Alman dilinde tanımlık kavramı ve işlevi
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 18498
- Danışmanlar: DOÇ.DR. ŞEYDA OZİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Alman Dili ve Edebiyatı, German Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Almanca, Metin dil bilim, Tanımlık betimlemeleri, German, Text linguistics, Article description
- Yıl: 1992
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
5. ÇALIŞMADAN ÇIKARTILAN SONUÇLAR VE ÖZET Çalışmamızın başında diller arasındaki yapısal farklılıkların yabancı dilin öğrenilmesinde büyük zorluklar doğurduğunu söyledik. Bu zorluklardan biri de, Türk dilinde Almancadaki biçimiyle görülmediğini kabul ettiğimiz tanımlıkların Almanca öğrenmek isteyen Türkler için hiç de kolay kavranabilecek bir dilsel yapı olmadığı ve çoğu zaman da yanlış kullanıldığıdır. Çalışmanın ikinci bölümünde geleneksel ve yapısalcı dilbilgilerinde tanımlıkların ne şekilde ele alındığı, tarihsel bir çizgiye mümkün olduğunca bağlı kalınarak oldukça ayrıntılı bir biçimde gösterilmiş ve örneklenmiştir. Böylece tanımlığın, eski Almancada sadece adın cinsini gösteren, sonraları da adın yanında, adın halini ve sayısını gösteren bir öğe olmaktan çıkıp, tümce içinde ve nihayet metin içinde önemli görevler yüklendiği izlenmiştir. Sözünü ettiğimiz bu dilbilgilerinde belirli ve belirsiz tanımlığın adı verilmişse de, tanımlıksız kullanım bir biçimbirim olarak kabul edilmediğinden adlandırılmamıştır. Ancak Vater'den itibaren (Brinkmann, Engel, Weinrich) sıfır tanımlığın da varlığı kabul edilmiştir. Yine Vater ile tanımlığın sadece adın yanında bulunan bir öğe değil de, bir sözcük türü olduğu saptanmış, bu sınıfın belirleyici özelliklerinden dolayı aynı belirleyici özelliklere sahip“dieser, mein, kein”gibi sözcükler de Engel tarafından tanımlık 104sayılabilmiştir. Temelde biçim açısından Almancada üç birim saptanmıştır» 1)der, die, das « belirli 2)ein, eine, ein « belirsiz 3)O- sıfır tanımlık Bu arada bir ön koşulu vurgulamak gerekir. Tanımlıkları doğru kullanmak öncelikle ada ait olan tanımlımın doğru olarak bilinmesine ve eğer belli bir hal ile kullanılacaksa o hal ile hangi biçimi alacağının öğrenilmiş olmasına bağlıdır. Almancada adların belirli mij belirsiz mi olduklarını göstermenin en kolay yolu tanımlığı değiştirmektir. Das Zimmer ı Belirli (hangisi olduğu önceden bilinen, belli oda, o oda) Ein Zimmer : Belirsiz (herhangi bir oda, önceden tanınmayan oda) Ancak, /ein/ kullanımında iki işlev arasında seçim yapmak durumunda kalınır. /ein/ harhangi bir, rastgele anlamına gelebileceği gibi, sayı da gösterir. Hangi işlevin ağır bastığını bulmak için, dönüştürüm yöntemine başvururuz:“leh muB mir einen Regenschirm kaufen, meinen alten Regenschirm habe ich irgendwo vergessen”. Bu cümlede bir şemsiye satın alacaksam da önemli olan sayı değil“herhangi bir”işlevidir. Çünkü alacağım“şemsiyemin nitelikleri belli değil”,“ein”i kaldırıp yerine /zwei/ ya da /drei/ koyamayız. 105Oysa alttaki cümlede durum değişiyor,“Wir sind zu dritt, und draulîen regnet es, ein Regenschirm wird uns aile nicht schützen, wir brauchen drei Regenschirme”. Burada /ein/ı kaldırıp yerine /zwei/ koyabiliriz, çünkü belli ki üç kişiye bir şemsiye sayı olarak yeterli değildir. Yani burada /ein/nın işlevi açıkça sayı göstermektir. Ne var ki /ein/ bazen daha başka bir işlev de yüklenebilir.“Bin Zimmer sollte gemütlich sein”. Burada kastedilen ne yalnızca sayı, ne de herhangi bir işlevidir. Kastedilen /ODA/ kavramıdır. Odayı oda yapan rahat olması özelliğidir. Dolayısıyle işlevler alanında yeni bir öğe daha ortaya çıkıyor: genelgeçerlik.,ya da kavramlaştırma. Kavramlaştırma Almancada /ein/ ile sağlandığı gibi /der/ ile de sağlanabilir.“Das Leben ist schön”ya da“Das Leben ist kurz”. dediğimizde kastedilen şu ya da bu kişinin belli ömrü değil, genel olarak tüm insanların yaşamı, yani yaşam kavramıdır. Yine Almancada, bazen tanımlığı tümden atmak ve genel geçerlilik/kavramlaştırma işlevini bu yolla aktarmak mümkündür. Bu kullanıma özellikle atasözlerinde ve deyimlerde rastlarız, Örnek:Übung macht den Meister. Bu açıklamalara bakarak şöyle diyebiliriz. Almancada bir adı tanımlamak demek, o adın belirli mi, belirsiz mi, bir tane mi, (sayı) yoksa kavram mı 106olduğunu göstermek demektir. Bu saydığımız tamamlayıcı işlev kategorilerini dışa vurabilmek için» tanımlık dediğimiz birimleri kullanırız, ya da kullanmayız (der, ein, 0 ). Bu verilerle şöyle bir çizelge ortaya çıkarıyoruz. <47> Bu çizelgedeki verilere göre işlevi doğru yorumlayabilmek için bağlamı ve konumu bilmemiz gerekir. Bu da bizi tanımlıkları Weinrich'in de gösterdiği gibi metin düzeyinde ele almamız gereğine yönlendirmelidir. Uygulama bölümünde değindiğimiz gibi, yapısalcı yöntemle tanımlık biçimbirimini işlevi bakımından tam olarak kavramak mümkün gözükmemekte, ancak metindilbilimsel yaklaşımla bu sözcük sınıfının metin boyutunda yeri ve önemi ortaya çıkmaktadır. Buna göre: 1) Metindeki tanımlık dağılımı metnin hem gösterge, hem de bütün olarak yapısı açısından önemlidir. 2) Tanımlıklar, dinleyici ve okurun metnin dilsel göstergelerinin karşılıklı bağımlılığını anlamalarını sağlayan işaretlerdir. 47Erkman. F.A., 1991, S. 125 1073)±ki tür tanımlxk olduğundan işlevleri açısından ikili bir karşıtlık oluştururlar. 4)Metin, çizgisel bir yapı oluşturduğundan dinleyicinin ve okurun dikkatini yönlendirecek iki temel doğrultu vardır: a) ön gönderim (açıktan kapalıya, metin akışının aksine veya önbilgi düşündüren, belirli tanımlıkla sağlanan) b) Ard gönderim (kapalıdan açığa, metin akışı yönünde veya ard bilgi düşündüren, belirsiz tanımlıkla sağlanan) Bu doğrultuları gösteren belirli tanımlık okurun dikkatini önbilgiye, belirsiz tanımlık ise sonrada edilinecek bilgiye, yani ard bilgiye yönlendirir ve metin içinde belirli bir sisteme bağlı olarak dağılırlar. Bu bilgiler temelde üç şekilde çıkartılabilir ı a)dilsel bağlamdan, b)metin bağlamından, c)dilin şifresinden, yani gizli ortak dilden. Bütün bu verileri gözönünde bulundurursak tanımlıkların metindilbilgisel bakış açısıyla, yani metin boyutları içinde incelenecek şekilde öğrenciye verilmesi daha yararlı olacaktır. Çalışmamızın“Almanca öğrenen Türk öğrencilerin Tanımlık KullanımındaKarşılaştıkları Güçlükler”bölümünde (48) Marmara üniversitesi öğrencilerine uyguladığımız alıştırmalardan da çıkardığımız sonuçlara göre anadili Türkçe olan öğrenciler. Almanca tanımlık kullanımında birçok güçlüklerle karşılaşmaktadırlar. Geleneksel ve yapısalcı anlayışla hazırlanan alıştırmalar öğrencilerin yanlışlarını bir ölçüde azaltabiliyorsa da, cümle sınırı içinde kaldığından öğrenci, tanımlık kullanımı ve işlevini yeterli bir biçimde kavrayıp doğru kullanımlara ulaşamamaktadır. öğrenci ancak metindilbilimsel yöntemlerle hazırlanan alıştırmalar ve açıklamalarla tanımlıkların işlevini daha kolay kavrayacaktır. Ayrıca, tanımlıkların bu yöntemle incelenmesi sonucu elde ettiği bilgilerle öğrenci karşılaştığı metinlerde daha kolay çözümleme ve üretme olanağını da elde edebilecektir. 48Bakınız Çalışmamız 4. Bölüm 109
Özet (Çeviri)
Özet çevirisi mevcut değil.
Benzer Tezler
- Optimal control approach for the solution of electromagnetic inverse scattering problems
Elektromagnetik ters saçınım problemlerinde optimal kontrol yaklaşımı
MEHMET ÖNDER
Doktora
İngilizce
1993
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiElektrik ve Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KUZUOĞLU
- Şeyyad Hamza Mi`rac-name
Başlık çevirisi yok
GÜLTEN FEŞEL GÜZELIŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
1996
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiEski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
PROF. DR. METİN AKAR
- Zugehörigkeitsproblematik der Türkischen minderheitsliteratur in der Deutschen sprache
Alman dilinde yazılmış Türk edebiyatının ait oluş sorunu
METİN GÜLEL
Yüksek Lisans
Almanca
2000
Alman Dili ve EdebiyatıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAYRİYE SEBÜKTEKİN
- Das Bild der türkischen Migrantenkinder in der deutschsprachigen Kinderliteratur
Başlık çevirisi yok
BİNNAZ BAYTEKİN
- Das Türkenbild in Deutschsprachigen“Newen Zeitungen”aus der ersten halfte des 16. jahrhunderts
16. yüzyılın birinci yarısında Alman dilinde yayımlanmış olan“Newe Zeitungen”adlı belgelerle Türk imgesi
NEVİDE AKPINAR DELLAL