Klasik Osmanlı Türkçesi devresinde -sA morfemiyle kurulan cümleler üzerinde bir inceleme
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 1938
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MERTOL TULUM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 1987
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
^ ÖZET Bu çalışmada klasik Osmanlıca devrinden seçilen dört eserdeki -sA morfemiyle kurulmuş cümlelerin hususiyetleri a- na hatlarıyla incelenmiştir. İncelediğimiz metinlerde -sA morfemi fiil tabanları na ve isim fiiline gelerek; a) daha çok bir yardımcı cümlenin yükleminin kurulu şunda yer almakta, böylece birleşik cümlelerin teşkilinde kul lanılmaktadır; b) edat fonkoiyonundaki bir kısım kelimelerde kalıp laşmış hâlde kullanılmaktadır; c) dilek ifadesiyle basit cümle yükleminde kullanılmak tadır; d)“...-sa gerek”kalıbı hâlinde ihtimal ifade eden bir kip gibi kullanılmaktadır. Eunlardan en yaygın olarak kullanılanı yardımcı cümle sinin yüklemi -sA morfeminden müteşekkil birleşik cümledir. Bu yardımcı cümlelerden basıları bir yardımcı cümle ve bunun gramatikal olarak ba£lı olduğu bir ana cümleden meydana gelmektedirler. Bunlar“basit şartlı birleşik cümle ler”ciye adlandırılmışlardır.^ Bir takım birleşik cümlelerde ise birden fazla -sA morfemi almış yardımcı cümle vardır. Bunlardan ana cümlenin yüklemiyle gramer ve mana yönünden doğrudan alâkalı olanı, son yardımcı cümledir. Bu tür birleşik cümleler“zincirleme şart cümleleri”diye isimlendirilmiştir. Yardımcı ve ana cümlesi nin kuruluşu daha kompleks bir vaziyet arz edenler“girişik şart cümlelerâ”diye isimlendirilmiştir. -sA mörfemiyle kurulan yardımcı cümlelerle bunların bağlı oldukları ana cümleler arasındaki zaman ilişkilerinin incelenmesi neticesinde, şart ifade eden birleşik cümlele rin % 70' inde yardımcı cümle yüklemi'1T“dil e k^fart kipi”ekilolan -âk marfemiyle kurulduğu görülmüştür. Şart ifade eden birle şik cümlelerin % 70 'inde ana cümle yüklemi geniş zaman kipin- dedir. Bu da farazî bir ifadeye dajanan şart yardımcı cümle sinin karşılığının hâl 'i ve âti'yi içine alan geniş zaman içeriainde gerçekleşebilir olmasıyla alâkalıdır. -sâ mörfemiyle kurulan yardımcı cümle 1 erkana cümleleri karşısındaki ifade hususiyetleri ve fonksiyonları da incelen miştir. Buna göre bu yardımcı cümleler ve bağlı oldukları ana cümleler şart, karşıt lama, karşılaştırma ve sebep-netice gibi muhteiif ipadelerie bir birine bağlanmaktadır. -sâ morfemli yardımcı cümleler fonksiyonları bakı mından bağlı oldukları ana cümlelerin faili, nesnesi.zaman tamlayıcısı, hâl tamlayıcısı ve yer tamlayıcısı durumunda bulunmakta, bir kısım edatlaşmış veya edat fonksiyonundaki yapılar bağlayıcı olarak kullanılabilmektedir, T. C. Yükseköğretim Kurulu Dokümantasyon Merkezi
Özet (Çeviri)
Özet çevirisi mevcut değil.
Benzer Tezler
- Osmanlı medeniyetini besleyen kültür merkezleri -edebi açıdan- (XI. asırdan XVI. asrın sonuna kadar Türk edebiyatı ve Fars edebiyatının münasebetleri)
The Cultural centers supporting the Ottoman civilization (The relations between the Turkish and persian literature of the 11 th century by the 16 th century)
AHMET KARTAL
Doktora
Türkçe
1999
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiEski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA İSEN
- Tatar şair ve yazarı Abdullah Tukay`ın eserlerinden seçmeler ve bunlardaki dil özellikleri
The Selections from Tatar poet and writen Abdullah Tukay and their language specialities
MUSTAFA AKBAŞ
- "Şeyh Süleyman Efendi-i Buhari Lügat-ı Çağatay ve Türki-i Osmani (Cild-i evvel) adlı eserin transkripsiyonu
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİN DURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
Türk Dili ve EdebiyatıTrakya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. VAHİT TÜRK
- Kanun-name (Fatih'ten I. Selim'e kadar)
Law-text (From Fatih to I. Selim)
GAMZE KARGI
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
TarihMersin ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZAFER ÖNLER
- Mirkatü`l-Cihad (dil incelemesi-metin-dizin) (2 cilt)
Başlık çevirisi yok
ALİ AKAR
Doktora
Türkçe
1997
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURİ YÜCE
- Üsküplü divan şairleri
Başlık çevirisi yok
HANİFE YAKUP
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA İSEN