankacı kaynaklarıyla (emisyon) karşılanmaktadır» Bu enf lasyon u çalışmada AGHEVLI & KHAM tarafından AGU'lerdeki olayının nedenlerini açıklamak amacıyla geliştirilen parasal model Türkiye Ekonomisinin 1970-39 d ö n e m i n e u y g u lan m 1 s 1 1 r » i 963 yılından sonra Türkiye Ekonomisinde“Planlı Kalkınma”ilkesi benimsenmiş olup, her biri beş yıllık olmak üzere 5 Kalkınma. Planı uygulanmıştır. Halen Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planı yürürlükte bulunmaktadır » 1980 yılına kadar egemen olan iktisat politikalarına“İthal İkameci Kalkınma Strata j i s i ”3.d ı ve r i 1 mek ted i t-“ Oysa 1 980 y ılından son ra bu. politikalar terk edilerek Türkiye Ekonomisinin dış piyasalara entegrasyonu ve serbest piyasa ekonomisinin yerleştirilmesi amaç 1 an m 1 ş 1 1 r.k 11 h a l î k a m e S: i Po l i t i k a l ar T ü r k i y e 'n i n san a y i l s ş m e s i n d e çok önemli bir işlevi yerine getirmiş almasına karşın,pek çak yapısal ekonomik sorunun oluşmasına yal açmıştır.Bu yapısal sorunların enflasyona etkileri şöyle özetlenebilir s -Aşırı korumacılığın yarattığı eksik rekabet ortamında, oligopolcü bir piyasa ya.pn.si oluşmuş, dolayısıyla girdi fiyatlarındaki herhangi bir art iş,üret içiler tarafından sabit kar marjını bozmamak için doğrudan ürün fiyatlarına yan s 1t11mı ş11 r. -Döv i 2 darboğazının, ara malları ithalatını z D r l a ş 11 r m a s ı n e d e n i y l s ü r e t i m < a r ;.:) y e t e r s i z l i Q i oluşmuştur. Dış p iyasala.rd.aki küçük oranlı fiyat artışları daha büyük oranda zincirleme fiyat artışlarına yol açmıştır» -KiT'lerin düşük fiyatlardan sanayi k e; s imine girdi sağlama işlevi ve tarıma uygulanan sübvansiyonla.!-, büyük boyutlu bütçe açıklarının oluşmasına yol açmıştır,, 1970-B9 döneminde GSMH cari fiyatlarla 1154.9 kat;, 1963 sabit fiyatlarıyla 2,5 kat artmışt ı r»Ayn ı. dönemde -toptan eşya fiyatları 331.B kat, GSMH Zımni Deflatörüne göre fiyatlar 459 kat a r-i: mı ş t j. r. D«r Para Arzı (MI'' 577,4 kat, Gen i. s Far:?. Ar?::i <M2) 1113.3 kat artmıştir.Para Arşının kaynağını oluşturan Parasal Taban ise aynı dönemde 592 kat artmıştir.Top lam Merkez Bankası Kredileri 459.9 kat artarken,Merkez Bankası tarafından kamu kesimine açılan kredilerdeki artış 480.5 kat, özel kesime açılan kredilerdeki artış ise 434.2 kat olmuştur. Açık Finansman Politikasının kaynağını oluşturan Merkez Bankasının Hazineye Kısa Vadeli Avans Kredileri, 1970-89 döneminde 582.8 kat, KîT Kredileri isa 357.2 kat artış göstermişt ir. Konsolide Bütçe Harcamaları cari fiyatlarla. 1970- 89 döneminde 1176.3 kat artarken, Kamu Belirlerinin ancak 955.9 kat arttığı görülmektedir. Kamu harcamalarının '.:amu gelirlerinden daha fazla artması bütçe açıklarının her yıl daha da büyümesine yol açmıştır. 197*. yılında Bütçe Aç ı § ı/GSMH oranı % 2.93 iker, bu oran 1989 yılında % 4.1 düzeyine yü k salm i ş t i r,AGHEVLÎ & KHAN Modelinin, Türkiye Ekonomisinin 1970-89 dönemi yıllık verileri kullanılarak üç Aşamalı Enküçük Kareler Yöntemiyle elde edilen regrasyon sonuçları aşaÇjıda veri lmişt ir. Fiyat lar Genel Düzeyi olarak Î.T.O Toptan Eşya Fiyat İndeksi ve Dar Para Arzı <M1) kullanılmıştır» Ln Pt = 6.226 - 0.899 Ln yt.+. 0.482 tt - 0.329 Ln(M/P) + Ln MI (4.727) (-2.32) (3.308) (-2.045) t -t Ln M t = Ln m + 0.483 + 0.826 Ln S t - 0.051 Ln Rt + 0.123 Ln Et (10.6) (31.6) (-13.96) (4,46) Ln Gt = -5.279 + 0.887 (Ln yt + Ln Pt) + 0.112 Ln G (.-4.808) (5.175) (0.653) t-1 Ln Rt -. -4.729 + 0.770 (Ln yt + Ln Pt) + 0.229 Ln R (-6.83.4) (7.463) (2.228) t- i 't - 0,. 9 Ln Pt -t- 0. 1 ît İÇSEL DEĞİŞKENLER Pt s Fiyatlar Genel Düzeyi Gt i Nominal Kamu. Harcamaları Rt s Nominal Kamu Gelirleri M t s Para arzı.«t s Enflasyon Bekleyişleri DIŞSAL DEĞİŞKENLER yt s Reel GSMH m s Para çarpanı Et s Ht - Gt + Rt!< a m u H a r c: a in a 1 a r ı n ı n fiyat. k cs n.-, K a m u Gel i r 1 s r :L n :i, n u y u m s i. a r 1 1 s f i. y a 1 1 a r ı a r 1 1 1 r m a k t.3, : a r n u g e 1 i r i a r i k a m u h a r c a m a 1 a r 1 n a USU.;”X. (.l...,..., !,. ^.
Özet (Çeviri)
Özet çevirisi mevcut değil.
Benzer Tezler
- Klasik ve Keynesgil talep enflasyonu teorileri
Başlık çevirisi yok
EKREM DÖNEK
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Ekonomiİstanbul Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRİ ERDOĞAN ALKİN
- Türkiye ekonomisinde kamu iktisadi teşebbüslerinin önemi ve kamu iktisadi teşebbüslerinin özelleştirilmesi
Başlık çevirisi yok
DENİZ ÖZUSLU
- Bankacılıkta risk ve sermaye, sermaye yeterliliğinin ölçülmesinde bir model denemesi“performans analizi”
Başlık çevirisi yok
EKREM KESKİN
- Vektör otoregressif modeller üzerine bir inceleme
An Investigation on vector autoregressive models
NEZİR KÖSE
- Sigorta işletmelerinde mali yeterlilik analizi ve Türk sigorta sektöründe bir uygulama örneği (Bayındır Hayat Sigorta A.Ş.)
Solvency analysis in the insurence corporations and a research study in the Turkish insurance industry
SERHAT YANIK