Edirne ili merkezindeki kadınlarda doğum sonrası depresyon tanılaması, risk analizleri ve yardım arama davranışları
Postpartum depression diagnosis in women in Edirne centrum, risk analysis and help seeking behaviour
- Tez No: 156346
- Danışmanlar: PROF.DR. SEMRA ERDOĞAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2004
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
7.0ZET Doğum sonrası dönem, annede oluşan fizyolojik değişikliklerin yanında ebeveynliğe geçişin yaşandığı, yeni rollerin ve sorumlulukların üstlenildiği bir dönemdir. Bu dönemde ebeveynler bebek bakımı vermek, yeni rolleri öğrenmek ve bebekle ilgili problemlerle başetmek zorundadırlar. Bu nedenle doğum sonrası dönem bazı duygusal sorunların ortaya çıkabileceği hassas bir dönem olarak değerlendirilmektedir. Bu duygusal sorunların en sık görüleni ve zorlayıcı olanı doğum sonrası depresyondur (DSD). Yapılan pek çok çalışmada DSD yaygınlığı %5-25 arasında bildirilmiştir. Annenin bebek bakımı ve diğer konularda yardım kaynaklarını kullanması DSD riskinin azaltılmasını ve annenin bu dönemi daha kolay geçirmesini destekleyecektir. Bu araştırma; doğum sonrası depresyonun görülme sıklığını ve etkileyen faktörleri belirlemek, bu faktörler ile yardım arama davranışları arasındaki ilişkiyi tanımlamak amacıyla tanımlayıcı ve metodolojik tipte planlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, Edirne il merkezindeki dokuz sağlık ocağına kayıtlı 0-12 ay arasında bebeği olan anneler arasından randomize örnekleme yöntemi ile seçilen 679 kişi alınmıştır (N=1530). Örnekleme, sağlık ocağına kayıtlı, en az okur yazar ve çalışmaya katılmaya istekli olan anneler alınmıştır. Araştırma verileri, anne ve yakınlarına özgü sosyo-demografik ve doğumsal özellikleri sorgulayan bilgi formu, Cox ve arkadaşları tarafından geliştirilen Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği ve May tarafından geliştirilen Yardım Arama Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırmanın istatistiksel analizinde; anneleri tanımlayıcı özellikleri değerlendirmek için sayı, yüzdelik, ortalama (standart sapma), tanımlayıcı özellikler ile ölçek alt boyut ilişkilerini değerlendirmek için student-t testi, manmidney-u testi, one way anova, kruskall-wallis varyans analizi, speaman korelasyon analizi, tukey HSD testleri, lojistik regresyon yöntemleri ve güvenirlik analizleri kullanılmıştır. V 100Araştırma grubunu yaş ortalaması 26.7 ± 5.4, çoğunluğu ilkokul mezunu (%80), eşi lise mezunu (%34.2) olan, herhangi bir işte çalışmayan (%74.7), ekonomik durumlarını“orta”olarak ifade eden (%60.5) ve çekirdek aile tipinde olan (%74.2) anneler oluşturmuştur. Annelerin çoğu (%55.1) ilk gebeliğini yaşamıştır. Sezeryanla doğum oranı yüksek bulunmuştur (%57.9). %3.1'nde ölü doğum, %1.3'nde ise doğumdan sonraki 1 ay içinde bebek kaybı saptanmıştır. Çoğu normal doğum ağırlığında olan bebeklerin yaklaşık yarısı (%51.8) erkek ve 7-12 ay arasında bulunmuştur (%48.7). Annelerde kronik hastalık öyküsü %10.6, psikiyatrik hastalık öyküsü % 19.4 bulunmuştur. Annelerin ifadelerine göre %64.8'nin gebelikleri planlı ve %76.3'ü bebek bakımında eşlerinden destek görmektedirler. Annelerin yaklaşık Vi'nün çocukluklarında anne ve/veya babadan uzun süre ayrı kalma öyküsü vardır. Annelerin çoğunluğu (%70) anne-eş-kayınvalide-kayınpeder ve arkadaş ilişkilerini“iyi”olarak tanımlamıştır. Bu araştırmada EPDS'ye göre doğum sonrası depresyon yaygınlığı kesme puanı 12 alındığında %25.6, 13 alındığında %21.3 olarak saptanmıştır. EPDS toplam puanına göre annelerin %16.6'sı orta depresyon, %21.4'ü ağır depresyon sınırlarında bulunmuştur. Bu çalışmada, kendi ve eş eğitimi düşük, eşleri işsiz ve ekonomik durumlarını kötü olarak belirten annelerin EPDS puan ortalaması diğer gruplara göre daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Üç ve üzerinde gebeliği olan, doğum aralığı az olan, bu gebeliğinden önce ölü doğum yapan, bu gebeliği planlı olmayan, gebeliklerinde bebekleri ile ilgili endişe duyduklarını belirten, gebeliğinde sigara kullanan, kendisinde ve eşinde psikiyatrik bir hastalık öyküsü tanımlayan, bağımsız karar alamayan, yeni role uyumda zorlanan, gebeliklerinde fiziksel görünümlerinin çirkinleştiğini düşünen, 11 yaşından önce anne ve babasından uzun süreli ayrı kalan, yakın çevresi ile ilişkilerini/paylaşımlarını“kötü”olarak tanımlayan, kız çocuğa ve 7-12 ay arasında bebeğe sahip olan annelerin EPDS puan ortalamaları diğer gruplara göre daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). EPDS puan ortalaması yükseldikçe anneler daha az yardım gereksinimi içinde olmuşlar ve sağlık kaynaklarını daha fazla, dinlenme ve destek kaynaklarını daha az 101kullanmışlardır (p<0.05). İleri yaşta ve eğitim düzeyi yüksek olan annelerin daha fazla yardım gereksinimi içinde oldukları ve eğitim düzeyi yüksek olan grubun yardım kaynaklarını daha fazla kullandığı bulunmuştur (p<0.05). Bir işi olan ve ekonomik durumlarını“iyi”olarak belirten, doğum aralığı iki yıl ve altında olan ve 0-1 ay arası bebeği olan annelerin de yardım kaynaklarını daha fazla kullandıkları bulunmuştur (p<0.05). Herhangi bir psikiyatrik hastalık öyküsü tanımlayan annelerin diğer gruba göre daha az yardım gereksinimi olduğu ve dinlenme kaynağını daha az kullandıkları bulunmuştur (p<0.05). Anneler, bebeklerinin bakımı ile ilgili sorunla karşılaştıkları zaman ya bir sağlık profesyoneline (%49.9) ya da yakın çevresinden birine (%44.8) başvurmaktadırlar. Bebek bakımı için yardım arayan ve sağlık profesyonellerini seçen annelerin hemen hepsi ebe ve hemşireyi tercih etmişlerdir (%91.2). Anneler, bebeklerinin sağlık problemleri ile ilgili bir sorunda ise çoğunlukta bir sağlık profesyoneline başvurmuşlardır. Özellikle bebeklerinin ciddi sağlık sorunlarında annelerin hemen hepsi (%98.1) yardım almak için hekimi seçmişlerdir. Bu çalışma, DSD'nin Edirne merkezi için önemli bir sağlık sorunu olduğunu ve özellikle sosyoekonomik ve kültürel düzeyi düşük olan, daha önce psikiyatrik hastalık geçiren ve sosyal ilişkileri yeterli olmayan annelerin doğum sonrası dönemde DSD erken tanı ve tedavisi yönünden daha dikkatli izlenmesi gerektiğini göstermiştir. Ayrıca Yardım Arama Ölçeğinin geçerlilik ve güvenirliği orta düzeyde bulunduğu için (r=0.48- 0.62) yeniden test edilmesi gerekli görülmüştür. 102
Özet (Çeviri)
8.SUMMARY Postpartum period is a transitional period of experiencig parenthhood and taking over new roles and new responsibilities besides psyhiological changes in mother. In this period parents have to give baby care, learn new roles and cope with problems about babies. For this reason postpartum period is evaluated to be a sensitive period in which some emotional problems can arise. The most common and compulsive one of these emotional problems is postpartum depression (PPD). In most researches the prevelance of PPD was reported between 5% and 25%. That the mother uses helping resources abouth baby care and other subjects will support the reduction of PPD risk and the mother to overcome this period easily. This descriptive and methodological study was planned to determine the incidence of postpartum depression and affecting factors and to define the relationship between these factors and help seeking behaviours. 679 people chosen according to random sample from the mothers who had 0-12 mounth old babies and registered to nine village clinics in Edirne provincial centre were included in the research sample (N=1530). Mothers who were literate and willing to participate in the study and registered in the village clinic were included in the sample. Research data were collected from information form which interrogates the mother and her relatives' socio-demographic and congenital structure, Edinburgh Postpartum Depression Scale developed by Cox and his colleagues and Help seeking Questionnaire developed by May. The number, the percentage, average for evaluation of the mothers' descriptive features, student-t test, mann-withney u test, one-way ANOVA, kruskal wallis variant analysis, spearman correlation analysis, tukey HSD test, logistics regression test and reliability analysis for the evaluation of the relationship between the descriptive features and scale subdimension were used in the statistical analysis of this research. 103Research group was composed of the mothers who were at the average age of 26.7±5.4, most of whom graduated from primary school (80%), whose husbands graduated from high school (34.2%), who didn't work (74.7%), who reported that their economical situation was average (60.5%) and who were in nuclear family types (74.2%). Most of the mothers experienced the first pregnancy (55.1%). It was found that the rate of cesearean section was high (57.9%). It was determined that 3.1% of them had still birth and 1.3% of them had the loss of babies in one month after birth. It was found that approximately half of the babies who were at normal birth weights were boys and 7-12 months old. It was found that chronical diseases were 10.6% and psychiatric diseases were 19.4% in mothers. According to the mothers' explanation, 64.8% of the pregnancies were planned and 76.3% of mothers took support from their husbands. Approximately lA of the mothers had a story abouth being seperate from their mothers and fathers in their childhood for a long time. Most of the mothers (70%) defined that mother, husband, mother-in-low, father-in-low and friends' relationship was good. In this research it was found that EPDS points average of the mothers who had low education and whose husbands had low education, whose husbands were unemployed and who had low economical position were higher than other groups (p<0.05). It was found that EPDS points average of the mothers who had three pregnancies or more, who had little parturition intervals, who gave still birth before this parturition, who thought this parturition was unplanned who reported that she had some anxieties about their babies during pregnancy, who smoked during pregnancy, who defined that she and her husband had psychiartic diseases, who couldn't decide independently, who had difficulties in taking new roles, who thought that their physical appearences were becoming ugly, who were seperate from their mothers and fathers before 1 1 years old, who defined that the relationship was bad with relatives, who had a daughter and who had babies between 7-12 months old were higher than other groups (p<0.05). When EPDS points increased the mothers needed less help and they used health resources more frequently and rest and support resources less frequently (p<0.05). It was found that the mothers who were middle-aged and had a good education used helping resources more frequently (p<0.05). It was found that the mothers who had a job and defined that their economical position was good, who had two-years parturition 104interval or below two-years and who had babies at 0-1 month old used helping resources more frequently (p<0.05). It was found that the mothers who had psychiatric diseases needed less help than the other groups and used rest resources less frequently (p<0.05). When the mothers experience a problem about their babies care most of them resort to a health professional (49.9%) or one of their relatives (44.8%). Almost all of the mothers who sought help about baby care and chose health professionals preferred a nurse and a midwife (91.2%). The mothers offen resorted to the health professionala about their babies' health problems. Especially almost all of the mothers chose the doctor for their babies' serious health problems (98. 1%). This study indiceted that postpartum depression was an important health problem for Edirne provincial centre and especially the mothers who had low socio- economical and cultural levels, who suffered from psychiatric disease before, whose social relations weren't good should be followed in postpartum depression assesment and treatment very carefully. In addution to this, since the validity and reliability of Help Seeking Questionniare were found in the intermediate level (r=0.48-0.62) and it was found that it should be tested again. 105
Benzer Tezler
- Edirne şehir merkezindeki lise öğrencilerinde riskli sağlık davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the health risk behaviors of high school students in Edirne
FATMANUR ENEÇ CAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2007
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ. E. MELİH ŞAHİN
- Edirne ili merkezinde haptoglobin alt tiplerinin dağılımı
Distribution of haptoglobin subtypes in Edirne
İRFAN ÇİÇİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2002
HematolojiTrakya Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ÖZDEN VURAL
- Kaynaştırılmış ortamdaki normal gelişim gösteren çocukların 8 - 11 yaşları arasındaki öğrenme güçlüğü olan akranlarına karşı tutumlarının incelenmesi
8 - 11 years old children's attitudes toward peers with learning disabilities in integrated school settings
ZÜLFİYE GÜL ERCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Ev EkonomisiAnkara ÜniversitesiEv Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GELENGÜL HAKTANIR
- İlköğretim okullarında meydana gelen yapısal değişimler hakkındaki yönetici ve öğretmen görüşleri
Views of teachers on the structural changes in primary education
NURTEN GÜNDOĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. R. CENGİZ AKÇAY
- Gelir dağılımı-Edirne ilinde bir uygulama
Income distribution-an application in Edirne city
SERVET SÜT