Kentsel modernleşmeye mizahi yaklaşımlar (1908-1923)
Satirical approaches to urban modernity (1908-1923)
- Tez No: 151631
- Danışmanlar: PROF.DR. UĞUR TANYELİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Kent, Modernleşme, İstanbul, Belediye, Mizah. vı, City, Modernity, Istanbul, Municipality, Humor. vu
- Yıl: 2004
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Bu çalışma, 1908'den 1923 'e modernleşen kamusal ve özel alanların geçirdiği dönüşümü karikatürlerden okuma denemesidir. Taranan mizah dergilerindeki karikatürler temel olarak beş grupta toplanmış ve kentsel modernleşmenin toplumsal hayatta yol açtığı değişimler, bu çerçevede değerlendirilmiştir. 1908 Devrimi, Osmanlılar için önemli bir dönüm noktası olmuş;“hürriyet”büyük bir coşkuyla telaffuz edilirken modernleşme çabaları farklı bir boyut kazanmıştır. Kentsel alan, görünürlüğü öne çıkardığı ve bir yüzyıldır denetlenemeyen bir alanı tanımladığı için hükümetin batılılaşma çabalarının sahnesi olmuştur. Karikatürler ise kenti düzenleme, güzelleştirme ve uysal, modern bir kentli zümresi yaratma çabaları hakkında,“ciddi”basından çok farklı okumalar yapmaya olanak verir. Kentsel modernleşmeyi karikatürlerden incelemenin önemli avantajları, karikatürlerin kurgusal ve görsel nitelikleri ile mizahın özünde varolan, genel-geçerliği tartışılmaz olguları taşlayabilme özgürlüğüdür. Karikatürlerde gün geçtikçe değişen, sanayileşen ve kalabalıklaşan“kaos'Vari kentsel hayata ilişkin tepkiler çokça yansıtılmıştır. Devletin özerklik vermediği gibi, bütçe de ayırmayıp tüm kent işlerinden sorumlu kıldığı Şehremaneti, karikatürlerde en sevilen temadır. Her vesileyle şikayet edilse de, içinde büyük çelişkiler barındıran bu hicivlerdeki tutum, çalışmada ele alınan başlıca sorunsal olmuştur. Taşlamalarda, II. Meşrutiyet sonrası kentsel hayata katılan, modern ulaşım araçları ve haberleşme tekniklerinin, geleneksel yaşamda meydana getirdiği devrimci dönüşüme ve kenti ”yaşanılmaz" kılan etkilerine dair çelişkili tutumları okumak olasıdır. Kamusal hayatla ilgili taşlamalar ise, en yoğun olarak modern yaşam biçimini benimsemiş kitlenin değişen giyim-kuşam ve davranış kodları üzerinden yapılmıştır. Genel olarak modern kent hicivlerinin, kentsel alana ilişkin şüpheleri, karışık duygu ve düşünceleri yansıttığı görülüyor. Karikatürler, kentsel modernleşmeyi bir taraftan talep ederken diğer taraftan reddeden bir kent insanım tanımlıyor. Diğer bir deyişle, kentsel modernleşme tercih edilmediği veya istenmediği halde, bunun gerekli bulunduğu kadar da kaçınılmaz olarak algılandığı anlaşılıyor.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT This study takes a brief look at the transformations of public and private spaces from the caricatures produced between 1908 and 1923. The caricatures in the humor magazines categorized basically in five groups, and the transformation of social life is studied in this context. The revolution of 1908 has been an important turning point for Ottomans; while the word“liberty”is expressed with enthusiasm, the efforts leading to modernity have gained a different dimension. For the reason that urban area emphasizes the appearances and defines a problematic region which have not been able to be controlled throughout the century, urban space has become a stage of modernity efforts for the authorities. Caricatures gives the opportunity to read the struggles of the government to put the urban life in order, beautify the city and create a society of modern and compliant city-dwellers from another perspective, unlike the“serious”press. Some important advantages of investigating the urban modernity from the cartoons are their visual and fictitious qualities; and humor, capable of satirizing the undisputable facts. The reactions may be seen very often against the“chaotic”modernized urban life, which is changing day after day, becoming industrialized and crowded. The most popular theme is the Municipality which is held responsible for all the urban problems, but is not permitted to be autonomous by the government or arrange a proper budget. Even though the complaints are varied in the caricatures, they are remarkably contradictory, and this attitude has been the main problematic for this study. It is possible to read the contradictory thoughts toward modern transportation vehicles such as automobile, electric tramway, and the new techniques of communication which were all perceived as“unbearable”. Nevertheless, they caused revolutionary transformations within traditional urban life. The satires about public space were mainly about the altering manners and clothes of“wrongly”westernized mass. In general, the satires reflect suspicions, confused thoughts and feelings about modern urban life. The cartoons identify an urban-dweller demanding, but simultaneously rejecting the new city life. In other words, urban modernity is not preferred or desired, however it is perceived as necessary and ineluctable.
Benzer Tezler
- Sivas'ta bir kasabanın (Gürün'ün) sosyolojik incelemesi
Başlık çevirisi yok
ENİS BOSTANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
SosyolojiCumhuriyet ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK KOCACIK
- Geçmişten günümüze Anadolu'da kentlerin evrimi
Evolution of the Anatolian cities from past to present
YUNUS DÜGER
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Kamu YönetimiKocaeli ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNGÖR ERDUMLU
- Sakarya'nın Taraklı ilçesinde bulunan tarihi evlerin tespiti ve ilçenin sosyo-kültürel yapısındaki değişimin incelenmesi
Investigation of Tarakli districts historical houses and the socio-cultural effect of changes in Sakarya
EMİNE BANU ÖZTAŞ
- Erken Cumhuriyet Dönemi'nde Ankara kenti mekansal dönüşümlerinin Ankara Romanı üzerinden değerlendirilmesi
The Evaluation of the residental transformation of the city Ankara in the Early Republican Era through the Novel Ankara
DİDEM ERTUĞRUL AKSAMAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
MimarlıkDokuz Eylül ÜniversitesiBina Bilgisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DÜRRİN SÜER KILIÇ
