Meriç Deltası'nda bazı çevre kirleticilerin çeşitli ortam ve organizmalarda birikimi ve sazan (Cyprinus carpio, L., 1758) balıklarındaki toksik etkilerinin histopatolojik ve biyokimyasal yönden araştırılması
Accumulation of some environmental pollutants in various environments and organisms in Meriç Delta and hstopathological and biochemical investigation of their toxic effects on Cyrinus carpio, L., 1758
- Tez No: 155458
- Danışmanlar: PROF.DR. DÜRDANE KOLANKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Biyoloji, Biology
- Anahtar Kelimeler: Meriç Deltası, Cyprinus carpio (Sazan), EROD aktivitesi, organokloriu pestisitler, ağır metaller, Meriç delta, Cyprinus carpio, EROD activity, Organochlorine pesticides, heavy metals
- Yıl: 2004
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
MERİÇ DELTASI'NDA BAZI ÇEVRE KİRLETİCİLERİN ÇEŞİTLİ ORTAM VE ORGANİZMALARDA BİRİKİMİ VE SAZAN {CYPRINUS CARPIO, L, 1758) BALIKLARINDAKİ TOKSİK ETKİLERİNİN HİSTOPATOLOJİK VE BİYOKİMYASAL YÖNDEN ARAŞTIRILMASI Belda Erkmen Öz Bu çalışmada Meriç Deltası'ndaki bazı çevre kirleticilerin, ekosistemin abiyotik ve biyotik bileşenlerindeki birikimi saptanmış ve bu kirleticilerin sazan balıklarında neden olduğu toksik etkiler histopatolojik ve biyokimyasal yönden araştırılmıştır. Organokloriu pestisit analizleri sonucunda, suya göre sediment ve balık örneklerinde daha yüksek organokloriu pestisit kalıntısı tespit edilmiştir. Analizi yapılan pestisitlerin su, sediment ve balıklardaki dağılımı ve miktarları incelendiğinde; a ve (3-HCH, 4,4'-DDE, 4,4'- DDT ve (3-Endosülfan, Heptaklorepoksit ve Endrin keton'un en fazla bulunan organokloriu pestisitler olduğu saptanmıştır. Sadece su ve sediment örneklerinde ağır metal kalıntıları saptanmış, balık örneklerinde ise ölçülebilir düzeyde ağır metal kalıntısı bulunmamıştır. Mikrozomal EROD aktivitesi ölçüm sonuçları, Meriç Deltası'nda sazan balıklarının hepatik mikrozomal EROD aktivitelerinin çevresel kirleticiler tarafından kuvvetli bir şekilde indüklendiğini ortaya koymuştur. Immünohistokimyasal incelemelerde karaciğer dokusunda CYP 1A1 indüksiyonunun tespit edildiği hücre tipleri; karaciğer dokusunda hepatositler, safra kanalı epitel hücreleri ve damar endotel hücreleri, solungaç dokusunda ise sekonder lamellerde yer alan pillar hücreleridir. Histolojik incelemelerde ise, sazan balıklarının karaciğer dokularında mononükleer hücre infiltrasyonu, kanlanma, yağlı değişme, solungaç dokularında ise hiperplazi, lamellar birleşme ve çomak şeklinde lamel oluşumu gibi dejeneratif değişiklikler gözlenmiştir. Sonuç olarak, Meriç Deltası'nda kirletici unsurların özellikle Ergene Nehri'nin getirdiği sanayi atıklarına ve bölgede yapılan tarımsal aktivitelere bağlı olarak ortaya çıktığını ifade edebiliriz. Elde edilen enzim değerleri, saptanan organokloriu pestisitler ve ağır metaller gibi kirleticilerin yanında, PCB ve PAH sınıfı çeşitli kimyasal kirletici öğelerin de ekosistem üzerinde baskı oluşturabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
ACCUMULATION OF SOME ENVIRONMENTAL POLLUTANTS IN VARIOUS ENVIRONMENTS AND ORGANISMS IN MERİÇ DELTA AND HISTOPATHOLOGICAL AND BIOCHEMICAL INVESTIGATION OF THEİR TOXIC EFFECTS ON CYPRINUS CARPIO, L, 1758 Belda Erkmen ABSTRACT In this work, the accumulation of some environmental pollutants was determined in tjie abiotic and biotic components of ecosystem and toxic effects resulted from these pollutants on Cyprinus carpio were investigated histopathologically and biochemically. According to the results of organochlorine pesticide analysis, organochlorine pesticide residues were determşned much more in sediment and fish samples than water samples. In terms of distrubition and amount of pesticides analized in water, sediment and fishes, it was determined that a and p-HCH, 4,4-DDE, 4,4-DDT and p- Endosulphane, Heptachlorepoxide and endrine ketone were organochlorine pesticides found mostly. Heavy metal residues were determişned only in water and sediment samples, on the other hand heavy metal residue at a measurable level was not determined in fish samples. The results of microsomal EROD activity showed that hepatic microsomal EROD activities of Cyprinus carpio were induced strongly by the environmental pollutants in Meriç delta. According to immunohistochemical investigation, CYP 1A induction was observed in hepatocytes, biliary epithelial cells and vascular endothelium in liver tissue, whereas m gill tissue CYP 1A induction occurred in pillar cells located in secondary lamellae. In histopathologycal findings, degenerative formations such as, mononuclear cell infiltration, congestion and lipidosis in liver; hyperplasia, fused lamellae and clavate lamellae in gills were observed. As a result, we can say that pollutants elements in Meriç delta are appeared due to the industrial effluents which especially Ergene river brings and due to the agricultural activities done in this area. In addition to the obtained enzyme values, determined organochlorine pesticides and heavy metals, PCB and PAH class of various chemical pollutant elements can also make pressure on the ecosystem.
Benzer Tezler
- Meriç deltasının genotoksik potansiyelinin umu test sistemi ile Salmonella typhimurium TA1535/pSK1002, NM2009 ve NM3009 suşları kullanılarak araştırılması
Investigation of genotoxic potential of Meriç delta with the umu test system by using Salmonella typhimurium TA1535/pSK1002, NM2009 and NM3009 strains
SİNEM KAMBUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
BiyolojiHacettepe ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜBECCEL DURUSOY
- Meriç deltasının genotoksik potansiyelinin umu test sistemi ile Salmonella typhimurium TA1535/pSK1002, NM1011 ve NM3009 suşları kullanılarak araştırılması
Investigation of genotoxic potential of Meriç delta with umu test system by using Salmonella typhimurium TA1535/pSK1002, NM1011 and NM3009 strains
LEVENT ZORBEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
BiyolojiHacettepe ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜBECCEL DURUSOY
- Meriç nehri kıyı çizgisi ve deltasının uydu verileri yardımı ve hücrelenmesi
The Analysis of the Meriç river shreline and its delta by using remotely sensed images
SEMİH EKERCİN
- Gala gölü sulak alanının koruma ve kullanma kriterlerine göre peyzaj potansiyelinin incelenmesi
The study of landscape potentiality from the start point of conservation and use criterias of Gala lake
ELİF EBRU ŞİŞMAN
Doktora
Türkçe
2003
Peyzaj MimarlığıAtatürk ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ILGAR KIRZIOĞLU
- Enez deltası ve çevresinin pliyo-kuvaterner'deki gelişiminin sığ sismik yöntemlerle araştırılması
Shallow seismic investigation of the plio-quaternary evolution of the Enez delta and its surroundings: NW Turkey
SİNA ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Jeofizik Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiDeniz Jeolojisi ve Jeofiziği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. BEDRİ ALPAR