16. yy. Türk kitap kaplarının özellikleri
Die Besonderen charaklenistika der Türkischen bucheinbönde des 16. jhdets
- Tez No: 13734
- Danışmanlar: PROF.DR. İLHAMİ TURAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: 16. yüzyıl, Sanat tarihi, Türk cilt sanatı, 16. century, Art history, Turkish volume art
- Yıl: 1990
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
-239- OZET XVI. yy Türk Kitap Kaplarının Özellikleri: XVI. yy Türk klasik cilt sanatı ;Uygurlardan beri süregelen Türk uygarlıklarının ve İslara kültürünün geçirmiş olduğu sa nat anlayışlarının zaman içerisinde yoğrulmasıyla oluşmuş ve kendisini bulmuştur. XVI. yy cilt sanatının üslub özelliklerini incelerken, ön dö nemlerin üslup ve teknik özelliklerini araştırarak bu yy'da- ki üslup ve teknik özelliklerin VII. yy'dan beri gelişimini sürdüren zengin dekoratif geleneklerden kaynaklandığını tes pit ettim. XVI. yy cilt sanatının en önemli özelliği ciltlerin büyük bir bölümünün teknik ve kompozisyonda bel-irgin ilkeler kul lanılarak yapılmış olmasıdır. Bu ilkeleri bir kaç ana başlık tı toplamak mümükündür: 1. Kapaklar ; Kitap boyotoyla aynı tutularak kesinlikle kitabın sınırını aşmaz. 2. Kapaklar genellikle gömme şemse kompozisyonludur. (Dış ka paklarda)-240- 3. İç kapaklar genellikle“kaatığ”tezyinatlıdır. 4. Şemse kompozisyonunun etrafı bazen zencerekle, bazen de kalınca bir bordürle çevrelenmiştir. 5. Kompozisyonlar motiflerin işleniş tarzlarına göre isimler alarak farklı görünümlere sahip olmuşlardır. 6. Ciltlerin şirazesine ayrı bir önem verilerek belirgin de senler kullanılmıştır. 7.SÎrt kesinlikle düz tutularak üzerine yazı yazılmamıştır. 8. Kapaklar oyularak önceden hazırlanmış kalıpların basılmasıyla tezyin edilmiştir. 9. Altın, tezyinatların en çok kullanılan malzemesi olmuştur. 10. Ciltler genellikle Saray Ehli Hiref'inde kayıtlı olan cilt, nakkaş ve müzehhib atelyelerinde ortaklaşa uçalışmalar sonu cunda, eserler de genellikle mücellit isimlerine yer verilmemiştir.-2A1-“ 11. Gömme Şemse Cilt lerinin dışında ”Murassa" (Mücevherli) Cilt'lerde devrin kompozisyon özelliklerine sadık kalınarak yapılmıştır. XVI. yy'da ulaşılan bu muhteşem teknik ve kompozisyonlar, XX, yy'a kadar zaman içerisinde farklılıklar göstererek gelişerek en son yy'larda gerileme kaydederek ulaşmıştır. XX. yy'da M.S.U.'nde Cilt Sanat ı üzerine kurulan atelyeler- de Sayın İslam Seçen gözetiminde Cilt Sanatı canlandırılmaya çalışılmaktadır.
Özet (Çeviri)
-242- ZUSAMMEN FASSUG Die besonderen Charaklenistika der tiirkischen Bucheinbönde des 16.Jhdets. Die Buchkunst des 16. Jhdts. entstand mit der Wandlug des Kunstverstöndnisses der seit den Uyguren existierenden tiirkischen Zivilisation un der islamischen Kultaund erhielt durch diese ebenso ihre Tdentitöf. im Rahmen roeiner Untersuchung der Stil-Charakteristika in der Buchumst des 16. Jhdts \ ich fust.dass die Wurzeln dieser Besonderheiten in Darstelliung und Technik in den sich seit dem 7.Jhdt enlwickelnden Tradihonen, die besonders reich an Verzierungen seind, liegen. Die wichtiosten herkmale der Bucheinbânde des 16. Jhdts. sind die auffâlligen Grundelemente in Technik und Komposition. Diese Elemente können in den f olgenden.Punkten zusammengef asst werden : l.Der Bucheinband muss in jedem Fall mit den hassen des Buches iibereinstimmen.-243- 2.1m den Bucheinband ist aussenseitig zumeist eine Roselte eingeleğt. 3. Der Inneneinband ist im allgemeinen“Kaatığa”\ (Eingravierungen) verziet. 4.Jene Rosetten-Komposition ist von“Zencereks”oder auch von einer breiten Einfassung (Bordiire) umgeben. 5.Diese Kompositionen werden nach ist und Weise des Einlegens der Motive unterschiedlich benannt 6. Die“Şiraze”des Bucheinbandes wird durch Verwendung auffâlli- ger Ornamente hervorgehaben. 7. Der Rückenteil des Buches wird in jedem Faille unverziert und unbeschrieben gehalten. 8. Die Buchbânde werden durch den auf die vorberiteten Matrizen ausgeiibten Druch verziert. 9.Zur Auschmiickung wurde aus hâufigsten gold verwendet. 1.0. Die Buchinbönde sind im allgemeiner in den void“Ehli Hiref”des Palastes registrierten Ateliers def Bûchmaler Miniaturma- ler (nakkaş) und der Goldeinleger (miizehhib) gergestellt worden Da sie in Gemeinschaf tsarbeit entstanden“, w.urden die Namen der Buchbinder (miicellit) nicht aûf den Einband ğesetzt. ll.Neben den Bucheinbanden mit eingelegter Roselte wurden sog. ”Murassa", d. s. mit Juwelen geschmuckte Einbande hergestellt, die im Einblang mit den jeveligen zeitgenössischen Kompositi onen standen.-254- Diese hervorragende Technik und Kompositionen, die im lö.Jhdt erreicht wurden,haben bis in das 18. Jhdt. hinein Veranderungen erf ahren, wurden waiter entwickelt und gerieten erst in den letzten 2 Jhdtt im Zuge ihres Niedergangs in Vergessenheit. Im 20.Jhdt.wird nun an der Mimar Sinan Universitat die Kunst der Buchmalerei und Buchbinderei unter der Leitung von Herrn Islam Seçen wiederzubleben versucht.
Benzer Tezler
- Tezhip sanatının kullanım alanları
Başlık çevirisi yok
FARUK TAŞKALE
Sanatta Yeterlik
Türkçe
1994
El SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. İLHAMİ TURAN
- 16. yy. Osmanlı Kur'anlarının sayfa düzenlemesi
Başlık çevirisi yok
NUR TAVİLOĞLU
Doktora
Türkçe
1994
El Sanatlarıİstanbul ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURHAN ATASOY
- 16. yüzyıl tezyinatımızda gül (tezhipte-çinide)
Rose in XVI. century ornamentation (in gilding and tile making)
NURCAN SERTYÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
El SanatlarıMarmara ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. İNCİ AYAN BİROL
- Süleymaniye Kütüphanesi`nde bulunan din dışı yazma eserlerin tezyinatı (15. ve 16. yüzyıl divanları)
The illumination art of the outer religous manuscripts present in Süleymaniye Library (divan of 15 th and 16 th)
ZEYNEP ÇAVDAR KALELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
El SanatlarıMarmara ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
Y.DOÇ.DR. İNCİ AYAN BİROL
- Hasan Ziya`i hayatı, edebi şahsiyeti, divan metninin tesbiti ve incelenmesi
The Life, literal personage and the transcription and interpretation of Hasan Ziyai`s divan texts
MÜBERRA GÜRGENDERELİ
Doktora
Türkçe
1999
Türk Dili ve EdebiyatıTrakya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜREYYA BEYZADEOĞLU