Osmanlı Devleti'nde şeyhülislamlık kurumu
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 20943
- Danışmanlar: PROF.DR. AHMET MUMCU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Şeyhülislamlık, Ottoman State, Şeyhulislam
- Yıl: 1992
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Anadolu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
-Q-ZET Osmanlı devletinde, adalet örgütünün içerisinde bulunan mahkemelerin başında yer alan kadılar ve İstanbul'un dışındaki kaza ve nahiyelerde fetva vermekle görevli müftüler, şeyhülislâmlık makamına yardımcı kurumlar olarak çalışmışlardır. Osmanlı devletinde ilk olarak Fatih devrinden sonra, ortaya çıktığı tahmin edilen şeyhülislâmlık makamının, bu tarihten itibaren devlet teşkilâtı içerisinde oynadığı rol büyük olmuştur. Savaş, barış, antlaşmalar, siyaseten kati vb. önemli devlet işlerinde şeyhülislâmlardan fetva alınma sı gereği duyulmuştur. Ayrıca XVI.yüzyılın ortalarından itibaren ilmiye teşkilâtının üyelerinden olan kadı, müftü ve müderrislerin atamaları görevi sadrazamlardan alınarak şeyhülislâmlara bırakılmıştır. Aynı yüzyıl içerisinde şeyhülislâmlık görevine getirilen kimselerin son derece bilgili ve yetenekli olmaları makamın önemini iyice arttırmış tır. Bununla birlikte bu dönemde devlet işlerinde oynadıkları önemli role rağmen şeyhülislâmlar, Divan-ı Hümayun i- çer isinde asıl üye olarak yer alamamışlardır. III. Selim zamanından (1789-180?) itibaren siyasi organlar içerisinde de görülmeye başlayan şeyhülislâmlar, bu dönemde oluşturulan Meşveret Meclisleri 'ne üye olarak girmişlerdir. 1 1. Mahmut devrinde meydana getirilen Meclis~i Vükelâ 'ya da kabul edilen şeyhülislâmların, ıslahat dönemi (1789-1876) ile birlikte siyasi yetkileri arttığı söz konusu olmuşsa da gerçekte bu makam giderek padişahların kontrolü altına girmiştir. Yine ıslahat döneminde şeyhülislâmların şeriat mahkemeleri üzerindeki yetkileri sınırlanmış, eğitimalanında da. sadece medreselerin sorumluluğu kendilerine verilmiştir. Ayraca bu dönemde şeyhülislâmlık kurumunda yeni mali düzenlemelere de gidilmiştir» Tanzimat döneminde modernleşme ile birlikte devlet kurumlarında meydana gelen değişiklikler., dinin devlet yapısı üzerindeki etkinliğine yeni boyutlar kazandırmıştır»
Özet (Çeviri)
SUHMARY in the Ottornan Empire., Kadis who were the Judges of the Courts in the Justice organisation and müfties whose Job was to g ive fetvas districts and sub-distr iç t used to represent and work tor the Şeyhülislâm. The institution of Şeyhülislâm was appeared for the first time in the Ottoman Empire af ter the rea of Mehmet II and af ter that time it played a majör role in the Ottoman Empire adminis-tration. For example it was necessary to get fetva from Şeyhülislâm for many of the state affairs suç h as declaration of war, making peace» signing of accords, approval of executions e.t.c. Un ti l the m id of the 16** Century, the appointments of Kadis»müfties and müderris were done by the grand Vezir, af ter that their became duty of the Şeyhülislâm, in the same century, this institution became knowledges and abili- ties of the Şeyhülislâm infîuenced the people around them. Although they played very important role in the administra- tion, they were not the principal members of the members of the Imperial Council <Divan-1 Hümayun). Af ter the era of Sel im î 11 (İ 789-1807), Şeyhû l islâms became to involve more in the political institutions of the administration and became members in the meşveret Meclis established at this era» They were accepted to the Counc i l of Ministers es¬ tablished at the era of Mahmut II. Although it seems that the political power of the Şeyhû l islâms increased during the period of reforme, they were increasingly controlleri bythe Sultans. in this period, they lost part of their autho- rities on the Shari'a mahkeme and became responsible only för the medreses in the state education. Also in this peri¬ od new financial regulations on the institution were bro~ ught. în this period of Tanzimat, along with the moderni- zation in the state institutions, the effects of the reli- gion on the state changed also»
Benzer Tezler
- Osmanlı Devleti'nde Tanzimat sonrası şeyhülislamlık kurumu
After the Tanzimat the office of sheikh-ul Islam in the Ottoman State
ESRA YAKUT
- Hilafet mücadelerinin, İslam tarihinda ve Osmanlı İmparatorluğu'nda toplumsal yapıdaki izdüşümü: Seyyid ve Şerifler
Başlık çevirisi yok
RÜYA KILIÇ
- 19. asır başlarına kadar Osmanlı Devleti`nde şeyhülislamlık
The Office of şeyhulislam in the Ottoman state until the begining of 19. century
MURAT AKGÜNDÜZ
Doktora
Türkçe
1999
DinMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİT BALTACI
- Osmanlı Devleti`nde şer`itemyiz kurumları Fetvahane-i Ali, Meclis-i Tetkikat-ı Şer`iyye ve Mahkeme-i Temyiz-i Şer`iyye Dairesi
Başlık çevirisi yok
İLHAMİ YURDAKUL