Kırsal peyzajda, ekolojik kriterlere göre alan kullanımı kararlarının saptanması - Bala devlet üretme çiftliği örneği
The determination of land use decisions in rural landscape according to ecological criteria: Bala state case study
- Tez No: 170336
- Danışmanlar: PROF.DR. MURAT ERTUĞRUL YAZGAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Arazi Değerlendirme, Kırsal Alan Kalkınma Planlaması, Arazi Uygunluk Sınıflandırması, Analitik Hiyerarşi Süresi, Coğrafi Bilgi Sistemleri.i
- Yıl: 2005
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Doktora Teri KIRSAL PEYZAJDA EKOLOJİK KRİTERLERE GÖRE ALAN KULLANİM KARARLARININ SAPTANMASI: BALA DEVLET ÜRETME ÇİFTLİĞİ ÖRNEĞİ Murat Güven TUĞAÇ Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı Danışmanı: Prof.Dr.Murat Ertuğrul YAZGAN Günümüzde dünya gündeminde en çok tartışılan konuların başında kırsal alanlardaki arazilerin yanlış kullanılmasının ortaya çıkarttığı sorunlar gelmektedir. Kıl olan doğal kaynakların kullanımında görülebilir kalkınma kavramının içerdiği esaslar doğrultusunda koruyucu bir biçimde hareket edilmelidir ve bu kaynaklar geliştirilmelidir. Bu sorumluluk tüm insanlar tarafından paylaşılmalıdır ancak on önemli görev bu kaynakların kullanım biçimine yön veren planlamacılara düşmektedir. Planlamacılar arazilerin yeteneğini özürlerini ve çeşitli kullanımlar altında göstereceği performansı inceleyerek, arazilerin şartlarına uygun kullanımları belirlemelidir. Bunun yapabilmesi için“alan kullanımı planlaması”gereklidir. Bu esaslar doğrultulunda“kırsal peyzajda ekolojik kriterlere göre alan kullanımının saptanması”başlıklı tez çalışması kapsamında, arazi kaynaklarına (toprak,arazi yapısı, iklim özellikleri vb. gibi) ilişkin verileri incelemek suretiyle kırsal peyzajda ekolojik kriterlere göre sürdürülebilir olan kullanım kararlarının saptanması amaçlanmış ve kırsak peyzajda arazi değerlendirme (AD) ve arazi kullanım planlaması (AKPL) konuları ele alınmıştır.Örnek alan olarak seçilen Bala Devlet Üretme Çiftliği (BDÜÇ) kapsamında ekolojik kriterler göz önünde bulundurularak, uygulanabilir alan kullanım tiplerinin ve araştırma alanı içerisindeki optimum konumlarının tespiti için AD ve AKPL çalışmaları yapılmıştır.Çalışma alanının potansiyellerinin değerlendirilmesi suretiyle çeşitli yatırım ve alan kullanımları için bir cazibe merkezi olarak düzenlenmesine çalışılmış ve BDÜÇ kapsamında geçekleştirilen AD ve AKPL çalışmalarında işletmenin doğal özelliklerinin en iyi şekilde değerlendirilmesi, tarım ve hayvancılığın geliştirilmesi, ekolojik dengenin ve çevrenin korunması ve kırsal nüfusun harekete geçirilmesiyle yeni iş sahalarının çıkması gibi unsurların gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir. Alanda geliştirilecek alan kullanım tiplerinin neler olduğuna belirlenmesi ve kırsal alanda olan kullanımı planlanmasının yapılabilmesi için uzman görüşleri, yerinde yapılan incelemeler ve literatür araştırması gibi çalışmalar yapılmış ve bunlar sonucunda arazi değerlendirme (AD) süresine alınacak alan kullanımı alternatifleri olarak“tarım,çayır-mera,rekresyon”belirlenmiştir. BDÜÇ 'te geliştirilmesi öngörülen“tarım,çayır-mera ve rekresyon ”alan kullanım tiplerinden, tarım ve mera kullanımları halihazırda yürütülen faaliyetler olmakla birlikte, alan kazandırılması hedeflenen“çevre duyarlı rekresyon ve turizm etkinlikleri”nde tür olarak tarım ve mera kullanımları ile bağdaşan“çiftlik turizmi”faaliyeti seçilmiş ve çalışma alanının geliştirilmesinde önemli bir araç olarak ele alınmıştır.Araştırma alanının özellikleri doğrultusunda yapılan bu değerlendirmenin doğruluğunun sınanması için BDÜÇ'te geliştirilmesi hedeflenen çiftlik turizmi faaliyetlerine olan eğilimin belirlenmesi amacıyla Ankara'da bir anket çalışması yapılmıştır..Bu çalışma araştırma alanında çiftlik turizmi sektörünün oluşturulması ve geliştirilmesinde sektörün sunacağı hizmeti satın alacak kitlenin ve taleplerinin belirlenmesi açısından da büyük önem taşımaktadır.Anket, Ankara kent halkının alternatif rekresyon ve turizm etkinliği olan çiftlik turizmi faaliyetlerine eğilimin olduğunu ve hemen BDÜÇ ve benzer yapıdaki işletmelerle karşılaşılabileceği sonucu ortaya çıkartılmıştır. Çalışma alanının potansiyellerinin değerlendirilmesinde araştırmada kullanılan yöntemlerde ana unsur, çalışma alanında yukarıda ifade edilen alan kullanım seçeneklerinin optimum konumlarının belirlenmesi olmuştur.Arazi değerlendirme (AD)süresince dahil edilerek alan kullanımlarının optimum konumlarının değerlendirilmesinde kullanılan kriterler uzman görüşleri alınarak ve literatür araştırması yapılarak tespit edilmiştir.Arazi uygunluğunun tespiti için alternatif kullanımlar bazında değerlendirmeye alınan arazi kriterlerinin (toprak, arazi yapım,iklim vb. kriterler) çok sayıda olması, yapılacak olan değerlendirmenin çok kriterli değerlendirme problemi olarak ortaya çıkmasına neden olmuştur.Kriterlerin değerlendirmelerinde çok kriterli karar problemlerinin çözümünde kullanılan ve matematiksel bir model olan Analitik Hiyerarşi Süresi (AHS) metodu kullanılmış ve CBS tekniklerinden de yararlanılarak elde edilen veriler değerlendirilerek haritalar oluşturulmuştur.Tez çalışması kapsamında farklı alternatif kullanımlar içim uygunluk kararlarının verilmesinde AHB ile CBS 'in bir arada ele alınması, karar destek yönteminin, arazi uygunluk haritalarının oluşturulmasında güçlü bir görüntüleme ve haritalama kapasitesi ile birleştirilmesini sağlamıştır. Arazinin kullanıcılar bazında değerlendirilmesinin yapılması aşamasında AHS'nin çalışma yönteminin gerekli kıldığı pek çok veri katmama, erişim sorunu CBS kullanarak çözümlenmiştir. Araştırmada arazi değerlendirme ve alan kullanım planlaması süreçlerinden elde edilen bulgulardan, alanda geliştirilmesi öngörülen çiftlik turizmi ve rekresyon, tarım ve meracılık gibi faaliyetlerin, kırsal alanda kaklınım süresini de beraberinde getirdiği anlaşılmıştır.Alan kullanama planları yerel şartları göz önüne alan bir biçimde hazırlanmalı ve yerel fiziki, ekonomik, sosyal, yasal ve kurumsal koşullar bir arada değerlendirilmelidir.Yukarıda ifade edilen tüm bu faaliyetlerin gerçekleşmesiyle tez çalışması kapsamında, maddi zarara uğramakta olan pek çok Devlet Üretme Çiftliği'nde uygulanabilecek bir model ortaya konulabileceği gösterilmiştir. 2005.212sayfa
Özet (Çeviri)
ABSTRACT PkD.Ttasis THE DETERMINATION OF LAND USE DECISIONS IN RURAL LANDSCAPE ACCORDlNOTOECOLOOrcALCRTtERIA: BALA STATE FARM CASE STUDY MiınıtOttrenTOÖAÇ Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Landscape Architecture Supervisor. Prof. Dr. Murat Ertuğral YAZCAN Today, the moat popster subject la the world agenda la Ilia problems «Addı arise Bom too wrong use of the landa In rural areas. Wdle using ılıoso «carca natural resources, people mast ad in o r»o<«tlvowaymtJıoiMitoiı^loaWtef<mcrtcııntEptliKluteand the resources must be improved. This responsibility nusl I» shared out by «bob human betas» but especially by the planners. Because ılnıplarmcjBeımiHmoıluHanoY canals the use of the hod. For doing these, tha bad use plrutnktg must be prepared m the dfreetieu of these prfoefplns. Is thfe“the oftejTjtfnauen of loai tıse Anusfoss in imal uuufscape ooeordrjig to ecaloglflai criteria”named study, ovoltrating tho data about land resources («oil bad structure, climate etc.) end so ueterrrtatton of the sustainable land uses according to ecological criteria «as aimed and“Innd Evaluation”(LE) and“Land Use Planning”(LUP) subjects «ere exonerated. For the ease study, Bab State Farm (BSF) was selected and the daernniration of applicable land use types and their optimum tocatlens In the working imattasdunoby UîaodU^mıttlaa UweaalmcdtoimrmvotheHtudynteanao attraction ocnter for load uses and inveotosaite making use of natural chanunerisnesofiâını loo good «ay, huptuvutg agricartura and animal lnudiandry, protecting uuvhuiuuenral» ecological balance end by pe^mgionv job eppei^^ To Idenufy the laud use types which were used fa the study nroafor r^epuing aland u» plan wMch can to allied fa iwolonaii; experts' opirdona were taken, teeat luvesugatloBS and Ihetautni searches «ere made, the land use alternatives which were inserted hi LE process were selected as“araTcnkure, pasturo and recreation”. In BSF, agriculture end pastaro uses are existing. ForonrrrorroernsensrllvoieererdlTO Boredueo to the study area. Iha“lamı tourism”was fa&etiut and seemed «s * Iin?fislaut tool for deven^ these ffraluatlons' rightness end to define me tendency to &nn toorism ectiviüea, a qu^stiontudre «as made in Ankara. This rpreiitatarra tras inrpertsrrl arni ft donanda. From the queslioruiairo ft was foutâ BSF and similar cstabHshroerss. m the study, tha main element of the method which was used to datennlnate the potentials of the study area was defining the opthnutn locations or the hrnd use ahernauves which were merraoTttdalwv&TIu) criteria udri& by taking experts' opinions and making htetaturo searches. For evaluating the land suitability, there were too many criteria (sell, land structure, chrnato etc.), so the evaluation was defiiral as a iimrU-aitaia evaluation n Hierarchy Frocess (AHP) method «Web b n tnathensaikal mtfbriusrihimdll-atuxiaiiccbknpwbkma-imsusaLByiimngais techniques maps were created from the collected data, ha the thesis snrdy, in the suHabilhy decisions for diileront alternative uses, OB and AHP proeesses were used all together. So, the decy on sum^m method was eoimcoled to strong mapplrç capacity hi land surtabrriry tnappfng activates. In land evahrasen for uses, &o accessing problem to many data layers which Is In the study, Irom the ihrdmgs which «ere colluded to üre LE and LUP processes h was understood that agrietilture and pasture activities and Gum tourism and recreation «ivWra whfch \vas foi^r^cd lo Improve Um area obuun a developmonl procera In the rural areas. As LU ptana bo orepared, local cronlllens must he token into roceunt and local pbysleal, economical, soda), legal, urstituu^nal connrttoiB roust be evaluate be ornoined m LUF sunSes. By o^wrg such acirvUcs m improved »îde» can be applied in many State Fam» wrAdtforarnaUriaitoss. 2005, 212 pages KEY WORDS. Land Evaluation, Rural Land Use Planning, Land Suitability OasslficnvtOR, Analytical Hierarchy Process, Geographical bu^rrnatinn Systems.
Benzer Tezler
- Ormangülü taksonlarının peyzaj mimarlığında değerlendirilmesi ve Rhododendron luteum Sweet'in değişik kültür ortamlarında yetiştirilmesi üzerine araştırmalar
A research on evaluation of rhododendron taxa in landscape architecture and propagation of Rhododendron luteum in various rooting medium
MÜBERRA PULATKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Peyzaj MimarlığıKaradeniz Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. MUSTAFA VAR
- Peyzaj değerlendirmesinde görsel canlandırma tekniklerinin kullanıcı tercihine etkileri
The effects of the visualization techniques on user preference in landscape assesment
AYÇA YEŞİM ÇAĞLAYAN KAPTANOĞLU
Doktora
Türkçe
2006
Peyzaj Mimarlığıİstanbul ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN UZUN
- Kırsal kesim kazalarında mortalite-morbidite çalışması
Başlık çevirisi yok
YILMAZ GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Kırsal alanların düzenlenmesinde ulaşım ağı planlamasına ilişkin araştırma
Başlık çevirisi yok
TURGUT ÖZDEMİR
- Kırsal alanın örgütlenmesinde köy kalkınma kooperatifleri ve İzmir örneği
Başlık çevirisi yok
TURAN ATILGAN