Doğu Karadeniz bölgesi demir skarn yataklarının karşılaştırmalı mineralojik ve jeokimyasal özellikleri
Comparative mineralogy and geochemistry of Eastern Black Sea iron deposits
- Tez No: 139206
- Danışmanlar: YRD. DOÇ. DR. ALİ VAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Doğu Pontid, Skarn yatağı, Skarn Mineralleri, Manyetit, Demir, Gamet, Piroksen, Granitoyid, Jeokimya, Jeotermobarometre IX, Eastern Pontid, Skarn Deposits, Skarn Minerals, Magnetite, Iron, Garnets, Pyroxene, Granitoid, Geochemistry, Jeothermobarometry
- Yıl: 2003
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Bu çalışmada Çambaşı (Ordu), Dereli (Giresun), Arpah,Ögene ve Özdil (Trabzon) ile Kartiba (Rize) yörelerindeki demirli skarn yataklarının ayrıntılı jeolojisi, mineralojisi, alterasyonu incelenerek, cevherleşmenin oluşumu belirlenmeye çalışılmıştır. Skarn yataklarının oluşumuyla ilişkili olan granitoyidik kayaçlann petrografik ve jeokimyasal özellikleri araştırılmış ve buna göre granitoyidlerin I-tipi, kalkalkalen, metalumin-peralumin geçişli olduğu ve yay ortamını karakterize ettiği saptanmıştır. Ana ve iz element değişimleri, granitoyidlerin gelişiminde klinopiroksen, horriblend, biyotit, plajiyoklas, manyetit fraksiyonlaşmasının etkili olduğunu; Yüksek iyon potansiyelli elementlerce (YÎPE) zenginleşmeler ise kıtasal kabuk kirlenmesi ve/veya magma karışımı olaylarının etkili olduğunu göstermiştir. Çalışılan alanlarda genelde ekzoskarn ve endoskarn olmak üzere iki tip skarn tanımlanmıştır. Endoskarnlar sadece Öğene (Çaykara-Trabzon) yöresinde görülmüştür. Ekzoskarnlar garnet-piroksen ve epidot skarn olmak üzere iki zona ayrılmıştır. Dereli, Öğene ve Özdil yataklanndaki gametlerin saf andradit (Ado.99) ve andradit-grossular (Adro.47-o.99Grso.oo-o.51) olduğu, Çambaşı (Ordu) yöresine ait gametlerin ise grossular- andradit (Grs0.92-0.43-Adr0.06-0.56) bileşimine sahip oldukları tespit edilmiştir. Buna karşın Çambaşı (Ordu), Dereli (Giresun), Öğene (Çaykara-Trabzon) ve Özdil (Yomra-Trabzon) yörelerindeki piroksenlerin tümünün benzer bileşime sahip (diyopsh) oldukları belirlenmiştir. Jeotermometre sonuçlarına göre, garnet-klinopiroksen minerallerinin oluşum sıcaklıklarının Dereli yöresinde 411-545 °C ve Öğene yöresinde 254-346 °C arasında olduğu görülmüştür. Al-amfibol barometre hesaplamaları ile Dereli yöresinin 0.60-2.1 1 kbar basınç değerlerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Granitoyidik kayaçlann bileşimi ve skarn yataklarının içerdiği metaller arasındaki ilişkiler, ana ve iz elementlere dayalı grafiklerle ifede edilmiş ve yeni potansiyel metal oluşukları araştırılmıştır. Yapılan bu çalışmalara göre granitoyidlerin, Çambaşı (Ordu) sahasında Cu, Arpalı sahasında Zn ve Öğene sahasında Au potansiyelleri içerebilecekleri tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
SUMMARY Comparative Mineralogy and Geochemistry of Eastern Blacksea Iron Skarn Deposits In this study, detailed geology, mineralogy, alteration of iron deposits in Çambaşı (Ordu), Dereli (Giresun), Arpaü-Ögene-Özdil (Trabzon) areas were investigated, and genesis of ore were determined. Petrographical and geochemical characteristics of granitoidic rocks related to formation of skarn deposits were examined. Granitoids are I-type, calcalkaline, metaluminous-peralurninous transtional in character, and exhibit characteristics of arc granitoids. Major and trace element variations indicate clinopyroxene, hornlend, biotite, plagioclase and magnetite fractionation during the evulution of granitoidic rocks. Enrichment in large ion litophile elements (LILE) point out crustal con1amination±magma mixing. In the studied area, two types of skarn zones were distinguished as endoskarn and exoskarn. Endoskarns are present only in the öğene area. Exoskarns are observed at all area. Two types of exoskarns were identified as garnet-pyroxene and epidote skarns. Mineralogy and mineral chemistry of these skarn zones were found out. Garnets in Dereli (Giresun), Öğene ve özdü (Trabzon) skarn deposits are pure andradite and grossular- andradit (Adro.47-o.99Grso.oo-o.51) whereas in the Çambaşı (Ordu) area grossular-andradit (Grso.92-o.43-Adro.o<«).s6). in Çambaşı (Ordu), Dereli (Giresun), öğene (Çaykara-Trabzon) and Özdü (Yomra-Trabzon) areas, clinopyroxene is diopside in composition. Crystallization temperatures calculated by means of garnet-clinopyroxene are 411-545 °C in Dereli area and 254-346 °C in Öğene area. The Al-in amfibol barometer gives pressures between 0.60-2. 1 1 kbar in Dereli area. The relationship between composition of granitoidic rocks and metal content of skarn deposits were investigated. This relationships were ülustrated as major and trace element graphics. Thus, existence of new potansial metal occurrences were searched. According to these studies, iron skarn deposits may potantiaUy contain Cu for Çambaşı (Ordu) and Dereli (Giresun) areas, Zn for Arpali area and Au for Öğene area.
Benzer Tezler
- Doğu Karadeniz ekosisteminde fitoplankton dinamiğindeki mevsimsel değişimler
Seasonal changes on phytoplankton dynamics in eastern black sea ecosystem
ALİ MUZAFFER FEYZİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1996
Su ÜrünleriKaradeniz Teknik ÜniversitesiBalıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERTUĞ DÜZGÜNEŞ
- Kızılırmak Deltası yüzeysel sularında fosfat, demir, sülfat biyolojik oksijen ihtiyacı ve toplam fosfor parametrelerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
FİLİZ COŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
Çevre MühendisliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. NUR ONAR
- Geleneksel İstanbul konutunda çıkma
Projections in the traditional İstanbul houses
V. GÜL CEPHANECİGİL