Türkçe - Türkmence bilgisayarlı çeviri sistemi
A Turkish - Turkmen machine translation system
- Tez No: 182996
- Danışmanlar: YRD. DOÇ. DR. CEMAL KÖSE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Computer Engineering and Computer Science and Control
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2006
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu yüksek lisans tez çalışmasında, yapıları birbirine yakın olan Türkiye Türkçe'si ileTürkmenistan Türkmence'si arasında, bilgisayarlı çeviri sistemini geliştirilmiştir. Geliştirilen busistem Türkçe ve Türkmence konuşan insanların birbirleri ile Internet aracılığıyla iletişimkurabilmeleri olanağını da sunmaktadır. Türkçe ve Türkmence ortak kökenli, yani aynı dil ailesineaittir. Türkiye Türkçe'si ile Türkmenistan Türkmence'si ortak kökenli diller olmalarına rağmen,morfolojik olarak bazı farklılıkları vardır. Türk dilleri dilbilgisel düzenlerine göre bitişimli(eklemli) dil grubuna girdiğinden, bir ad yada eylem kökünden, değişik yapım ekleriyle çeşitlikavramları karşılayan yeni sözcükler türetilebilir. Ayrıca, çekim ekleri bir ad veya eylem köküneeklenerek de kelimenin farklı durumlarını belirten yeni sözcüklerde türetilebilir. Yakın dillerarasında çeviri sistemi geliştirmek, birbirine yakın olmayan dillere nazaran kolaydır. Yapısalolarak birbirine yakın diller için geliştirilen çeviri sistemleri, çoğu zaman anlamsal ve sözdizimianalizi yapmadan, bazı çeviri kuralları ve morfolojik analiz yöntemleri kullanarak yeterli düzeydeçeviri yapabilmektedir. Böylece, yakın diller arasında çeviri sistemlerini geliştirmek için daha azçaba göstermek yeterli olacaktır.Geliştirilen sistem ilk olarak Türkçe veya Türkmence cümleyi alır ve bütün kelimelerimorfolojik olarak ayrıştırır. Böylece kelimeler morfolojik olarak eklere ve köklere ayrılmış olur.Köklere ve eklere göre, hedef dildeki sözlükten uygun kök ve ekler seçilerek kelime kelime çevirigerçekleştirilir. Son olarak, hedef dile çevrilen kökleri ve ekleri birleştirerek süreç tamamlanır.çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
This paper describes the details of a machine translation system for Turkish-Turkmenchat. The machine translation system is developed to provide a web based chat medium forTurkish and Turkmen speaking people. Turkish and Turkmen languages are closely related butthey have rather complex morphotactics. Machine translation between closely related languages iseasier than translation between languages that are not closely related. Thus, less effort needed todevelop a translation system between closely related languages because many parts of relatedlanguages such as grammars and vocabularies are common. Hence, syntactic and semanticanalysis may not be necessary since the translation system makes morphological analysis most ofthe time. So, simple translation rules and context dependent bilingual dictionaries may besufficient for the translation. Turkish and Turkmen are agglutinative languages with respect toword structures formed by productive affixations of derivational and inflectional suffixes to rootwords. Therefore, different words can be constructed from roots and morphemes to describeobjects and concepts. Basically, the translation system takes a Turkish or Turkmen sentence andanalyses all the words morphologically. Then, it translates the root words and morphemes, andfinally generates the Turkish or Turkmen sentence morphologically. Most of the time the inputsentence is translated to at least one or more true output sentence. Finally, a context dependentdecision mechanism is employed to determine the true output sentences.
Benzer Tezler
- Akraba ve bitişken diller arasında bilgisayarlı çeviri için karma bir model
A hybrid model for machine translation between agglutinative and related languages
AHMET CÜNEYD TANTUĞ
Doktora
Türkçe
2007
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. EŞREF ADALI
- Sakarya ili ağızları
Dialects of the district of Sakarya
MUHARREM ÖÇALAN
Doktora
Türkçe
2004
DilbilimErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVZAT ÖZKAN
- Isı tekniği ile ilgili deneysel dataların bilgisayarla okutulması
Data acquistion and interfacing applications in the field of thermal sciences and fluid mechanics
NEDİM TÜRKMEN
- NMR kuantum bilgisayarlarında iki kutritlik bazı mantık kapılarının oluşturulması ve uygulamaları
Construction and application of some two qutrit logic gates for Nmr quantum computers
DENİZ TÜRKPENÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Fizik ve Fizik MühendisliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AZMİ GENÇTEN
- Veri duyarlı uygulamalarda veri bölümleme ve uzak girdi/çıktı yöntemlerinin karşılaştırılması
Comparison of data staging and remote I/O in data intensive applications
FATİH TÜRKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. VECDİ AYTAÇ